Narracja w noweli Marii Konopnickiej "Mendel Gdański"

Narrator w "Mendlu Gdańskim" wypowiada się w 3. os. l. p., jest wszechwiedzący, ale wyraźnie rezygnuje z obiektywizmu - to efekt tendencyjności pozytywistycznego obrazka.

pozytywny stosunek narratora do Mendla

starzec
chudy
bardzo przejmuje się sytuacją (mrużąc oczy, zachłysnął się odpowiedzią, iskry zagorzały,)
narrator heroizuje introligatura, gdy ten decyduje się zostać w swoim domu mimo zamieszek

negatywny stosunek narratora do zegarmistrza w "Mendlu Gdańskim"

gruby, tłusty
wciska się do izby
śmieje się impertynencko
mówi „tonem wyższości”

stosunek narratora do społeczeństwa polskiego w "Mendlu Gdańskim"

nie całe społeczeństwo bierz udział w pogromach tylko pijacy„pijackie głosy” i niedorośli „szatański pisk niedorostków”
heroizuje Polaków, którzy pomagają introligatorowi
pokazuje negatywne emocje, które nimi żądzą – akcentuje ich prymitywizm („instynkt okrucieństwa”)
reifikuje ludzi „wrzawa wpadła”, motłoch
akcentuje zezwierzęcenie tłumu „zwierzęca swawola”
hiperbolizuje zniszczenia, których dokonuje tłuszcza

negatywny stosunek narratora do antysemityzmu i pogromu w "Mendlu Gdańskim"

stawianie zegarmistrza w negatywnym świetle
„ohydna scena” w odniesieniu do sceny pogromu
„Tu wybuchła dzika żądza pastwienia się”

Wnioski:

Narrator krytykuje antysemityzm i występuje w obronie pokrzywdzonych. Wskazuje, że głównym kryterium oceny drugiego człowieka powinny być wartości etyczne a nie narodowościowe.