historia - Język-polski.pl

Egzystencjalizm - historia, założenia, przedstawiciele

Egzystencjalizm

Egzystencjalizm jest współczesnym kierunkiem filozoficznym. Przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej, wolnej ("skazanej na wolność") i odpowiedzialnej, co stwarza poczucie "lęku i beznadziei istnienia" (pesymizm). Poglądy jego autorów są zróżnicowane. Mianem egzystencjalizmu możemy określić ,,...rodzaj spekulacji filozoficznej, która opiera się na przeciwstawieniu jednostki, niepowtarzalnej i wolnej, tłumowi czy społeczeństwu masowemu. Egzystencjonalizm zakłada również, że wszyscy ludzie ponoszą całkowitą odpowiedzialność za sens swojej egzystencji i samookreślenia". Charakter filozofii egzystencjonalnej w dużej mierze został określony przez przemiany historyczne i sytuację społeczno-polityczną w Europie. Prąd ten był rekacją na ogólny rozpad wartości "starego świata". Ambicją filozofów egzystencji było wskazanie egzystencjalnej alternatywy zagubionemu i oszołomionemu człowiekowi XX wieku, który doświadczył bezsensu i okrucieństwa I i II Wojny Światowej, zniewolenia w totalitarnych systemach władzy. Przeciwstawiając się idealistyczno-metafizycznej tradycji filozofii europejskiej, egzystencjonaliści podjęli z perspektywy jednostki kluczowe dla niej pytania, dotyczące sensu życia, niepowtarzalności i wyjątkowości ludziej egzytencji, jej wartości i celu.

Istnieją przynajmniej cztery motywy egzystencjalizmu:

Motyw humanizmu – człowiek jako motyw istnienia;
Motyw infinityzmu – człowiek skończony styka się w życiu z nieskończonością;
Motyw tragizmu – istnienie człowieka jest wypełnione grozą i troską;
Motyw pesymizmu – człowieka otacza nicość

Genealogicznych korzeni tego kierunku, można upatrywać już w filozofii starożytnej. Istotę rozważań o człowieku można znaleźć już u Sokratesa, motyw infinityzmu, czyli łączenia się ludziej skończoności z nieskończonością pojawia się u Augustyna. Motyw tragizmu, grożbę śmierci poruszał Pascal. Nie był więc egzystencjonalizm wyalienowanym i oderwanym od głównych nurtów filozofii kierunkiem. W historię myśli filozoficznej o człowieku wniósł własne motywy, takie jak: poczucie samotności, czy poczucie wyobcowania jednostki ludziej.

PODZIAŁ I PRZEDSTAWICIELE EGZYSTENCJALIZMU

Twórcą egzystencjonalizmu był Soren Kierkegaard. Od niego została przyjęta ogólna koncepcja tej filozofii. Uważał on, iż człowiek staje przed wyborem - nawiązać relacje z Bogiem czy też odrzucić tą możliwość. Kierkegaard wyznawał pogląd, że przyjęcie wiary chrześcijańskiej przez człowieka jest jego wolnym wyborem. Uważał, że źródłem wairy jest introspekcja czyli samoobserwacja i analizowanie własnych procesów myślowych. Czlowiek moralny w jego rozumieniu to osoba dokonująca wyborów zgodnych z wiarą. Ludzie posiadają wolność wyboru i działania, przez co sami tworzą wartości, ale muszą pamiętać, że za swe wybory i podjęte decyzje ponoszą pełną odpowiedzialność. Wyróżnił on trzy stadia rozwoju człowieka:

1.Stadium estetyczne:

To poszukiwanie przyjemności. Wyrafinowanej albo nie. Jednak stan ten prowadzi do nudy.

2.Stadium styczne:

Jest charakteryzowane przez rozróżnianie dobro - zło. Jednak człowiek postępujący etycznie nie może swoich zasad ufundować co prowadzi go do rozpaczy.

3.Stadium religijne:

Człowiek jest ironistą. Obcuje z absolutem, ale nie wie czy ów istnieje.

Kierkegaard przerósł myślą swoją epokę, choć wśród sobie współczesnych nie znalazł pełnego zrozumienia i kontynuacji, to po blisko stu latach jego myśl filozoficzna stała się w pełni aktualna. Reaktywował ją, około 1930 roku niemiecki filozof Martin Heideegar. Sam nie został w pełni zrozumiany, a jego twórczość wzbudziła jedynie zainteresowanie ze względu na jej odmienność. Dwudziestowieczny egzystencjonalizm, stał się początkowo filozofią niezrozumiałą, a jeśli już to tylko dla znawców jego problematyki. Przełomem w rozwoju tej filozofii było jego przeniknięcie do Francji, gdzie utworzył się jego główny ośrodek i gdzie zmienił się jego charakter. Stał się on, bowiem o wiele bardziej zrozumiałym i popularnym . Wszedł również w sferę literatury, stając się znaczącym kierunkiem literackim.

W poglądach egzystencjalistów występują znaczne różnice. Istnieje podział na:

egzystencjalizm ateistyczny:

Martin Heidegger,
Jean-Paul Sartre,
Albert Camus.

Zakłada on, że egzystencja wyprzedza esencję, czyli mówi o tym, że nie ma stałych cech, kryteriów, które mogłby określić człowieka. Człowiek zmienia się tak często, że trudno powiedzieć, iż on jest. Według egzystencjonalizmu ateistycznego jednostka ludzka "staje się", jest tudna do ujęcia. Człowiek kształtuje się sam przez całe życie. Jest bytem wolnym i sam decyduje o swoich losach.

egzystencjalizm chrześcijański:

Soren Kierkegaard,
Gabriel Marcel
Karl Jaspers

MARTIN HEIDEGGER

Podjął rozważania na temat podstawowego dla ludzkiej egzystencji fenomenu śmerci. Jest ona zatem zjawiskiem życia i ściśle do niego przynależy. Byt ludzki okazuje się bytem-ku-śmierci. Człowiek paradoksalnie obawia się śmierci, mimo tego, że jest ona naturalnie przypisana do jego egzystencji. Według Heideggera śmierć w życiu codziennym traktowana jest bezosobowo, społeczne doświadczenie umierania zamyka się w wyrażeniu "umiera się" gdzie to "się" traktowane jest bezosobowo tak, że nas to nie dotyczy bezpośrednio. Dzięki takiemu dystansowi do śmierci zyskujemy spokój duchowy. Owo "się" jak powiada filozof - ,, nie pozwala narodzić się odwadze do lęku przed śmiercią". Człowiek charakteryzuje się tym, że ciągle ucieka rzed myślami o śmierci czyli nie potrafi do końca zaakceptować swojego przenaczenia.

JEAN-PAUL SARTE

Sarte z koleii zajmował się pojęciem absolutnej wolności. Dokonał podziału na:

byt-w-sobie (rzeczy)
byt-dla-siebie (człowiek)

Jego rozważania dotyczyły działań człowieka. Tym co go motywuje do działań. Rozważał szereg różnych czynników, które wpływają na podejmowanie działań przez jednostę. Sarte twierdził, że człowiek uczy się swojej wolności przez czyny, które są możliwe dzięki wolności. Ma ona jednak swoje konsekwencje: samotność oraz odpowiedzialność. Człowiek nie może liczyć w swym istnieniu na żadne oparcie, nie może zrzucić odpowiedzialności na innego człowieka lub na tak zwane okoliczności, nie może również odwołać się do religii, ani do jakiegoś innego systemu - na przykład świeckiego - który wskaże co robić. Nie może i nie powinien także polegać na społecznie utrwalonych sposobach osądzania, regulowania i projektowania życia. Zdany jest bowiem tylko i wyłącznie na samego siebiei za wszystko - za każdy swój czyn ponosi bezwzględną odpowiedzialność. Dla człowieka "być" oznacza doświadczać ciągłego lęku związanego z własnym istnieniem i podejmowaniem decyzji.

ALBERT CAMUS

U Camus najbardziej uwidacznia się literacka strona egzystencjonalizmu. Swoje tezy zawierał głównie w pisanych przez siebie dziełach literackich. Zajmował się on główniem opisywaniem absurdalności otaczającego nas świata. Świat nie niesie za sobą odpowiedzi na pytania człowieka, pozostaje głuch na krzyk jedonstki. Nie realizuje żadnego konkretnego celu. Camus uważał, że należy buntować się wobec wszystkich ideologii, ponieważ bunt to wyrażanie własnego "ja". W ,,Dżumie" postawę egzystencjonalistyczną przyjmują Rieux i Tarru. Słowa ,,zbawienie człowieka to zbyt wielkie słowo dla mnie. Nie idę tak daleko. Interesuje mnie tylko jego zdrowie, przede wszystkim zdrowie" dowodzą temu, że Camus chciał wyraźnie podkreślić ateistyczną postawę bohaterów. Egzystencjonalizm został pokazany przez Camus za pomocą zarazy. Ludzie zobaczyli, że ich życie jest zagrożone. Postanowili podjąć odpowiednie działania by je chronić. Zgodnie z tezami Camus, ludzie zaczeli się buntować wobec otaczającej ich rzeczywistości.

Historia języka

Schleicher

stworzył koncepcję drzewa genealogicznego języków.

J. Schmidt

języki ewoluując ze wspólnego pnia stykają się wzajemnie ze sobą i wywieraja na siebie wzajemny wpływ
rozszczepienie prajęzyka ie. zostało poprzedzone dyferencjacją dialektyczną – „teoria falowa” (zmiany językowe rozchodzą się w terenie jak koncentryczne zachodzące na siebie fale
prajęzyk ie. i poszczególne fakty tego języka należy traktować jako rekonstrukcje hipotetyczne

Młodogramatycy

nie dążą do rekonstrukcji prajęzyka i początków mowy, lecz jęz. hist. samego dla siebie,

Historia języka polskiego

Pochodzenie języka.

Historia literatury polskiej do 1939

Historia literatury polskiej do roku 1939 - czytanie ze zrozumieniem (test)

Podstawą tego testu czytania ze zrozumieniem jest test (czytanie ze zrozumieniem) "Historia literatury polskiej do roku 1939", opracowany na podstawie tekstu Czesława Miłosza "Historia literatury polskiej do roku 1939" przez CKE na potrzeby matury z języka polskiego w 2008 roku na poziomie rozszerzonym.

Tekst do testu Historia literatury polskiej do roku 1939 (czytanie ze zrozumieniem)

{ln: Jak czytać, by rozumieć? ' Naucz się czytać ze zrozumieniem.}

1.

W trakcie pisania, a raczej dyktowania tej książki przyświecał mi cel czysto utylitarny. Zamierzałem jedynie dostarczyć studentom uniwersytetu tyle informacji, ile to tylko możliwe w ramach ograniczonej liczby stron, a równocześnie uniknąć uczonej suchości, która najczęściej wynika z braku uczuciowego zaangażowania autora w swój przedmiot. Pracując, ani przez chwilę nie odczuwałem nudy; w istocie raczej bawiłem się, niż mozoliłem, i mam nadzieję, że niektóre ustępy zachowały ślad mojego uśmiechu. Ponieważ zaś każdy czytelnik potrafi wyczuć nastrój, w jakim dane zdania zostały ułożone, mam nadzieję, że nie zanudzę ani studentów, ani szerszej publiczności.

2.

Ponieważ literatura polska zawsze bardziej skłaniała się ku poezji i teatrowi niż ku powieściopisarstwu, pozostała słabo znana w krajach anglojęzycznych i często padała ofiarą wytartych frazesów. Za samo serce polskiej literatury uważano romantyzm, zarówno jako prąd literacki, jak i postawę polityczną, a za jej nieodłączny składnik – rzymski katolicyzm. W rzeczywistości jednak te banały są stosunkowo świeżej daty, a dzieje ich kształtowania się są jednym z tematów mojej książki. Pamiętajmy, że spośród nowoczesnych języków słowiańskich czeski i polski pierwsze osiągnęły dojrzałość jako narzędzia literackiej ekspresji. W królestwie Czech stało się to w średniowieczu, w królestwie Polski nastąpiło w renesansie. W rezultacie „złoty wiek" szesnastego i siedemnastego stulecia nadał polskiej literaturze trwały kształt i niemal połowa mojej pracy poświęcona jest zjawiskom literackim wcześniejszym niż pojawienie się romantyzmu na scenie europejskiej. Co do rzymskiego katolicyzmu prawda jest taka, że język rodzimy, długo tłumiony przez język kościelny, łacinę, zdobył w Polsce przewagę nad nią głównie dzięki sporom religijnym, wzniecanym najpierw przez idee Jana Husa, później Lutra i Kalwina. Polska „złotego wieku" była w znacznej mierze krajem protestanckim, „rajem dla heretyków". I pomimo późniejszych zwycięstw kontrreformacji dziedzictwo intelektualnej buntowniczości nigdy nie zostało zatracone; przez publicystów oświecenia i demokratów dziewiętnastego wieku zostało przekazane liberalnej inteligencji naszych czasów. Za mniej lub bardziej stały rys polskiej literatury można uznać ciekawą dychotomię: mianowicie emocjonalny moralizm, najwyraźniej podsycany przez silny wkład etyki chrześcijańskiej, współistnieje z antyklerykalizmem i skrajnym sceptycyzmem co do jakichkolwiek dogmatów (czy to religijnych, czy politycznych).

3.

Jakkolwiek autor podręcznika powinien być możliwie najbardziej obiektywny, nie znaczy to, że musi się stać bezosobową maszyną do wyliczania danych. Wnosi on do swego przedsięwzięcia swój własny porządek informacyjny, widoczny w samym doborze materiału i w uwypuklaniu pewnych osobowości i kierunków. Niech mi więc wolno będzie powiedzieć parę słów na temat mojego osobistego punktu widzenia.

4.

Wychowany w Polsce, przesiąkłem, na dobre czy na złe, typowym dla wielu europejskich intelektualistów historycyzmem. Dla czytelnika, który spodziewa się wnikliwych badań nad wartościami czysto estetycznymi, nie będzie to dobra rekomendacja. Literatura przedstawia mi się jako seria chwil w życiu gatunku, zatrzymanych w języku, a przez to dostępnych refleksji potomności. Chociaż dla każdego, kto chce zgłębiać dżunglę czasu, niezbędną cechą jest rygorystycznie wnikliwy osąd; głos ludzki, który w tej dżungli słyszymy, zasługuje na szacunek, nawet jeżeli jest nieśmiały i niepewny. Ponieważ w ten sposób to odczuwam, sporo miejsca poświęciłem takim wydarzeniom, które nie są bezpośrednio odpowiedzialne za jakieś arcydzieła, ale są szczególnie charakterystyczne dla danego okresu. Nie drwiłem z rzeczy szalonych, śmiesznych czy dziwacznych. Ponadto, ponieważ literatura w Polsce zawsze silnie reagowała na sytuacje historyczne, a nie zawsze można zakładać u czytelnika znajomość faktów, do każdego rozdziału dołączyłem jako wprowadzenie krótki zarys międzynarodowej i krajowej sceny politycznej. W tych wstępnych uwagach skłaniam się ku historii instytucji i idei.

5.

Historia Polski i jej literatury wydaje mi się zwariowana i pełna paradoksów: naród słowiański, którego pisarze aż do renesansu posługiwali się wyłącznie łaciną; wielkie państwo, które przez stulecia stawiało czoło Niemcom, Turkom i Moskwie, ale które wskutek nadużycia swego systemu parlamentarnego dosłownie rozleciało się, a jego niegdyś słabsi sąsiedzi podzielili je i wymazali z mapy Europy na ponad sto dwadzieścia lat; zadziwiająco żywotny naród, który popada w tępą apatię, a swoje cnoty objawia w okolicznościach, które każdą inną ludzką zbiorowość zgniotłyby i zniszczyły; wyrafinowany smak, który stworzył poezję liryczną porównywalną z poezją Anglii elżbietańskiej, skombinowany z ironią i błyskotliwością, ale nieustannie zagrożony przez pijackie odrętwienie i parafiański bełkot; nawyk religijnej i politycznej tolerancji, nabyty w rządzonej przez obieralnego króla wielowyznaniowej i wielonarodowej Rzeczypospolitej, potem, wskutek zbiorowych nieszczęść, ustępujący miejsca kalekiemu, chorobliwemu nacjonalizmowi; kraj, o którego lojalność w drugiej połowie dwudziestego wieku zabiegały dwie, współzawodniczące ze sobą potęgi, partia komunistyczna i Kościół rzymskokatolicki. Ten chaos pozornie tak niewspółmiernych, a przecież powiązanych ze sobą jakąś własną logiką elementów, może zawierać pewną lekcję o uniwersalnym znaczeniu.

6.

W celu uporządkowania materiału podręczniki zazwyczaj posługują się jakimś systemem periodyzacji. Należy się liczyć z pewną dozą arbitralności, jako że strumień historii rzadko daje się ująć w zgrabne przedziały. Uczeni lubią pięknie brzmiące słowa, takie jak renesans czy barok, ale trzeba sobie zdawać sprawę z tego, jak względne i nieprecyzyjne znaczenia te słowa przekazują. Każda faza w życiu danej cywilizacji wykazuje współistnienie i krzyżowanie się różnych prądów; nowe i stare wpływają wzajemnie na siebie i bynajmniej nie jest rzeczą pewną, że wszystko, co nowe w myśli czy sposobie odczuwania, zawsze gra rolę wiodącą tylko dlatego, że jest „na przedzie". Ponadto niejasność takich terminów, które uważamy za oczywiste, zniechęca mnie do podejmowania beznadziejnego zadania uchwycenia ich „istoty" przy pomocy definicji. Jak słusznie powiedział Paul Valery: „Nie da się poważnie myśleć takimi słowami, jak klasycyzm, romantyzm, humanizm, realizm... Człowiek nie upija się ani nie gasi pragnienia etykietkami z butelek". Dla autora podręcznika etykietki są niezbędne; jednakże niekoniecznie musi on używać ich ze śmiertelną powagą. Wyznaję, że w przeciwieństwie do tych, którzy w literaturze dopatrują się nieustannego wzajemnego przenikania „ducha klasycznego" z „duchem romantycznym", nie wychodzę poza traktowanie przeważających w danym okresie pojęć i literackich pomysłów jako czegoś, co w swojej specyficznej odmianie pojawia się tylko raz, w określonym punkcie czasu.

Na podstawie: Czesław Miłosz, Historia literatury polskiej do roku 1939, Kraków 1993

Pytania do testu: "Historia literatury polskiej do roku 1939" (czytanie ze zrozumieniem)

{ln: Jak poprawić czytanie ze zrozumieniem? ' Czy wiesz jak poprawić czytanie ze zrozumieniem?}

Zadanie 1. (1 pkt)

Miłosz stwierdza, że, pisząc książkę o literaturze polskiej, przede wszystkim chciał czytelnikowi dostarczyć tyle informacji, ile to tylko możliwe. W dalszych partiach tekstu wskazuje także inne cele swojej pracy. Określ dwa z nich – jeden związany z osobą autora, drugi – z adresatem.

Zadanie 2. (1 pkt)

O jakich konsekwencjach typowego dla wielu europejskich intelektualistów historycyzmu, widocznych w Historii literatury polskiej do roku 1939, autor uprzedza czytelnika? Wymień trzy.

Zadanie 3. (2 pkt)

a) Wyjaśnij, na czym – zdaniem Miłosza – polega paradoksalność historii Polski i polskiej literatury.

b) Wymień trzy przejawy tego zjawiska.

Zadanie 4. (1 pkt)

Wyjaśnij, po co Miłosz cytuje Paula Valery'ego?

Zadanie 5. (2 pkt)

Miłosz polemizuje z niektórymi poglądami literaturoznawców. W poniższej tabeli zapisz, jakie są jego sądy i jakimi argumentami je uzasadnia.

Pogląd, z którym Miłosz polemizuje	Pogląd Miłosza	Argument Miłosza
Na kształt literatury polskiej największy wpływ miał romantyzm.
Stałym elementem polskiej jest katolicyzm.
Renesans i barok to pojęcia opisujące literaturę danej epoki.

Zadanie 6. (2 pkt)

Za pomocą jakich zabiegów językowych autor sygnalizuje subiektywność prezentowanego w książce punktu widzenia? Określ dwa i podaj ich przykłady.

Zadanie 7. (1 pkt)

W swoim tekście Miłosz wykorzystuje cudzysłów w różnych funkcjach. Określ dwie z nich i wypisz odpowiednie przykłady.

Klucz odpowiedzi do testu: "Historia literatury polskiej do roku 1939" (czytanie ze zrozumieniem)

Zadanie 1. (1 pkt)

Cel związany z osobą autora: przyjemność
Cel związany z adresatem: dostarczenie mu interesującej lektury

Zadanie 2. (1 pkt)

Mniej rozważań o artystycznych walorach omawianych dzieł.
Skupienie się na zjawiskach typowych, a nie tylko na arcydziełach.
Zamieszczenie w każdym rozdziale podstawowych informacji z historii Polski.

Zadanie 3. (2 pkt)

a) Paradoksalność ta polega na łączeniu przeciwieństw.

b)

łacina jako język pisany – polszczyzna jako język mówiony
zdolność do wyrafinowania i błyskotliwości – skłonność do prostactwa i bełkotu
tradycje tolerancji – rozkwit nacjonalizmu

Zadanie 4. (1 pkt)

Miłosz cytuje Valery'ego, aby zilustrować swoje przekonanie o tym, że terminy historycznoliterackie są umowne.

Zadanie 5. (2 pkt)

Pogląd, z którym Miłosz polemizuje	Pogląd Miłosza	Argument Miłosza
Na kształt literatury polskiej największy wpływ miał romantyzm.	Na literaturę polską największy wpływ miały renesans w czasach renesansu i barok.	Polszczyzna literacka ukształtowała się w czasach renesansu i baroku
Stałym elementem polskiej jest katolicyzm.	W polskiej literaturze jest wiele antyklerykalizmu.	W okresie rozkwitu literatury w Polsce żyło wielu protestantów.
Renesans i barok to pojęcia opisujące literaturę danej epoki.	Renesans i barok to pojęcia niejasne i nieprecyzyjne.	W każdej epoce współistnieją różne prądy.

Zadanie 6. (2 pkt)

czasowniki w 1 os. l. poj. (zamierzałem, bawiłem się, mozoliłem)
wyrazy oceniające (banały, zwariowana)

Zadanie 7. (1 pkt)

Cudzysłów oznacza:

cytat („nie da się poważnie myśleć takimi słowami...")
że sformułowanie ma przenośne znaczenie („złoty wiek", „raj dla heretyków").

Historia pisma

Pismo. Historia pisma

definicja

zespół znaków graficznych będących znakami dźwięków lub pojęć; ogół liter składających się na dany alfabet

Historia portalu

Historia portalu język-polski.pl

2008 r.

narodziny serwisu język-polski.pl

narodziny serwisu nauczyciel.język-polski.pl

2009 r.

wzbogacenie wortalu o serwis kursy.język-polski.pl oparty na platformie Moodle

utworzenie osobnego serwisu z konkursami: konkursy.język-polski.pl

2010 r.

pierwszy wirtualny Maraton maturalny z języka polskiego

pierwsze e-zadania i wirtualne testy z języka polskiego na serwisie kursy.język-polski.pl

2011 r.

przeniesienie Maratonu maturalnego z języka polskiego na nowy adres mm.ipolski.pl i ogólnopolska promocja turnieju

zmiana hostingu

wykorzystanie serwisów społecznościowych do promocji wortalu

modernizacja szaty graficznej:

Język polski 2011

2012 r.

umożliwienie logowania i rejestracji za pomocą serwisu Facebook

modernizacja szaty graficznej

modernizacja struktury i nawigacji wortalu

upgrade serwisu

2016 r.

Likwidacja forum.

2017 r.

Zmiana hostingu

2018 r.

Likwidacja serwisu: konkursy.język-polski.pl

2020 r.

Likwidacja serwisu: nauczyciel.język-polski.pl

2023. r.

Zmiana hostingu

2025 r.

Nowa szata graficzna

2026 r.

Nowa szata graficzna

Inny świat - kontekst historyczny

Kontekst historyczny lektury "Inny świat":

Odkąd Rosjanie wkroczyli do Polski 17 września 1939 r. od razu zaczęli prowadzić działania wymierzone w naród Polski: morderstwa polskiej inteligencji w Katyniu, masowe przymusowe deportacje w latach 1940, 1941.

Zbijewski Mieczysław Tytuń

Mieczysław Zbijewski

Tytuń

Chociaż tytuń jest dość drogi

Jednak go chętnie kupuje

Że za móy grosz zarobiony

Dym wychodzi z mojey gęby

I Kopciuszek napełniony

Przerywa Wenery stęby.

Gniewem uzbrojone kości

ułagodzą swoje fale,

Kiedy tytuń dam dla gości

I faykę z nimi zapale.

Chociaż grają dość wesoło

I po basach czucha smyk,

Ja się obrocę raz w koło

I z fajeczki: pyk, pyk, pyk.

Gdy mię trapi ucisk srogi

Jednym pykiem go zatruje.

Nic mię tak nie kontentuje:

Ani kwiaty, ani bale;

Jak gdy faykę naładuje

I z uwagą sobie pale

Dopaląc, odléwam parę

Tę, którą mi dym naskłada:

A za tę szczèrą ofiarę

Coś mi na myśl zaraz wpada.

Że dym z gęby wypuszczony

Jest podobien życiu memu

A ten w wodę obrócony

Wskazuje ziemię każdemu.^¹

1835 r. "Zbiór pamiątkowy"

Zobacz też:

quasinaukowy artykuł mu poświęcony

Bibliogrfia:

1 Borawski S., Furdal A. (1980), Wybór tekstów do historii języka polskiego, Warszawa: PWN, s. 194.