Cechy twórczości, biografia, twórczość (dorobek literacki), bibliografia

Krasiński Zygmunt

4 1 1 1 1 1 Rating 80%

BIOGRAFIA Zygmunt Krasiński (1812-1859)

Urodził się w Paryżu jako syn Marii Radziwiłówny i Wincentego Krasińskiego. W dzieciństwie kształcił się w Warszawie i Opiniogórze, pod kierunkiem pisarza Józefa Korzeniowskiego i Piotra Chlebowskiego (1820), później w Liceum Warszawskim i na wydziale prawa Uniwersytetu Warszawskiego do roku 1829. Następnie z powodu wyłamania się Krasińskiego spod solidarności koleżeńskiej z okazji patriotycznej demonstracji na pogrzebie prezesa Sądu Sejmowego Piotra Bielińskiego, ojciec wysłał go do Szwajcarii. Między seniorem a juniorem zrodził się konflikt który stopniowo narastał. Ojciec nie pozwalał mu na powrót do kraju ponieważ zdawał sobie sprawę z zaciętego patriotyzmu syna, a to mogłoby spowodować nieprzyjemności pomiędzy Zygmuntem a Carem dla którego Wincenty pracował. Kiedy w 1830 roku wybuchło powstanie listopadowe Krasiński przebywał we Włoszech, na wieść o zrywie chciał wrócić, jednak po raz kolejny powstrzymała go niezgoda ojca. We wrześniu 1832 roku Ojciec zezwolił Zygmuntowi na powrót do kraju. Chciał on zapoznać młodego Krasińskiego z Carem. Młody poeta nie mógł pozwolić na taki przebieg spraw i poprosił monarchię o przyzwolenie na opuszczenie kraju z powodu choroby oczu i konieczności jej leczenia. Młody poeta podróżując po świecie jako hrabia (nie emigrant) tworzył i wydawał pod pseudonimem Spirydion Prawdzicki. Tworzenie pod fikcyjnym pseudonimem było spowodowane troską Zygmunta o Ojca który przez przesłanie twórczości syna mógł być narażony na represje ze strony cara. Podróżował po Rzymie, Neapolu, Wenecji, Florencji. Jego stan zdrowia się pogarszał. W Wiedniu medycy zalecili mu przebywanie w całkowicie zaciemnionym pomieszczeniu przez co pogorszył swój stan zdrowia psychicznego. W 1834 roku w Rzymie związał się z Joanną Bobrową z którą cztery lata później z nakazu Ojca zerwał znajomość. Niebawem, w grudniu 1838 roku zakochał się w mężatce - Delfinie Potockiej. Miłość Zygmunta do Delfiny była odwzajemniana. Poeta poświęcał jej dzieła, pisał mnóstwo listów. Ojciec zmusił Zygmunta do małżeństwa ze szlachcianką - Elizą Braniecką (1843). Eliza urodziła mu dwóch synów - Władysława Wincentego, Zygmunta Jerzego i dwie córki - Marię Beatrycze i Elizę. Jednak uczucie jakie łączyło Zygmunta i Delfinę w dalszym ciągu doprowadzało do spotkań kochanków. Choroba Krasińskiego w końcu doprowadziła do śmierci - zmarł w Paryżu 23 lutego 1859 roku. Miał 47 lat. Jego zwłoki przewieziono później do Opinogóry, niedaleko Ciechanowa.

Charakterystyka

Mały Krasiński uchodził w Warszawie (obok Fryderyka Chopina) za cudowne dziecko, w wieku zaledwie kilku lat zachwycał cara recytowaniem ustępów z Woltera i wymienianiem stolic wszystkich europejskich państw. Sytuacja życiowa Krasińskiego była odmienna od sytuacji większości pisarzy emigracyjnych. Był zamożny i niezależny. Posiadacz tytułu hrabiowskiego przebywał w środowisku międzynarodowej arystokracji. Jego dramatem życiowym był ojciec - Wincenty Krasiński, generał wojsk napoleońskich, a później lojalny poddany cara Rosji. Poeta buntował się, uciekał - i nigdy nie zdołał uwolnić się od wpływu ojca. . Był człowiekiem, który z tęsknotą wyrażał się o wręcz idealnej w jego mniemaniu epoce feudalnej. Wiedział, że w historii narodu i państwa powstają nieodwracalne zmiany. Czuł odrazę wobec społeczności burżuazyjnej, w swych poglądach był wielkim indywidualistą. Pragnął wskrzesić uśpione wartości chrześcijańskie, tym samym dołączając do nich nowatorskie poglądy filozoficzne powstałe w XIX wieku. Wszystkie jego poglądy oraz idee przewijały się w jego twórczości literackiej. Poglądy Krasińskiego były zgoła różne od ojcowskich, ale obecny w nich stale motyw feudalny - przypisywanie arystokracji roli przywódczej w rozwoju życia społecznego - był niewątpliwie reliktem dziedzictwa rodowego. W okresie radykalizujących się nastrojów politycznych i powstawania reformatorskich programów społecznych był też Krasiński zdeklarowanym konserwatystą, wrogiem rewolucji, a ostatecznie - wszelkiej walki zbrojnej, również niepodległościowej. Wybuch powstania listopadowego zastał go w Rzymie. Krasiński myślał o przyłączeniu się do walczących, ale kategoryczny zakaz ojca zatrzymał go we Włoszech. Wywarło to znamienny wpływ na jego światopogląd. Ponieważ nie chciał pogodzić się z obrazem samego siebie jako człowieka, który dla ojca zdradził sprawę narodową, zmienił swój stosunek do powstania. Zaczął coraz bardziej je krytykować jako przejaw niedojrzałości politycznej, a także (i przede wszystkim) jako naruszenie chrześcijańskiego porządku świata, w którym bunt i czyn zbrojny przynoszące rozlew krwi są niemoralne, grzeszne, oddalają nadejście prawdziwej wolności zamiast je przybliżać. W tym też czasie zapadł na ciężką chorobę oczu i rozstrój nerwowy. Zygmunta Krasińskiego zdeterminowało przyjęcie do wiadomości argumentów ojca, a na ile niezdecydowanie i tchórzostwo, efekt jednak był taki, iż nasz trzeci wieszcz poszedł śladami swoich dwóch starszych kolegów i w najważniejszych dla romantyków walkach udziału nie wziął. Po roku 1831 nawiedzały go stale cierpienia fizyczne, rozstrój nerwowy, potęgowany różnicą przekonań politycznych w stosunku do ojca, dla którego był jednak uległym synem, oraz najprzykrzejsza, stale go już trapiąca choroba oczu, grożąca ślepotą, zniewalająca do długiego nieraz przebywania w ciemnym pokoju i do samotnych rozmyślań. Poeta usiłował zachować niezależność uczuć i wierność duchową Delfinie, traktując obowiązki rodzinne jak haracz płacony prozaicznej rzeczywistości i jej konwenansom. Wszystko to powodowało u niego napięcia nerwowe, ataki płaczu, konwulsji lub melancholii i pogłębiało dokuczliwą chorobę.

Dorobek literacki uporządkowany chronologicznie


1828 – powstaje debiutancka powieść historyczna „Grób rodziny Reichstalów. Powieść oryginalna z dziejów wojny trzydziestoletniej” oraz trzytomowe dzieło „Władysław Herman i dwór jego. Powieść historyczna z dziejów narodowych XI wieku”, które zostało wydane w 1830 roku.
1830 – publikacja powieści gotyckich: „Mściwy karzeł i Masław, książę mazowiecki. Powieść narodowa”, „Teodoro, król borów. Powieść korsykańska”, „Zamek Wilczki”.
1831 – stworzenie powieści historycznej „Gastołd”, której wydanie miało miejsce w 1833 roku.
1830–1832, Genewa – cykl utworów i artykułów w języku francuskim.
1831-1832, Genewa – tworzenie dzieła „Agaj-Han. Powieść historyczna”, inspirowanego orientalizmem, a opartego na prawdziwej historii polskiej magnatki, żony dwu Dymitrów Samozwańców - Maryny Mniszkówny. Zostało ono wydane pod pseudonimem A.K. w roku 1834 we Wrocławiu.
1833 – powstanie 4-częściowego dramatu metafizyczno - społecznego prozą „Nie-boska komedia”, opublikowanego w 1835 w Paryżu.
1834-1836, Wenecja – tworzenie 4-częściowego dramatu historyczno-filozoficznego „Irydion”. Pomysł na stworzenie tego dzieła zrodził się podczas pobytu Krasińskiego w Petersburgu w latach 1832-1833. W dramacie zarysowuje się upadek Rzymu w III w.n.e. Dramat ten został wydany anonimowo w 1836 roku w Paryżu.
1837 – powstanie utworów prozą: „Noc letnia” i „Pokusa”, które zostały opublikowane w 1841 roku.
1839-1840, Rzym – tworzenie dzieła „Trzy myśli po śp. Henryku Ligenzie zmarłym w Morreale 12 kwietnia 1840 r.”, składającego się z poematu wierszem „Syn cieniów”, oraz dwóch poematów prozą: „Sen Cezary”, „Legenda”. Utwór ten przedstawia koncepcję mesjanizmu. Premiera miała miejsce w 1840 roku w Paryżu.
1841-1842 – powstanie traktatów filozoficznych „O stanowisku Polski z Bożych i ludzkich względów”, które wydane były w latach 1903-1912.
1841-1843 – tworzenie poematu mesjanistycznego „Przedświt”, hołdu dla ukochanej przyjaciółki – Delfiny Potockiej. Poemat ten został wydany anonimowo w 1843 roku w Paryżu.
1844-1845, Paryż – powstaje cykl „Psalmów przyszłości”, składający się z trzech psalmów: „Psalm wiary”, „Psalm nadziei”, „Psalm miłości”. Cykl ten wydany był w roku 1845 w Paryżu pod pseudonimem Spirydion Prawdzicki.
1846-1848, Paryż – powstanie psalmów: „Psalm dobrej woli”, „Psalm żalu” jako kontynuacja polemiki autora z Juliuszem Słowackim na temat poglądów społeczno-politycznych z „Psalmów przyszłości”. Psalmy te zostały opublikowane w 1850 roku w Paryżu w poszerzonej wersji „Psalmów przyszłości”.
1852 – powstanie liryku „Do Elizy”, wiersza adresowanego do małżonki.
1838-1852 – tworzenie uzupełnień Krasińskiego do dzieła „Nie-boska komedia”, które zostały wydane w 1860 w formie zbioru zatytułowanego „Niedokończony poemat”.
Twórczość Krasińskiego to także listy pisane m.in. do ojca, Delfiny Potockiej, Juliusza Słowackiego, Konstantego Gaszyńskiego, przyjaciela Henryka Reeve i Augusta Cieszkowskiego. Listy potwierdzają uczucia i refleksje, oraz poglądy bohatera, jakimi się kierował pisząc swoje dzieła.
Wraz z listami pozostałe dzieła zostały wydane w wielu tomach, po śmierci Krasińskiego, a najważniejsze ze zbiorów to: Listy do Henryka Reeve „Correspondance de Sigismond Krasiński et de Henry Reeve“ (wydane w 1902 roku), „Listy Zygmunta Krasińskiego do Augusta Cieszkowskiego“ (1912), „Pisma” (1912), „Dzieła” (1931), „Listy do ojca” (1963), „Wiersze wybrane” (1972), „Dzieła literackie” (1973), „Listy do Delfiny Potockiej” (1975).

Cechy twórczości

Debiutował w 1828 jako autor przepojonych makabrą opowieści gotyckich. Już wtedy ujawniły się najbardziej charakterystyczne cechy pisarstwa Krasińskiego: jego obsesja cierpienia, zagłady i śmierci, a przy tym wewnętrzny konflikt między życiowym konwenansem a etosem romantycznej walki narodowo-wyzwoleńczej, dały obfity plon w postaci twórczości literackiej pełnej frenezji, obrazów piekielnych oraz ostrych dysonansów na tle religijnym i społecznym. W późniejszym czasie − około roku 1847, wraz z wydaniem Ostatniego − Wieszcz zastąpił skrajną rozpacz dotychczasowych dzieł przesłaniem etyki chrześcijańskiej, która z czasem, uzupełniona o myśl mesjanistyczną, przerodzi się w żarliwe zawołania do Ewangelicznej miłości.

Cechy w utworach literackich:

 

Nie-Boska komedia – najsłynniejszy i najlepszy dramat Krasińskiego, opublikowany w 1835 r. w Paryżu. Dzieło monumentalne i o różnorodnej tematyce. Wyróżnić można jednak kilka tematów dominujących. Są to: dramat rodzinny, rola poezji romantycznej, stosunek do rewolucji jako konieczności dziejowej, historia i historiozofia. Typowy dramat romantyczny, bardzo widowiskowy i trudny do wystawienia na scenie. Jedno z najdojrzalszych myślowo i formalnie dzieł polskiego romantyzmu.

 Irydion – jeden z lepszych dramatów Krasińskiego, obok Nie-Boskiej komedii, opublikowany anonimowo w 1836 r. Akcja dzieła osadzona jest w realiach starożytnego Rzymu. Przedstawiony zostaje tu obraz państwa w stanie rozkładu, podjęte są kwestie walki o wolność, konieczności podporządkowania się surowym normom etycznym, wiary chrześcijańskiej. Dramaturg w sposób zamaskowany zabiera tu głos w sprawie walki narodowowyzwoleńczej. Jego zdaniem przelew krwi jest zbyteczny, a państwo rządzone przez cesarzy rzymskich (czytelna analogia do carów), prędzej czy później samo upadnie.

 Przedświt – głośny poemat Krasińskiego, wydany anonimowo w Paryżu w 1843 r. Rozwija tu poeta swoją wizję mesjanizmu Polski, która ma odkupić pozostałe narody i doprowadzić niegdyś do powszechnej szczęśliwości. Szczególną rolę przypisuje on zwłaszcza szlachcie, którą czyni wyrazicielem dążeń Polaków.

 Psalmy przyszłości – cykl poematów wydawany w latach 1845-1848. Także tutaj poeta idealizuje przeszłość szlachty i gloryfikuje jej dokonania, wskazując jednocześnie na konieczność dalszych działań i powinności.

 Listy – Krasiński jako jedyny z polskich romantyków pozostawił tak liczną spuściznę epistolarną. Utrzymywał on liczne kontakty korespondencyjne z przyjaciółmi (Konstanty Gaszyński, Henry Reeve), swoimi wybrankami serca (Bobrowa i Potocka) oraz innymi wielkimi twórcami i myślicielami epoki (np. August Cieszkowski). W listach Krasińskiego stapiają się różnorodne wątki: miłosne, intymne, refleksyjne, ale też patriotyczne, mesjanistyczne, filozoficzne.

 

Bibliografia:

1. :-), Sylwetka Zygmunta Krasińskiego [online] 22 kwiecień 2008 dostępny w internecie,
pl.shvoong.com/books/1805647-zygmunt-kra...wetka-%C5%BCyciorys/

2. MK, Zygmunt Krasiński [online] dostępny w internecie http://www.polskina5.pl/zygmunt_krasinski

3. Autor nieznany, Zygmunt Krasiński [online] dostępny w internecie www.edukator.pl/portal-edukacyjny/zygmunt-krasinski/1305.html

4. Autor nieznany Zygmunt Krasiński [online] dostępny w internecie http://pl.wikipedia.org/wiki/Zygmunt_Krasi%C5%84ski

5. Autor nieznany [online] dostępny w internecie  romantyzm.fm.interia.pl/html/3/krasinski-biografia.html

6. Ewa Petniak Biografia Zygmunta Krasińskiego-"poety ruin" [online] dostępny w internecie http://nk.ostatnidzwonek.pl/a-1253.html

7. Halina Floryńska-Lalewicz Zygmunt Krasiński [online] dostępny w internecie www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_krasinski_zygmunt

8. Ksenia Zygmunt Krasiński-życie i twórczość [online] dostępny w internecie http://www.bryk.pl/teksty/liceum/jezyk_polski/romantyzm/16204-nie_boska_komedia_zygmunta_krasi%C5%84skiego_jako_przyk%C5%82ad_dramatu_romantycznego.html

Dom Krasińskichhttp://literat.ug.edu.pl/psalmy/modlitwa.jpgPsalmy przyszłości

Zygmunt Krasiński

Do najważniejszych jego dzieł należą:

 

Nie-Boska komedia – najsłynniejszy i najlepszy dramat Krasińskiego, opublikowany w 1835 r. w Paryżu. Dzieło monumentalne i o różnorodnej tematyce. Wyróżnić można jednak kilka tematów dominujących. Są to: dramat rodzinny, rola poezji romantycznej, stosunek do rewolucji jako konieczności dziejowej, historia i historiozofia. Typowy dramat romantyczny, bardzo widowiskowy i trudny do wystawienia na scenie. Jedno z najdojrzalszych myślowo i formalnie dzieł polskiego romantyzmu.

 

Irydion – jeden z lepszych dramatów Krasińskiego, obok Nie-Boskiej komedii, opublikowany anonimowo w 1836 r. Akcja dzieła osadzona jest w realiach starożytnego Rzymu. Przedstawiony zostaje tu obraz państwa w stanie rozkładu, podjęte są kwestie walki o wolność, konieczności podporządkowania się surowym normom etycznym, wiary chrześcijańskiej. Dramaturg w sposób zamaskowany zabiera tu głos w sprawie walki narodowowyzwoleńczej. Jego zdaniem przelew krwi jest zbyteczny, a państwo rządzone przez cesarzy rzymskich (czytelna analogia do carów), prędzej czy później samo upadnie.

 

Przedświt – głośny poemat Krasińskiego, wydany anonimowo w Paryżu w 1843 r. Rozwija tu poeta swoją wizję mesjanizmu Polski, która ma odkupić pozostałe narody i doprowadzić niegdyś do powszechnej szczęśliwości. Szczególną rolę przypisuje on zwłaszcza szlachcie, którą czyni wyrazicielem dążeń Polaków.

 

Psalmy przyszłości – cykl poematów wydawany w latach 1845-1848. Także tutaj poeta idealizuje przeszłość szlachty i gloryfikuje jej dokonania, wskazując jednocześnie na konieczność dalszych działań i powinności.

 

Listy – Krasiński jako jedyny z polskich romantyków pozostawił tak liczną spuściznę epistolarną. Utrzymywał on liczne kontakty korespondencyjne z przyjaciółmi (Konstanty Gaszyński, Henry Reeve), swoimi wybrankami serca (Bobrowa i Potocka) oraz innymi wielkimi twórcami i myślicielami epoki (np. August Cieszkowski). W listach Krasińskiego stapiają się różnorodne wątki: miłosne, intymne, refleksyjne, ale też patriotyczne, mesjanistyczne, filozoficzne.

Serwis rozdaje przeglądarkom bezpieczne ciasteczka.