WIEDZA • ZROZUMIENIE • UMIEJĘTNOŚCI

matura 2015

matura 2015

  • Sposób przedstawiania intelektualistów (tekst)

    W jaki sposób w utworach literackich bywają przedstawiani intelektualiści? Omów zagadnienie, odwołując się do załączonej bajki Ignacego Krasickiego oraz do innych utworów literackich.

    Artykuł zawiera przykładowe zadanie egzaminacyjne na maturę ustną z polskiego wraz z przykładowymi rozwiązaniami.

    Zadanie egzaminacyjne - matura ustna z języka polskiego (matura 2015)


    Ignacy Krasicki

    FILOZOF


    Po stryju filozofie1 wziął jeden spuściznę,
    Nie gotowiznę,
    Tam, gdzie duch buja nad ciało,
    Takich sprzętów bywa mało,
    Ale były na szafach, w szafach słojków szyki,
    Alembiki2,
    Papierów stósy3,
    Globusy
    I na stoliku
    Szkiełek bez liku,
    A w końcu ławy
    Worek dziurawy.
    Wziął jedno szkiełko, patrzy, aż wór okazały.
    Wziął drugie, a woreczek nikczemny4 i mały.
    Westchnął zatem nieborak i rzekł: Wiem, dlaczego
    Były pustki w dziurawym worku stryja mego:
    Gdyby był okiem, nie szkłem, na rzeczy poglądał,
    I on by użył, i ja znalazłbym, com żądał.

    Ignacy Krasicki, Bajki, oprac. Z. Goliński, Kraków 1975.


     
    1  Filozof  – chodzi tu o uczonego w ogóle; opisana w bajce pracownia należała, jak można sądzić  z wyposażenia, do alchemika, astronoma lub przyrodnika.
    2  Alembik – naczynie do destylacji płynów.
    3  Stósy – stosy.
    4 Nikczemny – tu: nędzny, mizerny.

     

    1. Przykładowy konspekt odpowiedzi do zadania egzaminacyjnego na ustną maturę z języka polskiego (matura od 2015 roku)

    W jaki sposób w utworach literackich bywają przedstawiani intelektualiści? Omów zagadnienie, odwołując się do załączonej bajki Ignacego Krasickiego oraz do innych utworów literackich.

    I WSTĘP

    Intelektualista to człowiek o dużej wiedzy i wybitnych zdolnościach umysłowych, twórczo myślący, kierujący się w postępowaniu rozumem, przedkładający racjonalizm nad inne sposoby poznawania rzeczywistości; to także –  autorytet intelektualny w społeczeństwie.

    II TEZA

    Intelektualista w utworach literackich wieku XVIII i XIX bywa przedstawiany w różnoraki sposób, z jednej strony – ironiczny, jako osoba wyalienowana, ślepo zapatrzona w naukę jako jedyne narzędzie poznania rzeczywistości, z drugiej – z podziwem dla jego wiedzy i braku przywiązania do dóbr materialnych oraz dystansu do spraw dotyczących codziennego życia. Oświeceniowy i pozytywistyczny kult nauki i wiedzy nie pozwalał na ironiczne traktowanie uczonych, w romantyzmie zaś odnaleźć można wizerunki krytyczne.

    III WYWÓD

    1. Przedstawiony w pośmiertnej charakterystyce filozof Krasickiego to typ całkowicie pochłonięty pracą naukową, niezaprzątający sobie głowy sprawami materialnymi (w tym także spadkiem dla rodziny). Pokazuje to jego stan posiadania: słoiki, naczynia do doświadczeń, szkiełka, globusy, papiery, ława, dziurawy worek, bezużyteczne dla jego materialistycznie nastawionego spadkobiercy.
    2. W bajce Filozof szkiełko jest symbolem idealistycznego oddanie się nauce, a oko – trzeźwego patrzenie na życie z jego doraźnymi potrzebami. Spadkobierca nie jest w stanie docenić atrybutów naukowości – używa oka i widzi, że wszystko to, co zostało po stryju, nie przekłada się wprost na pieniądze, większość z tych przedmiotów można wyrzucić na śmietnik.
    3. Krasicki w przewrotny sposób drwi w utworze nie z uczonego, ale z jego pazernego bratanka, który naukę ma za nic. Tak poeta propaguje oświeceniowy kult nauki i empirii jako wartości nadrzędnej.
    4. Podobne wizerunki naukowców można odnaleźć w dziełach epoki pozytywizmu. Na przykład Geist z Lalki Bolesława Prusa to typ uczonego, który jest oddany swojej naukowej idei aż do wyniszczenia materialnego. Prus pokazuje swego bohatera z powagą, ale i jako ostrzeżenie, że całkowite podporządkowanie wszystkich spraw nauce może skutkować poważnym niebezpieczeństwem – nawet dla życia.
    5. Adam Mickiewicz w balladzie Romantyczność także odnosi się do atrybutu nauk empirycznych, czyli „szkiełka". Dla niego jednak naukowiec, nazwany w tym utworze Starcem, nie jest w stanie zobaczyć elementów metafizycznych rzeczywistości – dziewczyny rozmawiającej z duchem jej nieżyjącego chłopca. Narrator w balladzie Mickiewicza opowiada się po stronie prostego ludu, który nie zna nauki, ale rozumie rzeczywistość głębiej niż Starzec. To spojrzenie typowe dla epoki romantyzmu.

    IV PODSUMOWANIE

    Krasicki i Prus bardzo podobnie prezentują w swoich utworach postacie uczonych – jako osoby żyjące w zagraconych, pełnych tajemniczych akcesoriów pracowniach. Ich bohaterowie – intelektualiści są zupełnie oddani swoim pasjom. Mickiewicz zaś kreśli inny, krytyczny obraz naukowca, kontestując wartość poznania empirycznego jako najskuteczniejszej metody dochodzenia do prawdy.

     

    2. Przykładowy konspekt odpowiedzi do zadania egzaminacyjnego na ustną maturę z języka polskiego (matura od 2015 roku)

    W jaki sposób w utworach literackich bywają przedstawiani intelektualiści? Omów zagadnienie, odwołując się do załączonej bajki Ignacego Krasickiego oraz do innych utworów literackich.

    I WSTĘP

    Wyjaśnienie pojęcia intelektualista – człowiek o wybitnych zdolnościach umysłowych, twórczo myślący, odkrywca, wynalazca, nielękający się stawiać pytań.

    II TEZA

    Intelektualista w utworach literackich często przedstawiany jest w sposób pozytywny, jako nadzieja ludzkości.

    III WYWÓD

    1. Ignacy Krasicki w bajce Filozof kreśli obraz intelektualisty jako kogoś, kto przez ludzi myślących w kategoriach materialistycznych postrzegany jest negatywnie. Taki ktoś jedynie ich śmieszy albo denerwuje.
    2. Dla filozofa z bajki Krasickiego największą wartością była nauka, której wartość są w stanie pojąć jedynie ludzie o szerokich horyzontach (takim człowiekiem nie jest przedstawiony w bajce spadkobierca uczonego).
    3. Filozof poświęca całe swoje życie poszukiwaniu prawdy, a nie gromadzeniu dóbr materialnych. Jest kimś odmiennym od swojego spadkobiercy, który nie docenia spuścizny w postaci pozostawionej przez uczonego wiedzy i wyposażenia laboratorium. W jego oczach jest ona nic niewarta.
    4. Przykładem przedstawienia intelektualisty w literaturze o sto lat późniejszej jest Julian Ochocki, bohater Lalki Bolesława Prusa. Ten młody idealista wierzy, że wynalazki mogą zmienić świat na lepsze, że dzięki rozwojowi wiedzy matematyczno-przyrodniczej uda mu się „przypiąć ludzkości skrzydła".
    5. Ochocki to człowiek ekscentryczny w swych zachowaniach, nieprzywiązujący do swojego sposobu bycia większej wagi. Przez powieściowych reprezentantów arystokracji traktowany pobłażliwie, jako nieszkodliwy oryginał, z odcieniem lekceważenia.

    IV PODSUMOWANIE

    Intelektualiści w utworach Krasickiego i Prusa (Filozof i Ochocki) to ludzie oddani nauce, niedbający o osobiste sprawy materialne. To łączy obie postacie. Dzieli je sposób traktowania przez otoczenie. Ochocki mimo wszystko wzbudza sympatię. Jego pragnienie podniesienia poziomu życia ludzkości otoczenie pobłażliwie docenia. Inaczej jest w wypadku Filozofa – bohatera bajki Ignacego Krasickiego. Jego spadkobierca nie jest w stanie docenić niczego z odziedziczonej po stryju spuścizny. Ten ironicznie przedstawiony antybohater jest uosobieniem ignorancji, z którą próbowali się zmagać oświeceni.

    Źródło:

    http://www.cke.edu.pl/files/file/Matura-2015/Informatory-2015/Jezyk-polski.pdf

  • Wiedza i umiejętności na maturę z polskiego

    Wiedza i umiejętności w liceum i technikum na maturę na poziomie podstawowym

    Matura 2015

    Poniżej znajdują się wiedza i umiejętności zdobywane w szkole podstawowej (I i II etap edukacyjny zostały wyróżnione kursywą), gimnazjum (III etap edukacyjny) i szkole ponadgimnazjalnej (IV etap edukacyjny - liceum i technikum zostały wróżnione wytłuszczeniem), które są wymagane na egzaminie maturalnym z języka polskiego od 2015 r.

    Podstawy programowe dla kształcenia języka polskiego możesz znaleźć tu:

    nowa podstawa programowa z polskiego dla szkoły podstawowej,

    nowa podstawa programowa dla liceum, technikum - poziom podstawowy,

    nowa podstawa programowa dla liceum, technikum - poziom rozszerzony.

  • Współczesna cywilizacja (rzeźba)

    Jakie refleksje o współczesnej cywilizacji wyrażają twórcy w swoich dziełach?
    Odpowiedz na podstawie interpretacji podanego tekstu kultury oraz wybranych tekstów
    literackich.

    Artykuł zawiera przykładowe zadanie egzaminacyjne na maturę ustną z polskiego wraz z przykładowymi rozwiązaniami.

  • Wypracowanie - poziom rozszerzony

    Język polski. Pisemna matura od 2015 r.

    Pisemna matura. Wypracowanie - poziom rozszerzony

    Wypracowanie na poziomie rozszerzonym (matura 2015) nie może liczyć mniej niż 300 słów. Jest ono alternatywą dla interpretacji porównawczej utworów literackichw ramach wypowiedzi argumentacyjnej - drugiego zadania na pisemnej części matury z języka polskiego od 2015 r.

Strona 3 z 3