Zadanie maturalne z języka polskiego

Gloria victis, Mazowsze. Porównaj obrazy przeszłości - Klucz odpowiedzi

Gloria victis, Mazowsze. Porównaj obrazy przeszłości - 4.1 out of 5 based on 7 votes
( Oceń ) 

Spis treści

Klucz odpowiedzi do zadania maturalnego: Porównaj obrazy przeszłości i refleksje na temat pamięci ukazane we fragmentach noweli Elizy Orzeszkowej Gloria victis i w wierszu Krzysztofa Kamila Baczyńskiego Mazowsze. W analizie zwróć uwagę na osoby mówiące w obu tekstach.

Ten klucz odpowiedzi może się różnić od klucza opracowane przez CKE.

Klucz odpowiedzi:

1. Analiza wstępna

Zasada zestawienia
  • Oba teksty mówią o powstańczej przeszłości Polski.
  • Oba teksty traktują o potrzebie pamiętania.
Informacje o Gloria victis
  • Rodzaj: epika.
  • Gatunek: nowela.
  • Epoka: pozytywizm.
  • Konwencja: realizm tendencyjny.
  • Cel powstania: oddać hołd powstańcom styczniowym.
  • Autorka należy do pokolenia postępowców, które uważało, że praca jest najlepszym sposobem na odzyskanie niepodległości. Sama była uwikłana w powstanie styczniowe ukrywaniem R. Traugutta.
Informacje o Mazowszu
  • Rodzaj: liryka.
  • Gatunek: poemat liryczny.
  • Epoka: współczesność, czas II wojny światowej.
  • Konwencja: katastrofizm, poetyka czasu Apokalipsy spełnionej.
  • Cel utworu: wymowa pacyfistyczna.
  • Autor tekstu należy do pokolenia Kolumbów, był jednym z najwybitniejszych poetów, zginął w czasie powstania warszawskiego.

2. Osoby mówiące we fragmencie Gloria victis

Wiatr
  • Kieruje nim ciekawość.
  • Nie dysponuje wiedzą.
  • Pozytywnie ocenia powstańców.
  • Przejmuje się opisaną historią.
Dąb, brzoza, świerk, dzwonki liliowe, dzika róża
  • Świadkowie śmierci powstańców.
  • Są subiektywni.
  • Stają po stronie powstańców.
  • Opowiadają ich los pytającemu.
"Strumień czasu"
  • Ocenia zapomnienie, jako klęskę powstańców.
Wniosek cząstkowy
  • Osobami mówiącymi w noweli jest natura. Dzięki temu autorka subiektywnym ocenom powstania nadaje wymiar obiektywności i uniwersalności.

3. Osoby mówiące w Mazowszu

  • Żołnierz walczący w czasie II wojny światowej.
  • Jest pogodzony ze swoją śmiercią.
  • Nie wierzy w zwycięstwo.
  • Jest patriotą.
  • Jest Polakiem.
  • Pamięta przeszłość.

4. Obraz przeszłości we fragmencie Gloria victis

  • Opis dotyczy miejsca wiele lat (blisko 50) po upadku powstania styczniowego.
  • Zmarli to bohaterowie.
  • Zmarli to odważni ludzie.
  • Powstańcy to męczennicy.
  • Powstańcy byli młodymi ludźmi.
  • Powstańcy umierali w męczarniach.
  • Zmarli są pochowani w masowej mogile.
  • Powstańcy nie doczekali się szacunku po śmierci ze strony przeciwników.
  • Powstańcy zostali przez oprawców skazani na zapomnienie.
  • Powstańcy są samotni.
Wniosek cząstkowy
  • Obraz przeszłości jest subiektywny i ma na celu sakralizację i mitologizację powstańców. Dystans czasowy na to również pozwala.

5. Obraz przeszłości w Mazowszu

  • Podmiot liryczny skraca dystans czasowy jaki go dzieli od przeszłości.
  • Powstańcy są idealizowani.
  • Ziemia polska, Mazowsze to mogiła dla wielu pokoleń Polaków.
Przeszłość kampanii napoleońskiej
  • Przeszłość to klęska uczestników kampanii napoleońskiej.
Przeszłość powstania listopadowego
  • Wyolbrzymianiu poddawana jest ich siła, młodość i męstwo.
  • Przeszłość to klęska powstańców listopadowych.
Przeszłość powstania styczniowego
  • Przeszłość to klęska powstańców styczniowych.
  • Przedstawieni zostali jako męczennicy - to romantyczna konwencja łączenia świeckiego patriotyzmu z religią.
  • Podmiot liryczny podkreśla również trud i cierpienie powstańców.
Przeszłość podmiotu lirycznego
  • Śmierć dotyka nie tylko żołnierzy, ale również kobiety i dzieci.
  • Ludzie umierają w męczarniach.
  • Zmarli są chowani w masowych mogiłach.
  • Powszechność śmierci.
  • Apokaliptyczne opisy zagłady.
  • Nagłość i niespodziewaność wojny.
Wniosek cząstkowy:
  • Piękny opis ułanów, powstańców listopadowych i powstańców styczniowych stanowi punkt wyjścia dla podmiotu lirycznego do pokazania fatalnego losu współczesnych mu Polaków w czasie Apokalipsy spełnionej. Wymowa utworu podkreśla bezsens dziejów, cykliczność śmierci młodych ludzi w walce i nieuchwytność sensu tej walki - niepodległej Polski. Podmiot liryczny podkreśla fatalną cykliczność historii.

6. Refleksja na temat pamięci we fragmencie Gloria victis

  • Ludzie zapomnieli o powstaniu i powstańcach, zostały jednak wątłe ślady. Nikt nie odwiedza mogiły. Autorka jednak pisze o potrzebie pamiętania o poświęceniu powstańców. Pamięć o powstańcach nadaje sens ich poświęceniu i czyni ich zwycięzcami. Utwór ma optymistyczną wymowę - powstańcy nie zostaną zapomnieni.

7. Refleksja na temat pamięci w Mazowszu

  • Pamięć o walczących przemija z czasem, a jednak podmiot liryczny pamięta o swoich poprzednikach mimo upływu czasu.
  • Czas zaciera ślady, a pamięć o zmarłych przemija - tu ujawnia się pesymizm.
  • Podmiot liryczny boi się zapomnienia, chce by o nim pamiętano - to jest jedyne jego pragnienie.

8. Wnioski - wypracowanie maturalne

Wnioski pełne (4)

W obu wierszach mamy podobny obraz powstańców, wykreowany dzięki sakralizacji i mitologizacji. Podobny stosunek do powstańców również mają osoby mówiące w obu utworach. Oba utwory łączy również potrzeba pielęgnowania pamięci o poświęceniu zmarłych i niebezpieczeństwo zapomnienia. Różna jest jednak wymowa: u Orzeszkowej optymistyczna - ludzie będą pamiętać, u Baczyńskiego pesymistyczna - ludzie zapomną. Różne są także momenty wybrane do opisu, bo we fragmencie "Gloria victis" została przedstawiona mogiła, a w "Mazowszu" Polacy w trakcie walki i ponoszenia kolejnych klęsk. Oba teksty różnią się również kreacją osób mówiących: w noweli wypowiada się natura, co nadaje obiektywizmu dokonanej przez nią ocenie, a w utworze K.K. Baczyńskiego do głosu dochodzi żołnierz polski walczący w czasie II wojny światowej. Za sprawą podmiotu lirycznego pojawia się także straszna historia ludzi mordowanych w czasie Apokalipsy spełnionej, której okropność jest spotęgowana dzięki kontrastowi z idealnym obrazem poprzedników.

Wnioski częściowe (2)

Wskazanie podobieństw lub różnic.

Próba podsumowania (1)

Wskazanie jednego podobieństwa lub różnicy.

 


Artykuł chroniony prawami autorskimi. Bez zgody redakcji serwisu zabrania się rozpowszechniania i publikowania fragmentów lub całości artykułów w internecie i w druku.