PLAN ROZPRAWKI – INNY ŚWIAT

Człowieczeństwo jako zbiór wartości

I

PLAN WSTĘPU ROZPRAWKI

1.Okres II Wojny Światowej

a) zajęcie ziem polskich przez ZSRR (17 IX 1939r.)

b) wyniszczanie narodu polskiego i depolonizacja ziem zagarniętych Polsce (zsyłki do obozów pracy);

2. Literatura powojenna:

a)opisy życia podczas wojny

-„Pamiętnik z powstania Warszawskiego” (Miron Białoszewski)

b)literatura łagrowa

-„Pożegnanie z Marią” (Tadeusz Borowski)

3. „Inny Świat” – literatura łagrowa

a) oryginalność

- deheroizacja postaci,

- brak martyrologii,

- zwracanie uwagi na język;

b) Gustaw Herling-Grudziński

-międzynarodowy rozgłos dzięki „Innemu Światu”

-ur. W 1919r. w Kielcach

-student Uniwersytetu Warszawskiego

-aresztowany w Grodnie przez NKWD i oskarżony o szpiegostwo

-pobyt w łagrze sowieckim w okolicach Archangielska (char. Autobiograficzny);

-walka za sprawę polską pod dowództwem gen. W. Andersa;

c) obóz:

- miejsce wycieńczającej pracy,

- zmiana hierarchii wartości lub ich zanik

· „Nie wolno człowiekowi tworzyć nieludzkich warunków, bo człowiek jest ludzki tylko w ludzkich warunkach”;

-odczłowieczenie postaci;

4. TEZA: „Warunkiem zachowania człowieczeństwa jest wierność wartościom z wolności”

II

PLAN ROZWINIĘCIA ROZPRAWKI:

1. Nie każdy bohater miał na tyle siły, by zachować swoje wartości:

a) Kowal

- utracił wartości – miłość  – na rzecz instynktu samozachowawczego

· zdecydował się oddać swoją kobietę – Marusię – swoim kompanom, aby uniknąć ich zawiści;

-dobrowolnie zrzeka się człowieczeństwa – zanik szacunku dla innyh ludzi i ich godności

·”nocne łowy” – polowania na kobiety i zbiorowe gwałty;

b)Zelik Lejman:

-porzuca podstawowe wartości – międzyludzką solidarność  - aby ułatwić sobie życie

·donosi na towarzyszy niedoli;

-decyduje się dobrowolnie zrzec ostatniej wolności – ducha

·chce zostać „lojalnym i pokornym więźniem sowieckim”;

*Cena za zachowanie człowieczeństwa okazała się zbyt wysoka, a bohater przesiąknięty złem zaabsorbowanym z obozowego środowiska, nie chce jej zapłacić;

*Chęć zaspokojenia potrzeb przyziemnych, fizjologicznych pozbawia szansy na zaspokojenie potrzeb ducha;

2. Istniały nieliczne przypadki zachowania ludzkich wartości:

a) Michaił Aleksiejewicz Kostylew:

-zachował wierność swoim ideałom:

·nie chciał pracować dla reżimu, który jest zakłamany i więzi go na podstawie nieprawdziwych wydarzeń

- zachowuje pozory wolności wybierając samemu czas i rodzaj śmierci;

˃ Postawa podobna do Konrada Wallenroda – bohatera Adama Mickiewicza -, który popełnia samobójstwo, aby odzyskać wolność i autentyczność.

b)Gustaw:

- zachowuje typowo ludzkie uczucia i postawy:

·przyjaźń - nawiązuje przyjaźnie z Pamfiłowem,

·litość - dzieli się posiłkiem z ………………….,

-po wyjściu z obozu odrzuca zasady z niewoli

· nie wyraża zrozumienia dla zachowania Jewrieja, ponieważ byłoby to powrotem do obozowej moralnośi;

c)Jewriej:

-w obozie postępił wbrew swoim zasadom:

·poświadcza nieprawdę i przyczynia się do śmierci 4 osób;

-mimo ulegnięciu instynktowi samozachowawczemu ocale swoje człowieczeństwo – sumienie:

·wspomnienia nie pozwalają mu zaznać spokoju, gdyż ma świadomość, iż postąpił źle (wyrzuty sumienia): Gustaw: „widziałem jego spoconą, przekrzywioną strachem twarz”;

-człowieczeństwo, które się w nim zachowało napawa go lękami przed niefizyczną karą, która może go spotkać po śmierci; zachowując wiarę w wartości właściwe tylko ludziom dowodzi swego człowieczeństwa - Gustaw: „skulił się na łóżku, jakby w oczekiwaniu na cios” -

*Zachowanie uczuć wyższych i postaw godnych istoty ludzkiej było możliwe, ale niezmiernie trudne – wymagało ogromnych poświęceń;

*Postąpienie wbrew własnym ideałom spotyka się z wew. sprzeciwem i świadczy o pozostaniu im wiernym;

*Wiara w niefizyczny byt i nieuchronność kary jest właściwa tylko człowiekowi;

III

PLAN ZAKOŃCZENIA ROZPRAWKI:

1. Sposób funkcjonowania obozu w celu odczłowieczenia podwładnych:

a) rozbijanie solidarności pomiędzy skazańcami:

- wprowadzenie rywalizacji o zaspokojenie podstawowych potrzeb, aby nastawić więźniów przeciwko sobie,

- wydawanie zbyt małych racji żywnościowych, aby obudzić w skazańcach podstawowe instynkt;

b)pozbawianie wolności i kontaktu z bliskimi

- niszczenie ludzkiej psychiki, pozbawianie nadziei;

c) stawianie ludzi w sytuacji bez wyjścia

-możliwość ratowania siebie kosztem innych i własnej moralności: krzywoprzysięstwo, donosicielstwo, kradzieże;

2. Skutki działania łagrów:

a) wyniszczenie fizyczne i psychiczne:

-niedobór witamin i choroby;

- wycieńczenie spowodowane głodem i morderczą pracą;

-lęki,

-bolesne wspomnienia;

b) wyobcowanie więźniów:

- poczucie samotności,

- wyobcowanie od społeczności;

c) pozbawianie ludzkich odruchów:

- litości,

- przyjaźni,

- skrupułów.

Przeczytaj także tekst rozprawki napisanej na podstawie tego planu: Rozprawka z Innego świata