Tango

Czas akcji Tanga Sławomira Mrożka

Jednym z istotnych elementów analizy dramatu jest określenie czasu akcji.

Dramat groteskowy

Cechy dramatu groteskowego i krótka historia.

Gatunek Tanga S. Mrożka

dramat groteskowy

Gatunek Tanga to dramat groteskowy. Nie mniej jednak dramat Mrożka jest pod względem gatunkowym dość synkretyczny. Jeśli chodzi o gatunek - Tango to również tragikomedia i farsa.

Interpretacje Tanga Sławomira Mrożka

1. Interpretacja - "Tango", jako dramat o sztuce

Tradycyjna sztuka (pokolenie dziadków) zostaje obalona przez awangardę – Stomila i Eleonorę, która dopuszcza wszelkie chwyty, odrzuca wszelkie ograniczenia. W efekcie, pozbawiona z treści, zatraca się, zużywa i traci związek z rzeczywistością. Jeśli po awangardzie nie uda się wrócić do tradycji, jak proponuje to Artur, musi zwyciężyć sztuka masowa, popkultura – Edek.

Język didaskaliów w Tangu Mrożka

Sławomir Mrożek: Tango - didaskalia

Analiza didaskaliów w dramacie Mrożka pt. Tango.

Język Tanga Mrożka

Język Tanga Sławomira Mrożka

Na język dramatu składa się język bohaterów i język didaskaliów. Język Tanga służy Mrożkowi do kreowania absurdu.

S. Mrożek: Tango - plan wydarzeń

Sławomir Mrożek: Tango - plan wydarzeń

Artykuł prezentuje krótki plan wydarzeń w "Tangu" Sławomira Mrożka.

Sławomir Mrożek

Tango - akcja i fabuła

Akcja i fabuła dramatu: "Tango"

(Sławomir Mrożek)

Zarówno fabuła, konstrukcja postaci, jak i język dramatu Sławomira Mrożka zmierzają w kierunku absurdu i wykorzystują groteskę jako podstawowy środek budowania świata w sztuce jaką jest "Tango".

"Tango" - akcja

Akcja dramatu jest nieskomplikowana:

na nowoczesność rodziców nie zgadza się Artur i próbuje przywrócić porządek sprzed rewolucji rodziców
po śmierci babci Eugenii wykorzystuje Edka do swoich celów i przemocą przygotowuje kolejny przewrót
Artur ponosi porażkę, a władzę przejmuje Edek

S. Mrożek: Tango - plan wydarzeń

"Tango" - fabuła

Akcja "Tanga" zostaje poszerzona o wspomnienia Stomila i Eleonory z czasów, kiedy zbuntowali się przeciw rodzicom, przeprowadzili rewolucję obyczjową i założyli własną nowoczesną rodzinę. Wuj Eugeniusz też czasem wzdycha za tymi czasami.

Tango - bohaterowie - charakterystyka

Sławomir Mrożek: Tango. Bohaterowie - charakterystyka

Postacie dramatu:

"Tango" ma niewielu bohaterów. Wszystkie postacie dramatu można podzielić na trzy pokoleniowe grupy:

Tango - konteksty

Konteksty „Tanga” Sławomira Mrożka

Uwaga: poniższe konteksty są dobrane tak, by dało się je bezpiecznie wykorzystać na maturze (pisemnej i ustnej) w ramach podstawy programowej.

1) Kontekst literacki – dramat XX wieku / groteska

Zobacz: Tango wobec tradycji literackiej

2) Kontekst filozoficzny – kryzys wartości

Postmodernizm

odrzucenie autorytetów i „wielkich narracji”, rozpad hierarchii i norm, relatywizm wartości („wszystko wolno”).
W „Tangu”: świat Stomila to rzeczywistość po rozpadzie sensów; wolność absolutna przechodzi w chaos, a brak punktów odniesienia przygotowuje grunt pod przemoc.
Zdanie maturalne: Postmodernistyczny relatywizm wartości prowadzi w „Tangu” do sytuacji, w której jedynym skutecznym „porządkiem” okazuje się siła.

Neopsychoanaliza Erich Fromm – „Ucieczka od wolności”

człowiek, przerażony wolnością i odpowiedzialnością, często szuka podporządkowania; to sprzyja narodzinom postaw autorytarnych i totalitarnych.
W „Tangu”: bohaterowie nie chcą brać odpowiedzialności za normy; wolność staje się ciężarem, a Edek oferuje prostą strukturę: rozkazy, przemoc i narzucony rytm (tango) – więc wspólnota łatwo oddaje mu władzę.
Zdanie maturalne: „Tango” potwierdza myśl Ericha Fromma, że lęk przed wolnością prowadzi ludzi do dobrowolnego podporządkowania się władzy opartej na sile.

Egzystencjalizm

wolność jako ciężar, samotność jednostki, konieczność wyboru i odpowiedzialności.
W „Tangu”: Artur nie potrafi unieść wolności świata bez zasad; próbuje narzucić sens „formą”, ale przegrywa, bo sens nie może być skutecznie narzucony przemocą.
Zdanie maturalne: Egzystencjalizm podkreśla, że wolność bez odpowiedzialności rodzi lęk i dezorientację, co w „Tangu” ułatwia zwycięstwo Edka.

Wniosek ogólny: Gdy nie ma wspólnych wartości i autorytetu norm, wolność staje się ciężarem, a społeczeństwo chętnie przyjmuje „porządek” narzucony siłą.

3) Kontekst społeczno-polityczny – mechanizmy władzy

Hasła z podstawy: literatura wobec władzy, totalitaryzm.

Anarchia → potrzeba porządku → rządy siły.
Edek nie musi tworzyć ideologii – przejmuje przestrzeń, którą inni mu oddają.
Tango w finale = symbol zbiorowego podporządkowania rytmowi narzuconemu „z góry”.

Wniosek: Totalitaryzm może rodzić się nie tylko z idei, ale też z obojętności i chaosu.

4) Kontekst obyczajowy – rodzina i wychowanie

Rodzice rezygnują z roli wychowawczej: brak granic, zakazów i wzorców.
Dom nie porządkuje świata młodego człowieka, tylko potęguje dezorientację.
Bunt Artura jest spóźniony i nieskuteczny, bo wyrasta z próżni zasad.

Wniosek: Wolność bez odpowiedzialności osłabia więzi i sprzyja przemocy.

5) Kontekst romantyczny – polemiczny

Artur przypomina romantycznego buntownika: samotny, przekonany o misji, chce naprawiać świat.
Różnica: romantyk działał w horyzoncie wartości, Artur działa w świecie „pustki norm”.

Wniosek: „Tango” pokazuje klęskę romantycznego modelu buntu w realiach XX wieku.

6) Kontekst kulturowy – tradycja i nowoczesność

Stomil odrzuca tradycję w imię nowoczesności.
Artur chce przywrócić formę, ale często bez wiary w jej sens (forma „dla formy”).
Edek ustanawia nowy „ład” – brutalny i oparty na dominacji.

Wniosek: Zerwanie z tradycją bez refleksji może prowadzić do jej brutalnej imitacji.

Tango - przestrzeń

Sławomir Mrożek Tango - przestrzeń

Miejsce akcji dramatu "Tango" poprzez fakt, że jest nieokreślone pozostaje uniwersalne. Można go umiejscowić dzięki didaskaliom w przestrzeni miejskiej, w mieszkaniu rodziny mieszczańskiej.

Tango - pytania do lektury

Sławomir Mrożek: Tango. Pytania do lektury

Pytania do lektury "Tango" przydatne są nie tylko na maturę, ale mogą się okazać bardzo pomocne jako pytania na sprawdzian z "Tanga", bo pozwolą się lepiej do niego przygotować.

Tango wobec tradycji literackiej

„Tango" wobec tradycji literackiej.

Intertekstualności w "Tangu"

Tango. Przedstaw model rodziny

Zadanie maturalne: Przedstaw model rodziny zaprezentowany w podanym fragmencie Tanga Sławomira Mrożka. Zwróć uwagę na relacje między różnymi pokoleniami i scenerię, w której bohaterowie zostali umieszczeni.

Zadanie maturalne, które ma posłużyć maturzystom do przygotowania się do pisemnej części matury z polskiego, na której wymagana jest umiejętność pisania dobrego wypracowania maturalnego (najlepiej: rozprawki, eseju) opartego na analizie załączonego do tematu fragmentu lektury (epika, dramat) lub wiersza. Zadanie to może również przydać się do zwykłego powtórzenia wiedzy o tekście, epoce. Nie wymaga pomocy nauczyciela ponieważ klucz odpowiedzi jest dołączony do zadania maturalnego. Podstawą dla opracowania tego zadania maturalnego było zadanie maturalne stworzone przez CKE na potrzeby matury z języka polskiego.