ojciec

Abraham — narodziny Izaaka i próba – historia biblijna

Abraham — narodziny Izaaka i próba – plan wydarzeń, bohaterowie, motywy, konteksty i interpretacja. Nawiązania literackie i kulturowe pomagają utrwalić materiał do matury.

Don Tomasz d’Alburci, czyli Anzelm - charakterystyka bohatera

Don Tomasz d’Alburci, czyli Anzelm - charakterystyka bohatera Skąpca Moliera. Kim jest, jego czyny i relacje: tajemnicza postać, kandydat na męża Elizy, ojciec Walerego i Marianny, poznaje ich dopiero w finale.

Anzelm — tożsamość

Ojciec Walerego i Marianny; w planach Harpagona — mąż Elizy (bez posagu). W finale ujawnia się jako don Tomasz d’Alburci.

Anzelm — czyny

• Jest wskazany przez Harpagona jako kandydat na męża Elizy.
• W śledztwie i rozmowach końcowych ujawnia własną tożsamość (don Tomasz d’Alburci).
• Rozpoznaje po historii życia swoje dzieci: Mariannę i Walerego.
• Proponuje pokrycie kosztów i zgadza się na oba małżeństwa (Walery–Eliza, Kleant–Marianna).

Anzelm — relacje

• Walery — syn.
• Marianna — córka.
• Eliza — kandydatka na żonę (plan Harpagona); ostatecznie zgoda na małżeństwo Elizy z Walerym.
• Harpagon — ojciec Elizy; negocjuje finał i koszty.

Anzelm — historia życia

• Zamieszki w Neapolu zmuszają go wraz z rodziną do ucieczki okrętem z portu.
• Katastrofa okrętu na morzu — zaginięcie rodziny.
• Przekonanie don Tomasza, że żona i dzieci zginęły.
• Porzuca swoje nazwisko i przeszłość, osiada w innym mieście i przyjmuje nazwisko „Anzelm” (żyje skromnie, poza dawnym środowiskiem).
• Po latach, jako Anzelm zgadza się na plany matrymonialne Harpagona.

Ciekawe cytaty Anzelma w Skąpcu Moliera:

• „Niebo, moje dzieci, nie wraca mnie wam po to, abym się miał sprzeciwiać waszym pragnieniom.”
• „Zgódź się, jak ja się godzę, na te oba małżeństwa.”
• „Dobrze więc; znajdę je za pana; niech cię o to głowa nie boli.”
• „Ależ dobrze, owszem. No, czyś zadowolony?”
• „Zgoda. Chodźmyż tedy cieszyć się radością, którą nam ten szczęsny dzień przynosi.”

Źródła: język-polski.pl, wolnelektury.pl

Frozyna — charakterystyka bohatera. Tożsamość, czyny i relacje bohatera z innymi postaciami „Skąpca” Moliera.

Frozyna — tożsamość

Pośredniczka (swatka), która pilotuje sprawę małżeństwa Harpagona z Marianną.

Frozyna — czyny

• Zachwala Mariannę jako skromną i „niedrogą w utrzymaniu”, bada oczekiwania Harpagona (posag, koszty).
• Obiecuje przekonać matkę Marianny; domaga się wynagrodzenia (Harpagon odmawia).
• Wspiera spotkanie w domu Harpagona; kieruje zachowaniem Marianny.

Frozyna — relacje

• Marianna — podopieczna w sprawach matrymonialnych.
• Harpagon — klient; spór o zapłatę za swatanie.
• Kleant — traktuje go jako przeszkodę w planie ślubu Marianny z Harpagonem.

Źródła: język-polski.pl, wolnelektury.pl

Jakub — charakterystyka bohatera. Tożsamość, czyny i relacje bohatera z innymi postaciami „Skąpca” Moliera.

Jakub — tożsamość

Kucharz i woźnica Harpagona; barwna, komiczna postać, krytykuje skąpstwo pana i „zbytki” w domu. }

Jakub — czyny

• Ściera się słownie z Harpagonem, otrzymuje reprymendy za rzekomą rozrzutność.
• Miesza się w negocjacje Kleanta z Harpagonem, zaogniając spór zamiast go łagodzić.
• Podczas śledztwa obciąża Walerego zeznaniami.

Jakub — relacje

• Harpagon — pracodawca, który go beszta i zastrasza.
• Kleant — prosi go o pośrednictwo; Jakub jednak „psuje” rozmowę.
• Walery — obciążony przez Jakuba podczas przesłuchania.

Źródła: język-polski.pl, wolnelektury.pl

Bajki Ignacego Krasickiego są idealnym przykładem klasycystycznego podejścia do tego gatunku na gruncie polskim. Doskonale realizują przepisy bajki oświeceniowej. Świetnie przy tym wykorzystują zwięzłość pokazując możliwości tkwiące w literackim języku polskim.

Spis pochodzi ze strony:
BIBLIOTEKA LITERATURY POLSKIEJ W INTERNECIE

Marianna — charakterystyka bohatera Skąpca Moliera: córka Anzelma, ukochana Kleanta i obiekt starań Harpagona. Czyny i pełne relacje rodzinne.

Marianna — tożsamość

Córka Anzelma, skromna i uboga; obiektem uczuć Kleanta i planów małżeńskich Harpagona. W finale okazuje się siostrą Walerego. :contentReference[oaicite:52]{index=52}

Marianna — czyny

• Przychodzi do domu Harpagona (z Frozyną) na spotkanie i skromną ucztę.
• Przyjmuje pierścień przekazany jej przez Kleanta „w imieniu Harpagona”.
• W zakończeniu współuczestniczy w rozpoznaniu rodzinnym (dzieci Anzelma).

Marianna — relacje

• Kleant — ukochany; dąży do małżeństwa.
• Harpagon — zalotnik; chce ją poślubić dla „skromności” i „taniości” utrzymania.
• Frozyna — swatka popierająca jej małżeństwo z Harpagonem.
• Anzelm — ojciec; zgadza się na śluby dzieci (Kleant–Marianna, Walery–Eliza).
• Walery — brat (rozpoznany w finale).

Marianna — historia życia

• Zamieszki w Neapolu zmuszają go wraz z rodziną do ucieczki okrętem z portu.
• Katastrofa okrętu na morzu — zaginięcie rodziny.
• Przekonanie Marianny, że ojciec i brat zginęli.
• Wpadły w ręce korsarzy;
• Lata biedy i tułaczki, aż do powrotu na ląd stały.
• Skromnie życie z chorującą matką.

Ciekawe cytaty Marianny w Skąpcu Moliera:

• „O, cóż za wstrętny człowiek.”
• „Aby więc pana nie gniewać, zatrzymuję go na razie, lecz przy sposobności zwrócę.”
• „Ach… wszystko, co mówisz, wskazuje mi jasno, że spotykam w tobie brata.”
•  „Serce me zadrżało od początku twego opowiadania…”
• „Bardzo piękny… ogień ma niezrównany.” (o pierścieniu)

Źródła: język-polski.pl, wolnelektury.pl

SCENA 26. OJCIEC, DZIAD.

DZIAD

Patrzcie, kumie, patrzcie, kumie,

jak sie wam to przydarzyło.

OJCIEC

Pan Bóg daje, Pan Bóg bierze;

ani mi sie o tym śniło.

DZIAD

Piekne pany, szumne pany,

i cóż wy na to mówicie,

że to niby różne stany - ?

OJCIEC

Co tam po kim szukać stanu.

Ot, spodobała się panu.

Jednakowo wszyscy ludzie.

Ot, pany się nudzą sami,

to sie pieknie bawiom z nami.

DZIAD

Bawiom, bawiom, moiściewy,

a toć były dawniej gniewy!

Nawet była krew, rzezańce

i splamiła krew sukmany.

OJCIEC

Byli ta tacy pohańce.

Jo nic nie wiem, jestem czysty.

To tam pewnie swoje robi

Czart i ogień wiekuisty.

Nie wódź nas na pokuszenie,

Panie Jezusie najsłodszy...

Wyście znali.

DZIAD

Byłeś młodszy,

a ja bywał blisko, bywał,

widziałem, patrzały oczy,

jak topniał śnieg i krew spłukiwał,

a potem Widziadło kroczy,

wielką czarną chustą wieje

i Śmierć sieje...

OJCIEC

Strasno podobno cholera...

DZIAD

Tylo sta luda zabiera. -

Padali, jak bąki rażone,

byle ka, pod płot, na gnoju.

OJCIEC

Wieczyste odpocznienie...

DZIAD

Hań kreślicie krzyż daremno!

Na czołach, jakby znaczone,

plamy czarne i plamy czerwone.

Dopust Boski - i rzeź dopust.

Odbywało się w czas zapust.

OJCIEC

Ot wy, dziadu, jakby kruk,

włóczycie się przy weselu.

DZIAD

Hej hej, stary przyjacielu,

będzie pan twój wnuk.

Źródło: Wesele. Wirtualna Biblioteka Literatury Polskiej

Przykładowa bibliografia, do której warto sięgnąć przygotowując się do prezentacji maturalnej z języka polskiego (Matura ustna) lub pisząc pracę, której temat wykorzystuje topos ojca w literaturze, malarstwie, filmie...

Przypowieść o synu marnotrawnym – historia biblijna

Przypowieść o synu marnotrawnym – plan wydarzeń, bohaterowie, motywy, konteksty i interpretacja. Nawiązania literackie i kulturowe pomagają utrwalić materiał do matury.

„Skąpiec” – fragment. Plany małżeńskie Harpagona wobec Marianny. Rozmowa Harpagona z Kleantem, w której ojciec egzekwuje władzę nad synem. Kontekst, cytat (100–500 słów) i wyjaśnienie „dlaczego to ważne”.

Źródło cytatu: „Skąpiec”, tłum. T. Boy-Żeleński, Wolne Lektury.

„Skąpiec” – fragment o planach matrymonialnych Harpagona wobec Elizy i jego władzy nad dziećmi. Kontekst, obszerny cytat (100–500 słów) i wyjaśnienie „dlaczego to ważne” – idealne na egzamin.