bohaterowie

Gustav Flaubert: Pani Bovary - opracowanie

Jest to tekst o dość luźnej kompozycji, napisany przeze mnie tuż po przeczytaniu książki "Pani Bovary", a o którym zapomniałem i na długi czas trafił do "szuflady".

Zdążyć przed Panem Bogiem  — plan wydarzeń w porządku chronologicznym (wielostopniowy)

Plan wydarzeń zachowuje chronologię, ale nie jest zgodny z kompozycję Zdążyć przed Panem Bogiem Hanny Krall

A. Przed powstaniem. Umschlagplatz i selekcje (lato 1942).

• Marek jest gońcem szpitalnym przy bramie Umschlagplatzu. Wyprowadza „chorych”, tych, których „nasi” wcześniej wyłowili do ratunku.
• Ratuje Zosię kilkakrotnie. Za każdym razem znów ją łapią.
• Ludzie walczą o „numery na życie”. Potem Niemcy zabierają także „z numerkami”.
• Iluzja „maszyny do szycia = życie”. Ludzie kupują maszyny. Potem i ich zabierają.
• Niemcy rozdają „chleb i marmoladę” za zgłoszenie się do transportu. Kolejki ustawiają się czwórkami. Dwa transporty dziennie jadą do Treblinki.
• Zygmunt jedzie sprawdzić transporty. Ustala, że pociągi jadą do Treblinki i wracają puste. Piszą o tym w gazetce. Ludzie nie wierzą. „Nie marnowaliby tyle chleba”. Akcja trwa 22 VII – 8 IX 1942.
• Marek wyprowadza Polę Lifszyc (1942) z Umschlagplatzu. Nazajutrz Pola za matką wchodzi do wagonu.
• Marek idzie „szybkim, energicznym krokiem” między Ukraińcami i tłumem na Ciepłej, by sprawdzić los Abraszy Bluma. Nikt go nie zatrzymuje.
• „Podpalą getto” — przewidywanie Antka na naradzie (przed 19 IV 1943) i niedowierzanie innych.

B. Powstanie w getcie warszawskim (kwiecień–maj 1943)

Oddział Marka jest na terenie „fabryki szczotek” (Franciszkańska–Świętojerska–Bonifraterska). Z piętra widać „tamten świat” - Warszawę: karuzelę i muzykę. Pojawia się lęk, że świat nie zauważy walki i śmierci.

• 19 kwietnia 1943 — Niemcy wkraczają. 
• Wysadzenie zaminownej bramy w czasie natarcia Niemców idących tyralierą.
• Michał Klepfisz ginie, zasłaniając ciałem karabin maszynowy, żeby inni mogli się przedrzeć. 
• Zaraz po tym zjawiają się parlamentariusze - trzej Niemcy z białą kokardą przychodzą do rozmów - Zygmunt strzela w ich stronę, ale chybia.
• Wieczorem ludzie schodzą do piwnic.
• 20 kwietnia 1943 (drugi dzień powstania) Niemcy podpalają getto.
• Marek przywraca porządek w piwnicach po wybuchu paniki.
• Płonie rejon fabryki szczotek. Marek tłumaczy, jak przebiegać między spadającymi belkami.
• Przy wyłomie stoi reflektor. Ludzie boją się wyjść. Marek mówi: „To zostańcie…”. Zygmunt strzela w reflektor. Grupa przeskakuje.
• 1 maja  - powstańcy urządzają pogrzeb chłopców zabitych  na Franciszkańskiej 30,  śpiewają „Międzynarodówkę”. W oddziale wybucha „strajk” (odmowa wypicia wody z cukrem).
• Kolejność śmierci (porządek umierania).
  • Najpierw ginie Klepfisz.
  • sześciu chłopców.
  • pięciu chłopców.
  • Stasiek.
  • Adam.
  • chłopiec zasypany w otworze, gdy trzeba było zasypać przejście, bo Niemcy wrzucali granaty i ludzie się dusili.
  • Niemcy wysadzają cały schron pokazany przez dziecko.
• 6 maja — Anielewicz i Mira. Przychodzą do oddziału Marka. Krótko śpią. Nie ma już o czym naradzać.
  8 maja — Marek idzie na Miłą 18. Słyszy, że ludzie w bunkrze popełnili samobójstwo. Zostają „parę osób i dwie dziewczyny-prostytutki”.
• 10 maja o 10.00 — wychodzą kanałami prowadzeni przez kanalarzy „od Witolda” do Prostej.

C. Po wojnie — lekarz, operacje, „zdążyć przed Bogiem”

• Praca na oddziale, pacjenci i ryzyko.
• Marek (lekarz) opowiada o pacjentach. Starsza kobieta modli się „o ręce profesora i myśli lekarzy z Pirogowa”.
• Operacja Rudnego i „odwrócony krwiobieg” u Bubnerowej.
• Profesor (kardiolog) zmienia sposób zabiegu (na tle metody Becka). Łączy aortę z żyłami „pomostem”. Serce wraca do pracy. Bubnerowa żyje.
• Na zjeździe w Bad Nauheim wszyscy wstają i biją brawo. Profesorowie Borst i Hoffmeister mówią o znaczeniu metody. Chirurdzy z Pittsburgha zaczynają robić te operacje.
• Rzewuski — ciężar decyzji, jeśli operacja się nie uda, „wszyscy powiedzą: umarł przez niego”. Pada zdanie-klamra: „A prawda. Jeszcze pozostaje Pan Bóg”.

Najważniejsze daty

22 VII – 8 IX 1942 — akcja deportacyjna do Treblinki (Umschlagplatz, „numerek”, „maszyna”, „chleb”).

19–20 IV 1943 — wybuch powstania, wysadzenie bramy, parlamentariusze, podpalenia, przebicie przez ogień.

1 V 1943 — grób na Franciszkańskiej 30 i „Międzynarodówka”.

6 V 1943 — wizyta Anielewicza i Miry u oddziału Marka.

8 V 1943 — wiadomość o samobójstwie w bunkrze na Miłej 18.

10 V 1943 — wyjście kanałami na „stronę aryjską”.

Zdążyć przed Panem Bogiem  — szczegółowy plan wydarzeń (kolejność jak w książce)

Plan wydarzeń zachowuje chronologię, ale jest zgodny z kompozycją Zdążyć przed Panem Bogiem Hanny Krall, a zatem nie jest ułożony w kolejności chronologicznej.

„Zdążyć przed Panem Bogiem” — bardzo szczegółowy plan wydarzeń (kolejność jak w książce)

1. Początek rozmowy i dzień 19 kwietnia

- Marek Edelman opowiada o stroju z dnia 19 kwietnia: czerwony sweter z angory, dwa skórzane pasy na krzyż, latarka, „dwa rewolwery”.
- Budzą go strzały. Jest zimno, więc nie wstaje od razu. Ubiera się dopiero w południe.
- Chłopak, który przyniósł broń z aryjskiej strony, mówi o córce ukrytej w Zamościu. Prosi, by Marek zajął się nią „po wojnie”.
- Idą rozejrzeć się po okolicy. Na podwórzu stoją Niemcy. Powstańcy nie strzelają — brak wprawy i strach. Po kilku godzinach robi się cicho.
- Teren oddziału to „getto fabryki szczotek” (rejon Franciszkańska–Świętojerska–Bonifraterska). Brama fabryczna jest zaminowana.

2. 20 kwietnia i pierwsze taktyczne epizody

- Gdy Niemcy podchodzą pod zaminowaną bramę, powstańcy odpalają ładunki. Niemcy przechodzą w tyralierę. Powstańcy mogą w nich celować.
- Edelman biega po dachach. Ma dwa pistolety, ale nie trafia. Ucieka na dachy. W drugim budynku spotyka chłopaka leżącego na worku sucharów; chłopak umiera wieczorem.

3. Struktura sił, liczby i pierwsze dni powstania (ramka faktograficzna wpleciona w rozmowę)

- Padają liczby: około 220 powstańców ŻOB. Po stronie niemieckiej ok. 2090 ludzi, z lotnictwem, artylerią, pojazdami i miotaczami min.
- Wyposażenie ŻOB: na jednego powstańca przeciętnie 1 rewolwer, po kilka granatów i butelek zapalających; nieliczne karabiny; w całym getcie 2 miny i 1 pistolet automatyczny.
- 19 kwietnia o 4:00 Niemcy wkraczają do getta. Walki m.in. na placu Muranowskim, Zamenhofa, Gęsiej. O 14:00 Niemcy wycofują się; brak wywózek tego dnia.
- 20 kwietnia do południa Niemców w getcie nie ma. Wracają około 14:00.

4. Michał Klepfisz i „parlamentariusze”

- Michał Klepfisz zasłania ciałem karabin maszynowy, by inni mogli się przedrzeć; pośmiertnie otrzymuje Virtuti Militari.
- Pojawiają się trzej Niemcy z białymi kokardami (parlamentariusze). Edelman każe Zygmuntowi strzelać; padają strzały. Brak „fair play” wobec sprawców zagłady nie budzi w nim skrupułów.
- Po wojnie konfrontacja ze Stroopem: drobiazgowe pytania o „bramę czy mur” wydają się bezsensowne wobec skali śmierci.

5. Noc podpaleń i ucieczka przez płomienie

- Ludzie schodzą do piwnic. W nocy wybuchają pożary. W piwnicy panuje panika; Edelman uspokaja, by „myśleli, że ktoś tu rządzi”.
- Niemcy podpalają rejon fabryki szczotek. Trzeba się przedrzeć przez ogień do getta centralnego. Instrukcje biegu między spadającymi belkami.
- Dochodzą do muru z wyłomem, oświetlonego reflektorem. Ludzie wahają się. Zygmunt strzela w reflektor; grupa przeskakuje mur.

6. Zabici chłopcy, grób i „Międzynarodówka”

- Na podwórzu leży pięciu zabitych chłopców. Jeden to Stasiek, który rano prosił o adres „po tamtej stronie”.
- Kopią grób na Franciszkańskiej 30. Jest 1 maja. Cicho śpiewają pierwszą zwrotkę „Międzynarodówki”. Piją wodę z cukrem; wybucha „strajk głodowy”.
- Ciężar dowodzenia rośnie. Coraz więcej ludzi czeka na decyzje Edelmana.
- Chronologia śmierci „po kolei”: ginie Klepfisz; potem kolejni chłopcy; Stasiek; Adam; chłopiec zasypany w zamurowanym otworze; wysadzony schron z kilkuset osobami.

7. „Mur tylko do pierwszego piętra” i strach przed obojętnością

- Z drugiego piętra widać „tamten świat”: karuzelę i muzykę. Powstańcy boją się, że świat „nie zauważy” ich walki i śmierci.

8. Umschlagplatz — praca gońca szpitalnego (retrospekcja z 1942 r.)

- Edelman jest gońcem w szpitalu przy Umschlagplatzu. Stoi przy bramie i wyprowadza „chorych”. „Nasi” wcześniej wyłaniają osoby do ratowania.
- Wybiera Zosię (łącznie ratuje ją cztery razy); za każdym razem znów ją „zgarniają”.
- Mechanizm złudzeń i selekcji: najpierw „numerek na życie”, potem „maszyna do szycia” (obietnica pracy), potem „trzy kilo chleba i marmolada” za zgłoszenie się do transportu.
- Spór o hierarchię śmierci: śmierć w walce nie jest „wyższa” niż w komorze gazowej — każda śmierć jest ostateczna.

9. Pola Lifszyc i „numerki na życie” (ciąg dalszy retrospekcji)

- Marek wyprowadza z Umschlagplatzu Polę Lifszyc. Następnego dnia Pola widzi matkę w kolumnie i dołącza do niej; wchodzi z nią do wagonu. Kontrapunkt do Korczaka.
- „Numerki na życie”: Gmina dostaje tysiące białych kartek z pieczątką. Hellerowa początkowo odmawia ich dzielenia, potem je rozdaje. Ludzie z numerkami stoją przy Zamenhofa, wokół tłum bez numerków. Pytanie: „komu się należy życie?”.

10. Cmentarz i pamięć po wojnie

- Grzebanie ciał w czasie akcji. Wózki Towarzystwa „Wieczność” wożą ciała na cmentarz przy Okopowej. Groby wypełniają całe pole.
- Pomnik dla Klepfisza, Bluma i „tych z Zielonki” nie przypomina prawdziwego wyglądu walczących; ale miejsce pamięci „jest jasne i piękne”.

11. Dni maja, Miła 18 i decyzja o wyjściu kanałami

- 6 maja do oddziału przychodzą Anielewicz i Mira; śpią kilka godzin.
- 8 maja Edelman idzie na Miłą 18. Słyszy o zbiorowym samobójstwie w bunkrze. Zostaje „parę osób i dwie dziewczyny-prostytutki”.
- Po powrocie zjawia się Kazik z kanalarzami. Zapada decyzja o wyjściu kanałami.

12. Część powojenna: lekarz i kardiochirurgia

- Edelman pracuje jako lekarz. Opowiada o pacjentach ze szpitala przy Pirogowa. Starsza pacjentka modli się „o ręce profesora i myśli lekarzy z Pirogowa”.
- Refleksja o „porządku historii”: w getcie porządkiem była kolejność umierania; w medycynie — walka o życie.

12.1. Operacja Rudnego i „odwrócony krwiobieg” (Bubnerowa)

- Metoda „odwróconego krwiobiegu”: połączenie aorty z żyłami pomostem. Czekanie na pierwszy i kolejne skurcze serca; żyły sinoniebieskie stają się czerwone; serce zaczyna pracować miarowo. Pacjentka żyje.
- Uznanie na zjeździe w Bad Nauheim: owacja; profesorowie mówią, że metoda może rozwiązać problem miażdżycy wieńcowej. Amerykańscy chirurdzy zaczynają ją stosować.

12.2. Ryzyko i odpowiedzialność (Rzewuski)

- Strach Edelmana: jeśli operacja się nie uda, „wszyscy powiedzą: umarł przez niego”. Ciężar decyzji w medycynie.
- Zamyka klamra zdania: „A prawda. Jeszcze pozostaje Pan Bóg”.

13. Dodatkowe sceny i motywy, które wracają w rozmowie

- „Szybki, energiczny krok” między Ukraińcami i tłumem na Ciepłej: Edelman idzie sprawdzić los Abraszy Bluma; nikt go nie zatrzymuje, bo idzie „jakby miał prawo tak iść”.
- Powtarzane obrazy: dachy, czerwony sweter, worek sucharów, pięciu zabitych, grób i „Międzynarodówka”. Zestawienie z późniejszym doświadczeniem Powstania Warszawskiego („komfortowa walka” w słońcu i bez muru).

14. Zakończenie — sens „zdążania przed Panem Bogiem”

- W części wojennej „zdążanie” to ratowanie choć kilku osób i bezlitosne wybory przy Umschlagplatzu.
- W części powojennej „zdążanie” to walka o każde serce na stole operacyjnym i decyzje pod ogromnym ryzykiem.
- „A prawda. Jeszcze pozostaje Pan Bóg”.

Przestrzeń i bohaterowie. Lalka. Zadanie maturalne: 

Porównaj konwencje literackie podanych tekstów. Zwróć uwagę na  wykreowane w nich przestrzenie i bohaterów literackich.

Zadanie maturalne do pisemnej części matury z polskiego na poziomie rozszerzonym, na której wymagana jest umiejętność pisania dobrego wypracowania maturalnego.

Klucz odpowiedzi jest dołączony do zadania maturalnego.

Podstawą dla opracowania tego zadania maturalnego było zadanie maturalne stworzone przez CKE na potrzeby matury z języka polskiego (Matura 2010).

Poziom rozszerzony.

Sławomir Mrożek: Tango. Bohaterowie - charakterystyka

Postacie dramatu:

"Tango" ma niewielu bohaterów. Wszystkie postacie dramatu można podzielić na trzy pokoleniowe grupy:

Witold Gobmrowicz: Trans-Atlantyk - bohaterowie - charakterystyka

Kolejność charakteryzowanych bohaterów odpowiada kolejności pojawiania się w powieści.