figura retoryczna

Figury myśli - odmiana figur retorycznych

W tym artykule znajduje się zebrana i usystematyzowana wiedza z podstaw retoryki. Znajdziesz tu wymienione i opisany typ figur retorycznych, jaki stanowią figury myśli. Wiele z nich jest wyjaśnionych i sklasyfikowanych. Dzięki temu możesz wreszcie ogarnąć całość i zobaczyć jej strukturę, co mam nadzieję, pomoże Ci w nauce języka polskiego i pomyślnym zdaniu sprawdzianu, egzaminu lub matury.

Figury retoryczne

W tym artykule znajduje się zebrana i usystematyzowana wiedza z podstaw retoryki. Znajdziesz tu wymienione i sklasyfikowane figury retoryczne. Wiele z nich zostało wyjaśnionych i sklasyfikowanych. Dzięki temu możesz wreszcie ogarnąć całość i zobaczyć jej strukturę, co mam nadzieję, pomoże Ci w nauce języka polskiego i pomyślnym zdaniu sprawdzianu, egzaminu lub matury.

Ironia - trop, figura myśli, figura retoryczna

Ironia

Ironia to świadome, umyślnie stworzone przeciwieństwo pomiędzy dosłownym znaczeniem wypowiedzi a tym, co chciał wyrazić nadawca komunikatu;

inaczej ironia to: zatajona drwina, ukryte szyderstwo, uszczypliwość zawarta w wypowiedzi pozornie akceptującej;

Ironia niewątpliwie jest tropem, figurą myśli, która jest przeznaczona do odczytania dla wykształconych i inteligentnych odbiorców.

Z ironią trudno polemizować, a przez to jest atrakcyjna dla nadawcy. Jednocześnie jednak dla odbiorcy jest bardzo niebezpieczna, gdyż niedostrzeżona naraża go na śmieszność, sugeruje niską inteligencję; spokojnie można ją traktować jako atak na pozytywną twarz rozmówcy. Ironia podkreśla zatem uprzywilejowaną pozycję nadawcy, jego wyższość.

Ironia może również być agresywną formą obrony i próbą podniesienia swojej pozycji przez autora.

Rozpoznanie ironicznego sensu

• na podstawie zachowań niewerbalnych, wskazówek graficznych (np. wzięcie słów w cudzysłów często jest sygnałem ironii),
• trzeba badać zdania, sądy, całe teksty,
• trzeba zrozumieć i zinterpretować okoliczności wypowiedzi lub posiadać wiedzę o mówiącym.

Cele ironii:

• uatrakcyjnia argumentacje dodając lekkości i humoru
• manifestuje dystans wobec wartości, opinii, osób i instytucji
• wyraża lekceważenie inne negatywne uczucia wobec adwersarzy
• uwydatnia opinie mówiącego zwłaszcza w trakcie krytyki
• pomaga wyrazić samokrytycyzm, autoironia

Związki frazeologiczne związane z terminem ironia:

• ironia losu
• jak na ironię

Przykłady ironii

Na czym polega ironia w przykładach?

C.K. Norwid, Przepis na powieść warszawską

Weź głupiej szlachty figur trzy - przepiłuj,

Będzie sześć - dodaj Żydów z ekonomem,

Zamięszaj piórem albo batem wyłój,

I dolej wody, aż stanie się tomem -

Zagrzej to albo, gdy masz czas, umiłuj!...

Nareszcie pannę, zrumienioną sromem

Jak rzodkiew, zanurz - dla intrygi krótszéj

Dodaj wór rubli - zamięszaj - i utrzyj.

Z. Herbert, Wilk i owieczka

Mam cię - powiedział wilk i ziewnął. Owieczka obróciła ku niemu załzawione oczy. - Czy musisz mnie zjeść? Czy to naprawdę jest konieczne?

- Niestety muszę. Tak jest we wszystkich bajkach: Pewnego razu nieposłuszna owieczka opuściła mamę. W lesie spotkała złego wilka, który...

- Przepraszam, nie jest tu las, tylko zagroda mego gospodarza. Nie opuściłam mamy. Jestem sierotą. Moją mamę zjadł także wilk.

- Nic nie szkodzi. Po śmierci zaopiekują się tobą autorzy pouczających czytanek. Dorobią tło, motywy i morał. Nie miej do mnie żalu. Pojęcia nie masz, jak to głupio być złym wilkiem. Gdyby nie Ezop, usiedlibyśmy na tylnych łapach i oglądalibyśmy zachód słońca. Bardzo to lubię.

Tak, tak, kochane dzieci. Zjadł wilk owieczkę, a potem oblizał się. Nie naśladujcie wilka, kochane dzieci. Nie poświęcajcie się dla morału.

Z. Herbert, Od końca

A potem ustawiono wszelki stół i odbyła się wspaniała weselna uczta. Księżniczka była tego dnia jeszcze piękniejsza niż zwykle. Grała muzyka. Dziewczęta śliczne jak księżyce tańczyły na dole.

No dobrze, ale co było przedtem? Ach, nie myślmy nawet o tym. Czarna wróżka bije o okna jak ćma. Czterdziestu rozbójników pogubiło w ucieczce długie noże i brody, a smok zamieniony w chrabąszcza śpi spokojnie na liściu migdału.

Na czym polega ironia w przykładach?

Ironia w wierszu Norwida polega na:

• stylizacji  na przepis kulinarny,
• ironicznych alternatywach,
• ironicznych konsekwencjach,
• ironicznemu wykorzystaniu przerzutni.

Ironia w bajce Herberta to:

• ironiczna gra z konwencją bajki,
• ironiczne wychodzenie z ról przez postacie,
• ironiczna antyfraza w morale

Ironia w tekście Herberta to:

• ironiczna gra z konwencją baśni,
  
• ironiczna inwersja fabuły,
  
• hiperbolizacja fantastyki.
  

Bibliografia:

1. Ćwiczenia z poetyki, red. A. Gajewska, T. Mizerkiewicz, Warszawa 2006.
2. Ironia, red. M. Głowiński, Gdańsk 2002.
   

Metafora, przenośnia - trop, semantyczna figura retoryczna, środek poetycki

Metafora, przenośnia - definicja

w najprostszej wersji metafora to połączenie dwóch rzeczowników odległych od siebie znaczeniowo, które razem dają zupełnie nową jakość, nowe znaczenie;

metafora to figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy rzeczy, o której mowa, nazwą innej rzeczy, w taki sposób, że powstaje wrażenie pozwalające na wyjaśnienie lub uwypuklenie niektórych cech rzeczy zastępowanej taki zespół wyrazów, które w wyniku kontekstowego użycia znaczą coś nowego);

metafora to również wyrażenie, w którym dochodzi do celowej zmiany znaczeń słów ją tworzących; nowe znaczenie powstaje na bazie dotychczasowych znaczeń.

Trop, środek poetycki (stylistyczny) a figura retoryczna

Chcesz poznać różnicę pomiędzy terminami: trop, figura retoryczna, środek poetycki, środek stylistyczny, figura myśli, figura słów? Ten artykuł da ci na to pytanie odpowiedź. Znajdziesz tu zestawienie trzech pojęć: środek stylistyczny (środek poetycki), trop oraz figura retoryczna. Dzięki temu możesz wreszcie ogarnąć je i zobaczyć różnice, co mam nadzieję, pomoże Ci w nauce Przemówienie, mowa retoryczna - mapa myśli i poetyki oraz pomyślnym zdaniu sprawdzianu, egzaminu lub matury.

Środki poetyckie, czyli poetyka

W tym artykule znajduje się zebrana i usystematyzowana wiedza z podstaw poetyki. Znajdziesz tu wymienione i opisane środki poetyckie (tropy stylistyczne, środki artystyczne, środki stylistyczne) i figury retoryczne. Wiele z nich jest wyjaśnionych i sklasyfikowanych. Przede wszystkim są one ułożone w logiczne działy. Dzięki temu możesz wreszcie ogarnąć całość i zobaczyć jej strukturę, co mam nadzieję, pomoże Ci w nauce języka polskiego i pomyślnym zdaniu sprawdzianu, egzaminu lub matury.