Sylabotonizm, wiersz sylabotoniczny

Sylabotonizm to układ wersyfikacyjny łączący założenia sylabizmu i tonizmu;

postał w XIX wieku;

zaliczany jest do wersyfikacyjnych systemów numerycznych;

wiersz sylabotonicznego może występować w postaci:

sylabotonizm regularny

• konstantą wersyfikacyjną jest ta sama liczba sylab i identyczny rozkład akcentów;

sylabotonizm nieregularny

• występuje już u A. Mickiewicza, C. Norwida, J. Słowackiego;
• nieregularność objawia się w rezygnacji z sylabizmu i jednoczesnym przestrzeganiu ilości stóp lub przestrzeganiu sylabizmu i niepowtarzalnym rozłożeniu akcentów;
• w różnych konfiguracjach przeplata stałe formaty wierszowe, tworząc założony z góry i przewidywalny wzorzec rytmiczny;

Rodzaje wersów ze względu na ilość stóp:

• monopodia - wiersz jednostopowy
• dypodia - dwustopowiec
• trypodia - trzystopowiec
• tetrapodia - czterostopowiec
• pentapodia - pięciostopowiec
• heksapodia - sześciostopowiec

Często zbyt silną regularność rozbijano: przerzutnią, zmianą ilości sylab, przeplataniem wersów o różnych liczbach stóp. Stworzono też kilka praw rozluźniających regularność sylabotonizmu:

• prawo kataleksy - występowanie niepełnej stopy akcentowej (może brakować nawet 2 sylab) w końcówce wersu
• prawo hiperkataleksy - występowanie na końcu wersu stopy dłuższej o jedną nieakcentowaną sylabą
• prawo anakoruzy - jednej lub dwóch pierwszych sylab w wersie nie wliczamy do toku stopowego
• prawo zastępowania trochejem pierwszej stopy jambicznej w wierszu jambicznym

w opisie wiersza sylabotonicznego uwzględnia się liczbę stóp akcentowych; ich rodzaj (rodzaje stóp akcentowych) oraz obecność kataleksy/hiperkataleksy; np.: trójstopowiec (tetrapodia) jambiczny katalektyczny, dypodia (dwustopowiec) amfibrachiczna hiperkatalektyczna.