Analiza wiersza, interpretacja wiersza

Wiersz wolny

4.3 1 1 1 1 1 Rating 86%

Wiersz wolny - opis i funkcje

Artykuł przedstawia podstawowe informacje na temat wiersza wolnego w polskim systemie wersyfikacyjnym.

Wiersz wolny - charakterystyka

  • system wersyfikacyjny, wolny od okowów sylabizmu czy tonizmu,
  • postał w XIX wieku, popularność jednak zdobył w XX-leciu międzywojennym i współczesności,
  • system wersyfikacyjny zaliczany do systemów nienumerycznych,
  • wiersz wolny opiera się na odrzuceniu wzorca rytmicznego i numeryczności jako podstawy rytmu (słaba rytmiczność),
  • konsekwencją odrzucenia wzorca rytmicznego jest nieprzewidywalność budowy utworu,
  • w wierszu wolnym wers pozostaje miarą wierszowej powtarzalności dzięki temu, że rytm w wierszu wolnym wyznacza:
  • podobieństwo długości wersów lub kontrast między długością wersów (długie obok bardzo krótkich)
  • odpowiedniości składniowe - podobna liczba skupień (jednostek składniowych) lub pokrywanie się granic wersów z granicami składniowymi - zasada zdaniowości
  • odpowiedniości głoskowe
  • odpowiedniości semantyczne
  • podobieństwo ilości zestrojów intonacyjnych
  • o samodzielności/niesamodzielności wersu informuje układ graficzny; traktujemy go jak wyraz woli autora, który, dokonując segmentacji wersowej, uniezależnia tekst od toku składniowego.

 

Uprawiany był m.in. przez: J. Czechowicza, T. Peipera, J. Przybosia, J. Brzękowskiego, J. Kurka, T. Różewicza

Funkcje różnych wariantów wiersza wolnego

Odpowiedniości semantyczne

Jeśli podział na wersy akcentuje znaczenie to:

  • zwiększa możliwości interpretacyjne,
  • osłabia rytmiczność tekstu,
  • tworzy charakterystyczną dla poezji wieloznaczność (gdyby wiersz zapisać prozą stałby się jednoznaczny),
  • wiersz ma charakter antyskładniowy (wersy rozbijają zdania i związki frazeologiczne, akcentując znaczenie).

Odpowiedniości składniowe

Jeśli podział na wersy pokrywa się z tokiem składniowym:

  • wiersz zbliża się do prozy, codzienności, zwyczajności,
  • powtarzalność, paralelizm tworzy  rytmiczność,
  • przybliżenie prozy do wiersza może nadawać charakteru uniwersalnego treści,
  • zdaniowość zbliża tekst do opisu, narracji, które stają się pretekstem do refleksji filozoficznej.

Taki wiersz zapisany prozą traci wieloznaczność i niemożliwe jest odtworzenie jego struktury (bo nic nie wyznacza rytmu).

Serwis rozdaje przeglądarkom bezpieczne ciasteczka.