Przełomowe dzieła sztuki i zjawiska - romantyzm

Na początku XIX wieku klasycyzmowi reprezentującemu doskonałe piękno będące wytworem intelektu, romantycy przeciwstawili sztukę żywiołową lub pełną nastrojowego uczucia. Jeden z najpotężniejszych umysłów romantyzmu- William Blake stworzył malarstwo wizyjne i mistyczne, czego świetnym przykładem jest przedstawienie Boga kreującego świat w ilustracji „Przedwieczny". Blake'a uznaje się dziś za prekursora nie tylko romantyzmu, ale i symbolizmu i surrealizmu.

Do „czarnego romantyzmu" zalicza się część twórczości Francisco de Goi. Jednym z najbardziej wstrząsających dzieł jest „Saturn pożerający swoje dzieci", namalowany na ścianie jego domu. To posępne malowidło, przedstawiające Saturna, zjadającego swe dzieci, ma symbolizować starość i rozmaite lęki. Artysta jest również autorem cyklu graficznego zatytułowanego „Kaprysy", w którym atakował ludzką ciemnotę, przesądy i zacofanie. Jedna z ważniejszych prac z tej serii- „Gdy rozum śpi, budzą się demony", wyrażą strach artysty przed światem, w którym ludzka myśl jest w pogardzie, a do głosu zaczyna dochodzić bestialskie zło.

W okresie romantyzmu znaczną rangę uzyskał pejzaż. Mistrzami krajobrazu byli angielscy pejzażyści. Do rozwoju malarstwa pejzażowego w Anglii w dużym stopniu przyczyniła się teoria picturesque, która zachęciła artystów, by szukali natchnienia w naturalnej, nie tkniętej ludzką ręką przyrodzie. Wybitni artyści dusili się w ramach narzuconych odgórnie zasad i poszli swoją drogą. Jeden z nich, John Constable starał się w swych dziełach uchwycić stale zmieniające się, w zależności od oświetlenia, ukochane krajobrazy. Zafascynowany był niebem i uważał je za podstawowy motyw malarstwa pejzażowego. Na jego niektórych obrazach niebo dominuje nad wszystkim innymi elementami malowidła. Największy rozgłos przyniosła mu seria dużych obrazów przedstawiających krajobrazy znad rzeki Stour, a wśród nich najsłynniejsze dzieło zatytułowane „Wóz z sianem". John Constable obecnie uważany jest za najwybitniejszego przedstawiciela tamtego pokolenia twórców.

W porównaniu z Constablem, Williama Turnera fascynowała gra świateł i wydobycie z krajobrazu jego specyficznej atmosfery. Jego słynny obraz „Burza śnieżna", przedstawiająca statek w epicentrum sztormu współcześnie uważa się za arcydzieło malarstwa pejzażowego, samego zaś Turnera za mistrza malarstwa akwarelowego (stosował nowatorską technikę nakładania farby na mokry podkład).

Romantyzm znalazł najdoskonalszy wyraz w malarstwie francuskim. Alegoryczny obraz Eugène'a Delacroix „Wolność wiodąca lud na barykady" stał się sztandarowym dziełem romantyzmu z jego umiłowanie wolności i patosu wielkiego wydarzenia przywodzące na myśl hasło „Za wolność waszą i naszą".