Ironia - trop, figura myśli, figura retoryczna

ironia

Ironia to świadome, umyślnie stworzone przeciwieństwo pomiędzy dosłownym znaczeniem wypowiedzi a tym, co chciał wyrazić nadawca komunikatu;

inaczej ironia to: zatajona drwina, ukryte szyderstwo, uszczypliwość zawarta w wypowiedzi pozornie akceptującej;

Ironia niewątpliwie jest tropem, figurą myśli, która jest przeznaczona do odczytania dla wykształconych i inteligentnych odbiorców.

Z ironią trudno polemizować, a przez to jest atrakcyjna dla nadawcy. Jednocześnie jednak dla odbiorcy jest bardzo niebezpieczna, gdyż niedostrzeżona naraża go na śmieszność, sugeruje niską inteligencję; spokojnie można ją traktować jako atak na pozytywną twarz rozmówcy. Ironia podkreśla zatem uprzywilejowaną pozycję nadawcy, jego wyższość.

Ironia może również być agresywną formą obrony i próbą podniesienia swojej pozycji przez autora.

rozpoznanie ironicznego sensu

• na podstawie zachowań niewerbalnych, wskazówek graficznych (np. wzięcie słów w cudzysłów często jest sygnałem ironii)
• trzeba badać zdania, sądy, całe teksty
• trzeba zrozumieć i zinterpretować okoliczności wypowiedzi lub posiadać wiedzę o mówiącym

cele ironii:

• uatrakcyjnia argumentacje dodając lekkości i humoru
• manifestuje dystans wobec wartości, opinii, osób i instytucji
• wyraża lekceważenie inne negatywne uczucia wobec adwersarzy
• uwydatnia opinie mówiącego zwłaszcza w trakcie krytyki
• pomaga wyrazić samokrytycyzm, autoironia

związki frazeologiczne związene z terminem ironia:

• ironia losu
• jak na ironię