Analiza epiki, interpretacja epiki

Narrator - jak opisać?

4.40625 1 1 1 1 1 Rating 88%

Jak opisać narratora w utworze literackim?

Ponieważ niemożliwe jest całkowite rozdzielenie narratora i narracji. Artykuł ten wraz z tekstem: {ln: Narracja - jak opisać? ' Jak opisać narrację?} stanowi całość i podejmując się analizy narratora, bądź narracji dobrze jest znać oba teksty.

Kto to jest narrator?

to fikcyjna postać, która opowiada jakąś historię - opowiadacz. Snuje ona opowieść - narrację, w której mieszczą się: świat przedstawiony, wydarzenia, bohaterowie... Opisując narratora należy uwzględnić dwa podstawowe aspekty:

 

Stopień widoczności narratora

gramatyczne ujawnianie się

narracja autorska(trzecioosobowa) – narrator znajduje się na zewnątrz świata przedstawionego, różny jest tu stopień obiektywizmu. Jej formy:
  • narracja auktorialna – przezroczysta, narrator pozostaje w ukryciu i zachowuje obiektywny dystans wobec opisywanych wydarzeń i świata, dając tym samym czytelnikowi możliwość własnej interpretacji.
  • narracja personalna – pokazanie świata z perspektywy bohatera, bohaterów (tak jak oni go widzą)
narracja pamiętnikarska(pierwszoosobowa) narrator, opowiadając o zdarzeniach, w których uczestniczył lub których był świadkiem, wypowiada się w 1 os. lp. (może też czasem przyjmować formę 1 os. lm.) - jest więc jednocześnie i narratorem, i bohaterem powieści. Mogą w tym typie narracji występować elementy narracji zarówno auktorialnej, jak i personalnej

sytuacja narracyjna

informacja o sytuacji opowiadania, tzw. sytuacja narracyjna (Chodzi tu o przyczyny, dla których narrator opowiada swoją historię i okoliczności, które temu opowiadaniu towarzyszą; narracja może być również nieumotywowana)

obecność bezpośrednich zwrotów do czytelnika

komunikaty metajęzykowe

oceny i komentarze do świata przedstawionego i świata realnego

 

Pozycja narratora wobec świata

punkt widzenia

  • wewnątrz świata przedstawionego,
  • zewnętrzny

postawa narratora

  • sprawozdawcza i informacyjna
  • oceniająca i interpretacyjna
  • dygresyjna

dystans wobec postaci 

  • przezroczysty - obiektywna lub subiektywna,
  • wartościujący - narracja spersonalizowana, uczestnicząca

konwencjonalny sposób przedstawienia postaci i świata:

  • realizm (mimetyzm)
  • behawioryzm
  • naturalizm
  • psychologizm
  • kreacjonizm (fantastyka)

sposób udzielania głosu bohaterom (sposób przytaczania wypowiedzi postaci literackiej)

  • mowa niezależna (oratio recta) to wypowiedź składniowo niezależna od osoby ją cytującej (narratora); jest ona wyraźnie wydzielona z narracji (np. myślnikiem); na ogół przybiera formę pierwszoosobową (lp. lub lm.); w mowie niezależnej utrzymane są dialogi.

  • mowa pozornie zależna to wypowiedź innej postaci włączona w wypowiedź narratora; ma również formę trzecioosobową (jak narrator), pozwala autorowi na bezpośrednią ekspresję postaci literackiej, na pokazanie jej psychiki (myśli, emocji) „in vivo". Wskaźniki mowy pozornie zależnej:

  • czasowniki nazywające mówienie, myślenie, odczuwanie
  • forma gramatyczna i stylistyczna, która nie pasuje to wypowiedzi narratora, a odpowiada językowi i punktowi widzenia (perspektywie) postaci, której myśli są przytaczane (wówczas nie ma żadnego innego sygnału świadczącego, że nie są to słowa narratora)
  • mowa zależna (oratio obliqua) to wypowiedź postaci literackiej przywołana przez narratora; składniowo jest zależna od narracji (stanowi zdanie podrzędne); narrator zdaje relację z tego co powiedział bohater.

dystans wobec zdarzeń

  • czasowa odległość (uczestnictwo lubobserwacja bieżących wydarzeń, wspomnienie - restrospekcja, profetyzm)
  • wartościowanie (np. subiektywizm, ironia, obiektywizm),
  • zakres wiedzy o świecie przedstawionym (wszystkowiedzący lub nie mający wiedzy o świecie przedstawionym)
  • zasada ograniczenia wiedzy i motywacji wiedzy o świecie przedstawionym (wiarygodny, niewiarygodny)
  • wykorzystanie środków narracyjnych

Przykładowy opis narracji w powieści z XIX w.:

3 os. l. p., ukryty za ś. p., nieumotywowana wszechwiedza, jednolitość punktu widzenia, stały dystans poznawczy i moralistyczny wobec przedmiotu narracji

Bibliografia:

Analiza i interpretacja - bibliografia

Serwis rozdaje przeglądarkom bezpieczne ciasteczka.