Figury retoryczne

W tym artykule znajduje się zebrana i usystematyzowana wiedza z podstaw retoryki. Znajdziesz tu wymienione i sklasyfikowane figury retoryczne. Wiele z nich zostało wyjaśnionych i sklasyfikowanych. Dzięki temu możesz wreszcie ogarnąć całość i zobaczyć jej strukturę, co mam nadzieję, pomoże Ci w nauce języka polskiego i pomyślnym zdaniu sprawdzianu, egzaminu lub matury.

Figury retoryczne - definicja

Sposoby kształtowania wypowiedzi wyróżnione i sklasyfikowane przez retorykę, poetykę i gramatykę. W sumie naliczono i sklasyfikowano ich około 200. W rzeczywistości jednak ich liczba jest nieograniczona, tak jak nieograniczone są możłiwości kreacji językowej.

Figury retoryczne dzielą się na:

figury myśli

taki sposób świadomego, celowego budowania wypowiedzi, który stanowi odstępstwo od najbardziej zwyczajnego, codziennego sposobu mówienia – w celu uwydatnienia pewnych treści;

jeśli w figurze myśli zamienimy słowa niczego to nie zmieni w jej wymowie.

więcej o figurach myśli w artykule: Figury myśli - definicja i klasyfikacja

figury kontaktu

• apostrofa (napomnienie, nagana, przestroga, groźba, przekleństwo, prośba o pomoc, zachęta, wyrażenie wahań, wyrażanie pragnień, składanie obietnic),
• pytanie (retryczne, rzeczywiste, rozumowanie, dialog pozorny)

figury emotywne

• wykrzyknienie,
• parrhesia,
• paradokson;

figury przytoczenia

• etopeja,
• fictio;

figury egzemplifikacyjne

• antyteza,
• explotio,
• evidentia,
• przykład;

figury kompozycyjne

• sentencja,
• slogan,
• rekapitulacja,
• subnexio,
• hysterologia;

figury słów

to ustalone sposoby łączenia wyrazów oraz sposoby zastępowania jednego wyrażenia innym w celu bardziej wyrazistego i skutecznego formułowania myśli;

jeśli zmienimy wyraz w figurze słów przestanie ona funkcjonować jako ta sama figura słów, może nawet przestać być figurą słów.

figury słów gramatyczne

ustalone sposoby łączenia wyrazów w celu bardziej wyrazistego i skutecznego formułowania myśli;

• przez dołączenie nowego elementu (anafora, epifora, polisyndeton, powtórzenie jako klamra, powtórzenie, symploke (anafora+epifora), epifraza)
• przez odjęcie elementu (asyndeton, zeugma syntaktyczna, elipsa)
• przez przestawienie, przegrupowanie (anastrofa, antymetabola, hyperbaton (inwersja - przesunięcie na początek lub na koniec najważniejszego elementu), chiazm, izoklon, paralelizm)
• przez celowe zastąpienie jednego elementu innym  (anakolut, anapodoton, enallage)

figury słów semantyczne

sposoby zastępowania jednego wyrażenia innym w celu bardziej wyrazistego i skutecznego formułowania myśli;

• figury przez przyłączenie (paronomazja, poliptoton, diafora, dilogia, antanaklasis, synonimia, nagromadzenie, enumeracja, klimaks, gradacja, aliteracja, epitheton)
• figury przez odłączenie (ekwiwokacja, tmesis)
• figury przez sposób uporządkowania (hypallage, kontaminacja, kollokacja, sylecyzm, kalambur, adideacja, goldfish lingo)
• figury przez zastąpienie (tropy:  hiperbola, ironia, litota, metafora, metonimia, synekdocha)

Bibliografia