PLUSY (wg ich samych)

MINUSY (wg rewolucjonistów)

wierność Bogu

"Ja położyłem siłę moją w Bogu"

"Wiara w Chrystusa i Kościół Jego (...) niechaj zstąpi na mnie" (Hrabia)

przeszłość nie zasługuje na szacunek

"Przechodząc próg ten, rzucam nań przeklęstwo nalezne starości."

"O tych nędzarzach [arystokracji] nie myśl już więcej" (Pankracy)

szacunek dla przeszłości

"Spojrzyj na te postacie - myśl ojczyzny, domu rodziny (...) a co w nich było i przeszło, we mnie żyje"

"Ojcowie moi, natchnijcie mnie tym, co was panami świata uczyniło" (Hrabia)

wąskie horyzonty myślowe starych

"Sługo jednej myśli i kształtów jej (...) poeto, hańba tobie!" (Pankracy)

słabość, bierność i pustość arystokracji

"Otóż mi stara szlachta (...) bez grosza, bez oręża, bez żołnierzy." "Głupstwo i niedola kraju całego - oto rozum i moc wasza"

"Ów, starosta, baby strzelał po drzewach i Żydów piekł żywcem" (Pankracy)

słabość, bierność i pustość arystokracji

"Otóż mi stara szlachta (...) bez grosza, bez oręża, bez żołnierzy." "Głupstwo i niedola kraju całego - oto rozum i moc wasza"

"Ów, starosta, baby strzelał po drzewach i Żydów piekł żywcem" (Pankracy)

wymieranie starej kultury

"Jeśli się nie mylę, te godła czerwone i błękitne zowią się herbem w języku umarłych"

"Zgrzybiali, robaczywi (...) ustąpcie młodym" (Pankracy)

PLUSY (wg ich samych)

MINUSY (wg arystokracji)

potęga myśli i czynu

"Ja mam wiarę silniejszą, ogromniejszą od twojej" "A Bóg mój (...) to myśl moja" (Pankracy)

ateizm

"Ateizm to stara forumuła - a spodziewałem się czegoś nowego po tobie" (Hrabia)

"A Bóg mój (...) to myśl moja" (Pankracy)

obietnica lepszych czasów, szczęścia

"to potęga moja - która chleb i cześć (...) rozda na wieki"

"Ziemia (...) Ona cała jednym miastem kwitnącym, jedynm domem szczęśliwym, jednym warsztatem bogactw i przemysłu" (Pankracy)

obietnice na wiatr, kłamstwa

"Słowa twoje kłamią - ale twarz twoja niewzruszona" "Znam świat twój i ciebie (...) nie raczyłeś zstąpić pomiędzy dzieci twoje - bo w głębi ducha pogardzasz nimi" (Hrabia)

młodzi górą

"Zgrzybiali, robaczywi, pełni napoju i jadla, ustąpcie młodym, zgłodniałym i silnym" (Pankracy)

nowy porzadek = stare problemy

"Widziałem wszystkie stare zbrodnie świata ubrane w szaty świeże, nowym kołujące tańcem - ale ich koniec ten sam" (Hrabia)

pogarda wobec religii

"Bóg twój - mara" "zbawieniem - nędzą dwóch tysięcy lat, upływających od Jego śmierci na krzyżu" (Pankracy)

porywczość, lekkomyślność

"Niewolniku pierwszej lepszej kuli, pierwszego lepszego cięcia?" (Hrabia)