Socjologia - kurs podstawowy

Socjologiczne koncepcje rodziny - typy rodzin, ewolucja rodziny, funkcje rodziny, zmiany w rodzinie

4.1428571428571 1 1 1 1 1 Rating 83%

Socjologiczne koncepcje rodziny

Koncepcja Burgessa i Locke’a:

Burgess i Locke tłumaczyli ewolucję rodziny przez zmianę jej funkcji. Ciąg rozwojowy rodziny: od wielkiej rodziny patriarchalnej do małej rodziny demokratycznej pośrodku; mała rodzina patriarchalna – rzemieślnicza. Ich koncepcja wyrasta ze zjawisk urbanizacji społeczeństwa i przystosowania się rodzin jest to teoria optymistyczna. Burgess i Locke twierdzili, że procesy zachodzące w rodzinach uzależnione są od procesów industrializacji. Rodzina przystosowuje się do warunków w których żyje – główne przesłanie tej koncepcji; więź kurczy się, zaś miasta rozwijają się; warunki funkcjonowania, charakter pracy zmuszają rodzinę do przeobrażeń; zmianom w rodzinie nie sposób zaprzeczyć;

Ewolucja rodziny:

Okres I Wielka rodzina patriarchalna

  • Duża rodzina, zbliżona do rodu – jednak ród może funkcjonować w rozproszeniu, a rodzina nie;
  • Charakterystyczna dla społeczeństw rolniczych; jej istotą jest obszerność – trzy pokolenia z odgałęzieniami;
  • Władza skupiona jest w rękach ojca, lub najbardziej doświadczonego członka rodziny;
  • Silne więzi rodzinne;
  • Przynależność do danej rodziny określa pozycję jednostki w społeczeństwie;
  • Bardzo silna zależność dzieci od rodziców, nawet po założeniu małżeństwa (które i tak na ogół bywa podejmowane za decyzją rodziców);

Okres II – od średniowiecza Mała rodzina patriarchalna-rzemieślnicza

  • Charakterystyczna dla okresu Średniowiecza w Europie. Występowała również na wsi;
  • Ojciec – głowa domu o nieograniczonej władzy;
  • Więź emocjonalna raczej słaba. Dzieci do chwili usamodzielnienia pozostawały pod silnym wpływem rodziców, częstokroć i później pod nim pozostawały;

Okres III po II wojnie Światowej Rodzina demokratyczna (atomowa)

  • Rodzina partnerska – małą, dwupokoleniowa z niewielką liczbą dzieci;
  • Wybór współmałżonka jest wolny;
  • Niezależność od rodziców po zawarciu małżeństwa prawie pełna;
  • Równa pozycja męża i żony w rodzinie wielkomiejskiej jest rezultatem przemian intelektualnych i ekonomicznych;
  • Charakterystyczna jest dla klas średnich;
  • Maksimum niezależności w małżeństwie dla obydwu partnerów; małżonkowie dość często posiadają własne kręgi zawodowe, koleżeńskie; wybór tych środowisk jest wolny;
  • Dzieci po usamodzielnieniu się zamieszkują osobno;

Przeobrażeniom ulegały również funkcje rodziny:

  • ekonomiczna i prokreacyjna – pozostały;
  • ochronna – zabezpieczająca sferę fizyczną członków
  • wychowawcza – przejęta przez rozmaite instytucje;
  • wychowawczo – rozrywkowa – przejmowana jest przez instytucje, zanikła funkcja religijna rodziny;
  • uczuciowa, kulturalna;

Typy rodzin wielkomiejskich (Burgess i Locke):

Wolne związki, konkubinat

małżeństwa nie w pełni ustabilizowane; jest to tzw. rodzina wyemancypowana; najczęściej są to rodziny studenckie, lub wolne zawody; najczęściej ludzie młodzi i bezdzietni;

Rodzina semi-patriarchalna

często tworzą swoiste getta, gdzie tradycyjnie pozycja ojca jest silna; jest to tzw. tradycyjna rodzina w rozpadzie; cechuje ją silny konflikt pokoleń, duża liczba dzieci; getta są środowiskami patologicznymi;

Rodzina patrycentryczna

skoncentrowana wokół osoby ojca. Najczęściej to typowe rodziny robotnicze; spora ilość dzieci; ojciec ma wysoką pozycję, ale nie jest patriarchą; często jest jedynym żywicielem rodziny;

Rodzina partnerska (egalitarna)

charakterystyczna dla klas średnich, dominująca liczebnie w strukturze; rodzina inteligencko – robotnicza; słaba więź sąsiedzka wynikająca z typu zabudowy zamieszkiwanej przez te rodziny  strefa apartamentalna, blokowiska; niekiedy znaczna część więzi między małżonkami wynika z faktu posiadania dzieci;

Rodzina matrycentryczna – burżuazyjna

skoncentrowana wokół matki, dobrze sytuowana; zamieszkuje suburbia; mąż zajęty pracą rzadko bywa w domu, więc matka zajmuje się domem; brak kłopotów finansowych; w odróżnieniu od 3 i 4 charakteryzuje się dużą ilością dzieci;

Teoria Zimmermana:

Teoria Zimmermana dla odmiany nazywana jest pesymistyczną, a to dlatego, że Zimmerman przewiduje wzrost liczby rozwodów, spadek liczby urodzeń. Jest to podstawą do wysunięcia tezy o kryzysie rodziny. Zimmerman twierdził, że można mówić o upadku rodziny i jej wartości;

Strategie rodziny

Strategia rodziny elitarnej

działają one pod presją pozycji społecznej, powiększenia i dziedziczenia fortun i majątków;

Strategia mieszczańska

odraczanie małżeństwa w imię gromadzenia kapitału materialnego i intelektualnego;

Strategia chłopska

różne u bogatych i biednych; bogaci stosują strategię mieszczańską, biedni stawiają na dużą liczbę dzieci;

Strategia proletariacka

wczesne małżeństwa, dużo dzieci; strategia zanikająca;

Nowe jakości

  • Coraz więcej osób decyduje się na samotność – matki z dziećmi;
  • Małżeństwo i rodzina odsuwane są w czasie do zdobycia odpowiedniej pozycji materialnej;
  • Coraz więcej wolnych związków;
  • Zmniejszenie się ilości członków rodziny
  • Wzrost ilości rozwodów
Serwis rozdaje przeglądarkom bezpieczne ciasteczka.