Kreon

Co wydarzyło się wcześniej

Antygona już zapowiedziała, że złamie zakaz, Ismena odrzuciła jej propozycję. Na scenę wchodzi Kreon, by oficjalnie ogłosić swój dekret.

Fragment

KREON:
O Tebańczycy, nareszcie bogowie
Z burzy i wstrząśnień wyrwali to miasto,
A jam was zwołał tutaj przed innymi,
Boście wy byli podporami tronu
Za Laijosa i Edypa rządów.
(…)
A więc obwieściłem ukaz ostatni na Edypa synów:
Aby dzielnego w walce Eteokla,
Który w obronie poległ tego miasta,
W grobie pochować i uczcić ofiarą,
Która w kraj zmarłych za zacnymi idzie;
Brata zaś jego – Polinika mniemam –
Który to bogów i ziemię ojczystą
Naszedł z wygnania i ognia pożogą
Zamierzał zniszczyć, i swoich rodaków
Krwią się napoić, a w pęta wziąć drugich,
Wydałem rozkaz, by chować ni płakać
Nikt się nie ważył, lecz zostawił ciało
Przez psy i ptaki w polu poszarpane.
Taka ma wola, a nie ścierpię nigdy,
By źli w nagrodzie wyprzedzili prawych.

Dlaczego ważny?

To manifest władzy Kreona. Ustawia państwo i prawo ludzkie ponad więzi rodzinne. Kreon prezentuje się jako władca surowy, wierzący w prymat porządku nad współczuciem. Właśnie tu ujawnia się jego hybris – pycha, która prowadzi do tragedii.

Co wydarzyło się wcześniej

Strażnik przyprowadza Antygonę, schwytaną na gorącym uczynku podczas pogrzebu Polinejkesa.

Fragment

KREON:
Czyżeś wiedziała o moim zakazie?

ANTYGONA:
Wiedziałam dobrze. Wszakże nie był tajny.

KREON:
I śmiałaś wbrew tym stanowieniom działać?

ANTYGONA:
Nie Zeus przecież obwieścił to prawo,
Ni wola Diki, podziemnych bóstw siostry,
Taką ród ludzki związała ustawą.
A nie mniemałam, by ukaz twój ostry
Tyle miał wagi i siły w człowieku,
Aby mógł łamać święte prawa boże,
Które są wieczne i trwają od wieku,
Ze ich początku nikt zbadać nie może.
(…)
Współkochać przyszłam, nie współnienawidzić.

KREON:
U mnie nie będzie przewodzić kobieta.

Dlaczego ważny?

To kluczowe starcie dwóch racji. Antygona odwołuje się do praw boskich, Kreon do prawa państwa. Ona symbolizuje odwagę i moralność, on – pychę i autorytaryzm. To moment, w którym konflikt zostaje wyrażony wprost i nie ma już drogi odwrotu.

Co wydarzyło się wcześniej

Antygona zostaje skazana na zamurowanie. Hajmon przychodzi do ojca, by uratować ukochaną.

Fragment

HAIMON:
Ojcze, najwyższym darem łaski bogów
Jest niewątpliwie u człowieka rozum.
(…)
Nie żyw więc tego, ojcze, przeświadczenia,
Że tylko twoje coś warte jest zdanie;
Bo kto jedynie sam sobie zawierzy,
Na swojej mowie polega i duszy,
Gdy go odsłonią, pustym się okaże.
(…)

KREON:
Nigdy już żywej ty jej nie poślubisz.

HAIMON:
Zginie – to śmiercią sprowadzi zgon inny.

Dlaczego ważny?

Hajmon apeluje do rozsądku i miłości, ale Kreon odpowiada uporem. Ich konflikt ukazuje rozdźwięk między młodym pokoleniem a despotyczną władzą. Zapowiedź Hajmona („śmierć sprowadzi zgon inny”) to foreshadowing katastrofy.

Co wydarzyło się wcześniej

Po śmierci Antygony i Hajmona Eurydyka również popełnia samobójstwo, obwiniając męża. Kreon pozostaje sam.

Fragment

KREON:
Klnę moich myśli śmierciodajne winy,
Co zatwardziły mi serce!
Widzicie teraz wśród jednej rodziny
Ofiary, ofiar mordercę.
(…)
O biada! Do zguby
Wiodą śmiertelnych rachuby.

Dlaczego ważny?

To ostatnia scena tragedii. Kreon, żywy, ale zdruzgotany, zostaje sam z poczuciem winy. To klasyczna ironia tragiczna – chciał ocalić państwo, a zniszczył własną rodzinę. Jego cierpienie jest przestrogą, a zarazem spełnieniem losu, którego nie mógł uniknąć.

Kreon - charakterystyka bohatera

Kreon – władca Teb, antagonistyczna postać w Antygonie. Jego władza, pycha, konflikty i tragiczne skutki decyzji. Znajdziesz tu odpowiedzi na pytania: Kim jest Kreon z "Antygony" Sofoklesa? Jakie czyny popełnił bohater? Jakie decyzje podjął bohater? Jak wyglądają relacje bohatera z innymi postaciami "Antygony" Sofoklesa. Przeczytaj też: Plan wydarzeń Antygony.

Edyp i jego rodzina - mit grecki

Mit o Edypie – Lajos, Jokasta, Polinejkes, Eteokles, Antygona i Ismena (plan wydarzeń), toposy literackie (motywy, tematy) oraz bohaterowie – z krótkim ich opisem, oto co znajdziesz w tym artykule. Plan wydarzeń został opracowany na podstawie "Mitologii" Jana Parandowskiego.