Jakie racje, argumenty przesądziły o decyzjach podjętych przez Rolanda? Jakie alternatywy miał do wyboru Roland? - czyli dawka informacji niezbędna do oceny postępowania bohatera "Pieśni o Rolandzie".

Alternatywa 1. - wezwanie króla na pomoc

gdyby wezwał króla:

• opóźniłby marsz wojsk,
• ryzykował życie króla,
• straciłby honor „Postradałbym w słodkiej Francji swoje imię" LXXXIII,
• jako dumny człowiek nie zniósłby tego upokorzenia „Chybabym oszalał!" LXXXIII,
• okazał się tchórzem,

Alternatywa 2. - nie wezwanie króla na pomoc i odniesienie zwyciestwa nad Saracenami (wariant optymistyczny)

Gdyby nie wezwał króla i wygrał

• obroniłby króla,
• obronił ojczyznę,
• obronił religię,
• zabił wielu wrogów,
• zyskałby chwałę,
  
• zyskałby zbawienie,
• zyskałby wdzięczność króla,

Alternatywa 3. - nie wezwanie króla na pomoc i poniesienie porażki (wariant pesymistyczny)

Gdyby nie wezwał króla i przegrał

• pokazałby swoją odwagę i lojalność,
• potwierdziłby swoje męstwo,
• osłabiłby przeciwnika, chroniąc tym samym króla,
• zginąłby broniąc religii, ojczyzny, króla,
• zyskał zbawienie, szacunek, wieczną sławę,