jak opisać

Narracja - jak opisać?

Narracja. Jak opisać narrację?

Ponieważ niemożliwe jest całkowite oddzielenie narracji od narratora. Artykuł ten wraz z tekstem: {ln: Narrator - jak opisać? ' Jak opisać narratora?} stanowi całość i podejmując się analizy narratora, bądź narracji dobrze jest znać oba teksty.

Narracja, czyli opowieść, którą snuje narrator.

formy narracji

Opisz formy, które przybiera narracja; określ proporcje pomiędzy nimi:

opowiadanie
opis

język

język narracji

środki stylistyczne (jeśli dużo - poetyckość)

obecność stylizacji

emocjonalność

język bohaterów stanowi wtórną płaszczyznę językową narracji

indywidualizacja językowa lub jej brak

stylizacja

styl narracji

styl przezroczysty - narrator jest niewidoczny
styl nieprzezroczysty (narzucona interpretacja świata, subiektywizm poprzez np. środki stylistyczne)

typy narracji ze względu na sposób ujawniania się narratora:

narracja autorska (trzecioosobowa) – narrator znajduje się na zewnątrz świata przedstawionego, różny jest tu stopień obiektywizmu. Jej formy:

narracja auktorialna – przezroczysta, narrator pozostaje w ukryciu i zachowuje obiektywny dystans wobec opisywanych wydarzeń i świata, dając tym samym czytelnikowi możliwość własnej interpretacji.

narracja personalna – pokazanie świata z perspektywy bohatera, bohaterów (tak jak oni go widzą)

narracja pamiętnikarska (pierwszoosobowa) narrator, opowiadając o zdarzeniach, w których uczestniczył lub których był świadkiem, wypowiada się w 1 os. lp. (może też czasem przyjmować formę 1 os. lm.) - jest więc jednocześnie i narratorem, i bohaterem powieści. Mogą w tym typie narracji występować elementy narracji zarówno auktorialnej, jak i personalnej

Analiza i interpretacja - bibliografia

Narrator - jak opisać?

Jak opisać narratora w utworze literackim?

Ponieważ niemożliwe jest całkowite rozdzielenie narratora i narracji. Artykuł ten wraz z tekstem: {ln: Narracja - jak opisać? ' Jak opisać narrację?} stanowi całość i podejmując się analizy narratora, bądź narracji dobrze jest znać oba teksty.

Kto to jest narrator?

to fikcyjna postać, która opowiada jakąś historię - opowiadacz. Snuje ona opowieść - narrację, w której mieszczą się: świat przedstawiony, wydarzenia, bohaterowie... Opisując narratora należy uwzględnić dwa podstawowe aspekty:

Stopień widoczności narratora

gramatyczne ujawnianie się

narracja autorska(trzecioosobowa) – narrator znajduje się na zewnątrz świata przedstawionego, różny jest tu stopień obiektywizmu. Jej formy:

narracja auktorialna – przezroczysta, narrator pozostaje w ukryciu i zachowuje obiektywny dystans wobec opisywanych wydarzeń i świata, dając tym samym czytelnikowi możliwość własnej interpretacji.

narracja personalna – pokazanie świata z perspektywy bohatera, bohaterów (tak jak oni go widzą)

narracja pamiętnikarska(pierwszoosobowa) narrator, opowiadając o zdarzeniach, w których uczestniczył lub których był świadkiem, wypowiada się w 1 os. lp. (może też czasem przyjmować formę 1 os. lm.) - jest więc jednocześnie i narratorem, i bohaterem powieści. Mogą w tym typie narracji występować elementy narracji zarówno auktorialnej, jak i personalnej

sytuacja narracyjna

informacja o sytuacji opowiadania, tzw. sytuacja narracyjna (Chodzi tu o przyczyny, dla których narrator opowiada swoją historię i okoliczności, które temu opowiadaniu towarzyszą; narracja może być również nieumotywowana)

obecność bezpośrednich zwrotów do czytelnika

komunikaty metajęzykowe

oceny i komentarze do świata przedstawionego i świata realnego

Pozycja narratora wobec świata

punkt widzenia

wewnątrz świata przedstawionego,

zewnętrzny

postawa narratora

sprawozdawcza i informacyjna

oceniająca i interpretacyjna

dygresyjna

dystans wobec postaci

przezroczysty - obiektywna lub subiektywna,

wartościujący - narracja spersonalizowana, uczestnicząca

konwencjonalny sposób przedstawienia postaci i świata:

realizm (mimetyzm)

behawioryzm

naturalizm

psychologizm

kreacjonizm (fantastyka)

sposób udzielania głosu bohaterom (sposób przytaczania wypowiedzi postaci literackiej)

mowa niezależna (oratio recta) to wypowiedź składniowo niezależna od osoby ją cytującej (narratora); jest ona wyraźnie wydzielona z narracji (np. myślnikiem); na ogół przybiera formę pierwszoosobową (lp. lub lm.); w mowie niezależnej utrzymane są dialogi.

mowa pozornie zależna to wypowiedź innej postaci włączona w wypowiedź narratora; ma również formę trzecioosobową (jak narrator), pozwala autorowi na bezpośrednią ekspresję postaci literackiej, na pokazanie jej psychiki (myśli, emocji) „in vivo". Wskaźniki mowy pozornie zależnej:

czasowniki nazywające mówienie, myślenie, odczuwanie

forma gramatyczna i stylistyczna, która nie pasuje to wypowiedzi narratora, a odpowiada językowi i punktowi widzenia (perspektywie) postaci, której myśli są przytaczane (wówczas nie ma żadnego innego sygnału świadczącego, że nie są to słowa narratora)

mowa zależna (oratio obliqua) to wypowiedź postaci literackiej przywołana przez narratora; składniowo jest zależna od narracji (stanowi zdanie podrzędne); narrator zdaje relację z tego co powiedział bohater.

dystans wobec zdarzeń

czasowa odległość (uczestnictwo lubobserwacja bieżących wydarzeń, wspomnienie - restrospekcja, profetyzm)

wartościowanie (np. subiektywizm, ironia, obiektywizm),

zakres wiedzy o świecie przedstawionym (wszystkowiedzący lub nie mający wiedzy o świecie przedstawionym)

zasada ograniczenia wiedzy i motywacji wiedzy o świecie przedstawionym (wiarygodny, niewiarygodny)

wykorzystanie środków narracyjnych

Przykładowy opis narracji w powieści z XIX w.:

3 os. l. p., ukryty za ś. p., nieumotywowana wszechwiedza, jednolitość punktu widzenia, stały dystans poznawczy i moralistyczny wobec przedmiotu narracji

Bibliografia: