Reportaż - jak napisać?

Celem artykułu jest wyjaśnienie: co to jest reportaż? Próba odpowiedzi na pytanie: jak pisać reportaż. Nie jest to klasyczna ściąga - raczej poradnik, którego celem jest maksymalne przybliżenie tego gatunku zainteresowanym.

Reportaż

łac. reportare – donosić; gatunek dziennikarsko-literacki obejmujący utwory będące sprawozdaniami z wydarzeń, których autor był uczestnikiem, bądź obserwatorem;

jest gatunkiem publicystycznym, tzn. porusza aktualne problemy, godne uwagi i komentarza. Winien zwrócić uwagę czytelników i zaangażować ich w rozwiązanie problemu.

Reportaż związany jest z takimi gatunkami jak: periegeza (opis podróży), list, diariusz, pamiętnik.

Reportaż pisali: E.E. Kisch, J. Reed, N. Mailer, K. Kąkolewski, H. Krall (zob. Zdążyć przed Panem Bogiem), R. Kapuściński, J. Siedlecka, T. Torańska, J. Snopkiewicz, K. Pruszyński, J. Kisielewski, A. Fiedler, I. Krzywicka, M. Wańkowicz, A. Janta-Połczyński, Z. Uniłowski, K. Wrzos,

Cechy reportażu:

  • wiarygodność, prawdziwość
  • obiektywizm
  • dokumentaryzm, fakty z autopsji, z relacji uczestników, naocznych świadków, ekspertów, z dokumentów
  • autentyzm (prawdziwość) - nasycanie tekstu datami, liczbami precyzyjnie pokazującymi kolejność, wielkość, skalę opisywanych faktów
  • obrazowość
  • emocjonalność – coraz większa rola
  • wielostylowość
  • styl potoczny u narratora zmniejsza dystans, łagodzi f. perswazyjną,
  • stylizacja fragmentów reportażu zastępuje cytaty
  • czasem dopuszczalna fikcja, jeśli pozwala zobrazować problem, zjednać odbiorców z bohaterami reportażu
  • aktualność, ale możliwe odwołania do historii
  • dostosowanie formy do tematu (zasada relewancji)
  • brak komentarza (prawo do niego ma czytelnik), ewentualny komentarz wyraźnie oddzielony od części referującej
  • ascetyzm artystyczny
  • dwupłaszczyznowość - pierwszą płaszczyznę stanowi czas i przestrzeń przedstawianego zdarzenia, druga płaszczyzna to czas i przestrzeń reportażu
  • achronologiczność (fakultatywna cecha)

Rodzaje reportaży:

Podział reportaży ze względu na formę:

  • reportaże literackie – łączą fikcję literacką z autentycznymi wydarzeniami
  • reportaż informacyjny
  • reportaż sprawozdawczy
  • reportaż publicystyczny

Podział reportaży ze względu na tematykę:

  • reportaż społeczno-obyczajowy
  • reportaż podróżniczy
  • reportaż zagraniczny
  • reportaż kryminalny
  • reportaż interwencyjny
  • reportaż naukowy
  • reportaz historyczny
  • reportaż produkcyjny
  • reportaż wojenny
  • reportaż sądowy
  • reportaż sportowy

Kompozycja reportażu

  • obowiązuje tu pełna dowolność kompozycyjna, choć najczęściej powtarza ona schemat: koncentracja na głównym wydarzeniu, a następnie dopowiadanie kolejnych elementów, które pokazują jego genezę, procesualność, wielowymiarowość.

najczęściej spotykana budowa w reportażu fabularnym:

  • wstęp (wprowadza wydarzenia i zapoznaje z bohaterem
  • zawiązanie akcji – ukazanie konfliktu
  • rozwiązanie konfliktu
  • zakończenie - uwagi i spostrzeżenia reportera

najczęstsza budowa reportażu problemowego

  • refleksje reoprtera i zarys problemu
  • segmenty pokazujące punkt widzenia bohatera/ów
  • zakończenie reportażu:
  • rozwiązanie problemu
  • seria pytań skierowana do czytelnika

Etapy pracy nad reportażem:

 

1. Wybór wydarzenia do reportażu - należy go dokonać, kierując się ilością posiadanych informacji, możliwością dotarcia do świadków, dokumentów.

2. Gromadzenie wiedzy związanej z reportażem- należy określić jakie fakty trzeba ustalić, następnie zgromadzić wszystkie dostępne informacje, relacje świadków i uczestników, pokategoryzować je i dokonać ich selekcji.

3. Wybór kompozycji reportażu- porządek ma ogromne znaczenie - wpływa na wiarygodność reportażu; może to być układ logiczny, chronologiczny lub porządek podyktowany kolejnością informacji, do których docierał reporter.

4. Pisanie reportażu.

5. Redakcja reportażu - niezwykle ważny moment dla reportażu - na autora czyha tutaj wiele pułapek: może pozostać na poziomie sprawozdania lub wpaść w formę opowiadania. Żadna z tych skrajności nie jest dobra. Szukaj złotego środka. Na tym etapie musisz pamiętać również, że kolejność i selekcja faktów już są pośrednim komentarzem.

 

Reportaż może streszczać lub przywoływać czyjeś wypowiedzi, ale korzystniej jest umieścić je we własnej relacji.

Ćwiczenia z reportażu:

Ćwiczenie 1

Zobacz także:

Jak analizować i interpretować poezję

Jak napisać charakterystykę?

Jak napisać dobry esej w 7 krokach?

Jak napisać felieton?

Jak napisać opis?

Jak napisać opowiadanie?

Jak napisać recenzję?

Jak napisać rozprawkę?

Jak napisać wywiad?

Jak budować akapit?

Jak cytować?

Jak uzyskać spójność w pracy pisemnej?


Bibliografia do reportażu:

  1. Sławiński J., Reportaż, w: Głowiński M., Kostkiewiczowa T., Okopień-Sławińska, Sławiński J., Słownik terminów literackich, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, Wrocław 2000, s. 471.
  2. Jedliński Ryszard, Gatunki publicystyczne w szkole średniej, Warszawa 1990.
  3. Kuziak M., Rzepczyński S., Kasterski R., Jak pisać po polsku?, Bielsko-Biała, Park, 2004.
  4. Macużanka Z. Polska szkoła reportażu, w: "Nowe książki" nr 3/1970
  5. Maziarski J., Anatomia reportażu, 1966.
  6. Niedzielski C., O teoretycznoliterackich tradycjach prozy dokumentarnej, 1966.
  7. Litwin, J., Język i styl polskiego reportażu, 1989.
  8. Wolny K., O poetyce reportażu polskiego, 1991.
  9. Wojtak M., Gatunki prasowe, Lublin, 2004.
jak napisać reportaż, reportaż,reportaz,reportaż jak,jak pisać reportaż,reportaż o,reportaż z,reportaże,reportaż jak,reportaż sciaga, reportaży, reportażu, pisanie reportażu