Język polski: wiedza

Ekspresjonizm

1 1 1 1 1 Rating 0%

Ekspresjonizm

Ekspresjonistyczny sposób pokazywania świata jest specyficzny. Ekspresjonizm jako konsekwencja zainteresowania psychiką człowieka, ludzkimi emocjami wpłynął na różne kierunki sztuki. Artykuł przedstawia funkcjonowanie ekspresjonizmu w literaturze, ale wiele ze wskazanych cech można znaleźć w innych dziedzinach sztuki.

(Dies irae J. Kasprowicza, Wiosna. Dytyramb J. Tuwima)

  • bohaterem miała być nie indywidualna postać, ale ogólnie człowiek,
  • człowiek ujmowany był nie w swoim codziennym otoczeniu ale w kontekście wszechświata,
  • negował przyjętą skalę wartości,
  • prowokował mieszczańskie poczucie smaku i rzeczywistości,
  • zamierzona wulgarność,
  • groteskowe kształtowanie świata na opak,
  • łączył indywidualizm z emocjami społecznymi,
  • ostre środki wyrazu,
  • unikanie jednolitości,
  • zespalanie elementów o różnej proweniencji i różnym charakterze,
  • odznaczał się dążnościami do antytetyczności,
  • łączył przeciwieństwa: patos i ekstazę z wulgarnością, poetyzmy i prozaizmy, subtelne wyznania i liryczny krzyk,

liryka ekspresjonistyczna:

  • impresjonistyczny opis,
  • podmiot zbiorowy w programowej liryce,
  • intelektualna ekstatyczna żywiołowość,
  • zapisy snów i kłębiących się myśli,
  • nawiązania do popularnej ballady i pieśni robotniczej,

dramat ekspresjonistyczny:

  • odchodził od mimesis i psychologicznego motywowania działań bohaterów,
  • rezygnował z iluzjonizmu,
  • był tematycznie zróżnicowany - obok wątków mitologicznych pojawiały się wątki współczesne,
  • dominowała kompozycja epizodyczna,
  • kolejne epizody miały charakter zróżnicowany: od sceny obyczajowej do ekstatycznej pantomimy, od monologu o charakterze lirycznym do retorycznego lub satyrycznego fragmentu często będącego zwrotem do publiczności,

epika ekspresjonistyczna:

  • odejście od mimetyzmu i psychologizmu,
  • w jej obrębie znajdowały się różnorodne elementy: ironia, satyra, liryczna eksklamacja, groteska oraz naturalistyczny opis,
  • wizje kosmiczne łączyły się ze scenami z życia codziennego,
  • bohaterowie przedstawiani tak jak postrzegają ich inne postacie świata przedstawionego
    skłonność do kreowania bohaterów zbiorowych.

Źródło:

Słownik terminów literackich. Red. Janusz Sławiński. Wrocław: Ossolineum, 1989.

Serwis rozdaje przeglądarkom bezpieczne ciasteczka.