Egzamin maturalny z języka polskiego: matura pisamena, matura ustna, poziom podstawowy, poziom rozszerzony.

Najważniejsza część z matury z polskiego.

Część ustna egzaminu maturalnego z języka polskiego.

Jak przygotować się do ustnej części egzaminu maturalnego z języka polskiego?

Wybierz temat

Wybierając temat prezentacji maturalnej kieruj się tym, co Ci się podoba, co chciałbyś zrealizować, z czym chciałbyś się zmierzyć. Najczęściej spotykanym błędem jest wybieranie tematu, który Cię nie interesuje. Im bardziej zaangażujesz się w temat, tym bardziej on będzie oryginalny i lepiej będzie Ci się nad nim pracowało.
Bądź racjonalistą – nie wybieraj tematów trudnych jeśli jesteś uczniem słabym, przeciętnym lub mało czytasz. Trudny temat maturalny to taki, który wymaga wiedzy z różnych sztuk – aby omawiać różne dzieła sztuki musisz znać język każdej z nich. Trudny temat to także taki, którego realizacja wymaga oczytania wykraczającego poza kanon lektur (mało jest lektur, które można przywołać). Temat wybierasz do końca września. Mimo, że nie jest to wybór ostateczny, nie warto zmieniać dobrze wybranego tematu. 
Nim wypełnisz deklarację sporządź analizę tematu (zdefiniuj pojęcia, określ zakres materiału i horyzont czasowy, wypisz czynności, które musisz dokonać w trakcie realizacji tematu). Dopiero wtedy zobaczysz, co tak naprawdę masz zrobić, by zyskać uznanie komisji. Na podstawie solidnej analizy tematu świadomie ocenisz wybrany temat i uczciwie odpowiesz sobie na pytanie: czy chcesz się z nim mierzyć przez kilka następnych miesięcy?

Zgromadź bibliografię

Wyszukaj rozszerzoną bibliografię podmiotu i bibliografię przedmiotu, którą można wykorzystać do realizacji wybranego przez Ciebie tematu. Powinna ona liczyć od kilkunastu do kilkudziesięciu pozycji. Aby zgromadzić jak największą ilość tekstów wykorzystaj w tym celu przede wszystkim swoją wiedzę, potem katalogi okolicznych bibliotek, tematyczne wyszukiwania w internetowych katalogach bibliotek, zasoby internetu (np. ). Im więcej, tym lepiej. Jeśli lista będzie zbyt uboga, Twój wybór okaże się ograniczony. Jeśli długa - łatwiej Ci będzie wybrać najtrafniejsze przykłady. Ten etap dobrze jest mieć z głowy do końca października.

Ogranicz bibliografię podmiotową

Eliminuj teksty, które są najmniej trafne, powtarzają te same ujęcia. Kiedy pozostaną Ci już najtrafniejsze przykłady, ale ich liczba będzie nadal zbyt liczna (powyżej 8, 10) kieruj się dopiero swoimi kategoriami estetycznymi. Dokonując takich ograniczeń listy lektur korzystaj z podręcznych opracowań, poradników. Konsultuj się z innymi uczniami, bibliotekarzami, nauczycielami. Trudno jest określić ile dokładnie pozycji powinna liczyć optymalna bibliografia. Liczba książek zależy od sposobu prezentacji, kompozycji oraz solidności analizy. Ogranicza ją bowiem tylko czas prezentacji – 15 minut. Na tym etapie prac należy uznać, że nie jest to ostateczna lista – zawsze powinna być ona obszerniejsza. Co do bibliografii podmiotowej – nie sądzę by pojawił się kiedykolwiek u kogokolwiek problem z jej nadmiarem. Należy ją dostosować do dobranej bibliografii podmiotowej i zrezygnować z pseudopomocy w postaci słowników motywów literackich, ortograficznych itp. W bibliografii przedmiotowej powinny znaleźć się wyłącznie pozycje, które pomogły Ci rozumieć temat, bibliografię podmiotową i jej kontekst filozoficzny, historyczny, biograficzny. 
Dobrze jest zamknąć ten etap prac do końca listopada.

Przeczytaj wybrane pozycje

Ten etap jest bardzo ważny, bo decyduje o Twojej wiedzy i merytorycznym przygotowaniu do prezentacji. Jest również najbardziej czasochłonny. Jeśli wybrałeś temat, który Cię interesuje, czytanie będzie sprawiało Ci radość i satysfakcję, jeśli nie – tym gorzej dla Ciebie. Polecam na bieżąco w trakcie lektury sporządzać notatki. To właśnie jest czas na przeczytanie pozycji zawartych w bibliografii podmiotowej oraz przedmiotowej.
Jeśli wykorzystasz przerwę świąteczną i ferie nie powinieneś narzekać na brak czasu, a mimo to zamkniesz ten etap w połowie lutego.

Sporządź konspekt (rozbudowany plan) prezentacji maturalnej

Po przeczytaniu niezwłocznie zabierz się za na analizę, interpretację i syntezę zebranego materiału. Celem jest selekcja i hierarchizacja materiału, czyli odnalezienie i wybranie w przeczytanej literaturze podmiotu informacji związanych z wybranym tematem.
Następnie zebrane informacje należy ułożyć w logiczną całość – sporządzić plan wypowiedzi.
Nie jest to zbyt praco- i czasochłonne zadanie, więc do końca lutego możesz zdążyć bez większego kłopotu.

Ułóż tekst prezentacji maturalnej

Kolejny etap można sprowadzić do połączenia wszystkich punktów plany w spójną wypowiedź.
Kiedy prezentacja będzie już gotowa sprawdź ile czasu zajmuje jej odczyt. Przed komisją nie może zająć ani dłużej, ani krócej niż 15 minut. 
Kiedy Twoja prezentacja nabierze już ostatecznego kształtu możesz pójść za radą tych, którzy sugerują żeby nauczyć się jej na pamięć. Moim zdaniem jest to jednak błąd. Twoje wystąpienie przed komisją ma być ustną prezentacją, wypowiedzią, a nie recytacją. Oceniana jest nie tyle merytoryczność wypowiedzi (choć to warunek podstawowy), co jej strona językowa. Jeśli więc język prezentacji znacząco różni się od języka rozmowy, nie działa to na korzyść zdającego.
Oto dobry przepis na dobrą prezentację maturalną.
Prezentację dobrze jest mieć gotową najpóźniej do końca marca.

Sporządź odtwórczy plan ramowy

W mojej opinii znacznie lepszym pomysłem niż uczenie się prezentacji na pamięć jest nauczenie się prezentowania swoich myśli w oparciu o plan ramowy, z którego możesz korzystać w dniu egzaminu. Można oczywiście pójść na łatwiznę i uprościć konspekt wypowiedzi do planu ramowego. Można jednak sporządzić odtwórczy plan ramowy swojej prezentacji. Dzięki temu samodzielnie sprawdzisz kompozycje swojej prezentacji.
Na sporządzenie planu ramowego i nauczenie się swojej prezentacji warto przeznaczyć przynajmniej cały kwiecień.

Matura ustna 2015 - ocenianie

Artykuł zawiera informacje na temat kryteriów oceny stosowanych na ustnej części egzaminu maturalnego z języka polskiego.

Cele matury ustnej z języka polskiego

Matura ustna z języka polskiego jest taka sama dla tych, którzy zdają formułę: Matura 2015 i dla tych którz zdają ten egzamin w formule: Matura 2023.

Egzamin trwa około 30 minut i składa się z trzech części.

Matura z języka polskiego - przebieg egzaminu maturalnego – część ustna

Artykuł zawiera informacje o wymaganiach, czyli tym, co zdający musi zrobić, by zdać ustną część egzaminu maturalnego z języka polskiego.

Egzamin maturalny z języka polskiego, czyli matura składa się z dwóch części: matury ustnej i matury pisemnej. Szczegółowe zasady, informatory, komunikaty oraz materiały egzaminacyjne publikuje Centralna Komisja Egzaminacyjna.

Matura Polski Rozszerzony Lektury – Praktyczny Przewodnik

Poznaj pełną listę obowiązkowych lektur na egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym. Dowiedz się, jak efektywnie przygotować się do matury, uwzględniając frazy najczęściej wyszukiwane w Internecie, takie jak „polski rozszerzony lektury” i „matura polski rozszerzony lektury”. Ten artykuł stanowi kompleksowy przewodnik dla wszystkich, którzy chcą odnieść sukces na egzaminie.

Słowa kluczowe: polski rozszerzony lektury, matura polski rozszerzony lektury, lista lektur obowiązkowych, przygotowanie do matury, egzamin z polskiego

Dlaczego warto poznać wszystkie lektury z zakresu Polski Rozszerzony Lektury?

Egzamin maturalny na poziomie rozszerzonym z języka polskiego wymaga nie tylko umiejętności pisania wypracowań, ale także szczegółowej znajomości wybranych dzieł literackich. Ten artykuł pomoże Ci przygotować się do kluczowych zagadnień, jakie mogą pojawić się w arkuszu egzaminacyjnym, a zwłaszcza w wypracowaniu, gdzie musisz odwołać się do lektur obowiązkowych. Zwrócimy uwagę na zmiany w spisie lektur w różnych latach, abyś miał pewność, że Twoja wiedza jest aktualna i zgodna z nowymi wytycznymi.

Matura Polski Rozszerzony Lektury – co musisz wiedzieć?

Zadanie rozszerzonej odpowiedzi, czyli wypracowanie na maturze z języka polskiego, sprawdza, w jakim stopniu znasz treść, problematykę i konteksty wybranych utworów literackich. Właśnie dlatego tak ważne jest dokładne zapoznanie się z ich fabułą, motywami oraz kontekstami historyczno-literackimi.

Poniżej znajdziesz pełną listę lektur obowiązkowych z podziałem na zakres podstawowy i rozszerzony. Zwróć szczególną uwagę na to, które utwory są wymagane w danym roku. Jeśli przygotowujesz się do matura polski rozszerzony lektury w latach 2025–2028, możesz powoływać się na szerszy zestaw, natomiast od 2029 roku obowiązywać Cię będą wyłącznie tytuły z nowej podstawy programowej (2024).

Lista lektur obowiązkowych – Zakres Podstawowy

W zakresie podstawowym uwzględniono utwory od starożytności, poprzez średniowiecze, aż do współczesności. Na liście znajdziesz takie dzieła, jak:

• Biblia (wybrane fragmenty, w tym „Księga Rodzaju”, „Księga Hioba”, „Księga Koheleta”)
• Jan Parandowski, „Mitologia” (cz. I „Grecja”)
• Homer, „Iliada” (fragmenty)
• Sofokles, „Antygona”
• „Lament świętokrzyski” (fragmenty)
• „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią” (fragmenty)
• „Pieśń o Rolandzie” (fragmenty)
• William Szekspir, „Makbet”
• Molier, „Skąpiec”
• Ignacy Krasicki, wybrana satyra
• Adam Mickiewicz, wybrane ballady (w tym „Romantyczność”), „Dziady” cz. III
• Bolesław Prus, „Lalka”
• Henryk Sienkiewicz, „Potop” (fragmenty)
• Fiodor Dostojewski, „Zbrodnia i kara”
• Stanisław Wyspiański, „Wesele”
• Władysław Stanisław Reymont, „Chłopi” (fragmenty)
• Stefan Żeromski, „Przedwiośnie”
• Witold Gombrowicz, „Ferdydurke” (fragmenty)
• Tadeusz Borowski, „Proszę państwa do gazu”
• Gustaw Herling-Grudziński, „Inny świat” (fragmenty)
• Hanna Krall, „Zdążyć przed Panem Bogiem”
• Albert Camus, „Dżuma”
• George Orwell, „Rok 1984”
• Sławomir Mrożek, „Tango”
• Marek Nowakowski, „Górą «Edek»” (z tomu „Prawo prerii”)
• Andrzej Stasiuk, „Miejsce” (z tomu „Opowieści galicyjskie”)
• Olga Tokarczuk, „Profesor Andrews w Warszawie” (z tomu „Gra na wielu bębenkach”)
• Ryszard Kapuściński, „Podróże z Herodotem” (fragmenty)

Ponadto z zakresu szkoły podstawowej: Ignacy Krasicki – bajki, Adam Mickiewicz – „Dziady” cz. II, „Pan Tadeusz” (wybrane księgi), Aleksander Fredro – „Zemsta”, Juliusz Słowacki – „Balladyna”.

Lista lektur obowiązkowych – Zakres Rozszerzony

Jeśli zdajesz egzamin z polski rozszerzony lektury, zwróć uwagę na dodatkowe utwory wchodzące w skład zakresu rozszerzonego:

• Homer, „Odyseja” (fragmenty)
• Dante Alighieri, „Boska Komedia” (fragmenty)
• Jan Kochanowski, „Treny” (cykl)
• William Szekspir, „Hamlet”
• Juliusz Słowacki, „Kordian”
• (Realistyczna / naturalistyczna powieść europejska) – Balzac, Dickens, Gogol lub Flaubert
• Franz Kafka, „Proces” (fragmenty)
• Michaił Bułhakow, „Mistrz i Małgorzata”
• Stanisław Ignacy Witkiewicz, „Szewcy”
• Bruno Schulz, wybrane opowiadania z „Sklepów cynamonowych”
• Tadeusz Konwicki, „Mała Apokalipsa”
• Janusz Głowacki, „Antygona w Nowym Jorku”
• Sławomir Mrożek, wybrane opowiadanie
• Wybrany esej Gustawa Herlinga-Grudzińskiego lub Zbigniewa Herberta

Zmiany w latach 2025–2028

W tym okresie zdający mogą sięgać po wszystkie utwory obowiązujące w obu podstawach programowych: z 2018 oraz 2024 roku. Oznacza to szerszy zakres lektur, a co za tym idzie – więcej możliwości wyboru przykładów literackich do wypracowań. Jeśli planujesz zdawać maturę z polskiego na poziomie rozszerzonym to lektury powinny być Twoim oczkiem w głowie. Pamiętaj o zapoznaniu się z każdą pozycją, aby z łatwością dopasować lekturę do ewentualnego tematu egzaminacyjnego.

Zmiany od roku 2029

Począwszy od 2029 roku, wypracowanie możesz oprzeć jedynie na tytułach wskazanych w nowej podstawie programowej z 2024. Starsze zestawy lektur nie będą już uwzględniane w arkuszu egzaminacyjnym. Zmiana ta w znacznym stopniu wpłynie na przygotowania do matury, ponieważ zawęża listę utworów, z których możesz korzystać, pisząc wypracowanie.

Jak skutecznie przygotować się do Matura Polski Rozszerzony Lektury?

1. Zapoznaj się z listą lektur na początku roku – rozplanuj czytanie i analizę. Dzięki temu unikniesz nadmiernego stresu tuż przed egzaminem.
2. Opracuj notatki i streszczenia – wypunktuj główne wątki, motywy i konteksty historyczne. Ułatwi Ci to szybkie powtórki.
3. Łącz utwory z epoką – znajomość kontekstu epoki (filozofia, wydarzenia historyczne, styl literacki) pomoże Ci lepiej zinterpretować treść i problematykę dzieła.
4. Korzystaj z próbnych arkuszy i przykładowych tematów – ćwicz formułowanie tez, argumentacji oraz poprawną strukturę wypracowania.
5. Twórz odniesienia do innych tekstów kultury – jeśli tematyka pozwala, wzbogacaj argumenty o dodatkowe przykłady (np. film, sztuka teatralna), ale pamiętaj, aby przynajmniej jedna lektura obowiązkowa była w centrum rozważań.

Podsumowanie

Bez względu na to, czy zdajesz egzamin w 2025, 2028 czy 2029 roku – kluczem do sukcesu na maturze z polskiego rozszerzonego są lektury,czyli rzetelne przeczytanie i zrozumienie wszystkich wskazanych dzieł. Zwróć uwagę na charakterystyczne cechy epoki, motywy literackie, sylwetki bohaterów oraz konteksty historyczno-kulturowe. Dzięki temu Twój wywód w wypracowaniu będzie spójny, rzeczowy i przekonujący.

Mamy nadzieję, że ten poradnik pomoże Ci skoncentrować się na kluczowych zagadnieniach. Pamiętaj o systematyczności i regularnych powtórkach, a szansa na wysoki wynik z egzaminu wzrośnie znacząco. Powodzenia w przygotowaniach!

Zobacz też: Język polski. Matura - poziom rozszerzony

Źródło: CKE

Jaki obraz miasta odnajdujemy we fragmencie opowiadania Brunona Schulza Sierpień i innych tekstach kultury. ROzważ problem, postaw tezę i udowodnij ją na podstawie fragmentu i innych tekstów kultury.

Artykuł zawiera zadanie maturalne do nowej matury (poziom podstawowy) opracowane na podstawie arkusza maturalnego CKE z maja 2014 - matura z języka polskiego.

Jaki obraz miasta odnajdujemy we fragmencie powieści Leopolda Tyrmanda Zły i innych tekstach kultury. ROzważ problem, postaw tezę i udowodnij ją na podstawie fragmentu i innych tekstów kultury.

Artykuł zawiera zadanie maturalne do nowej matury (poziom podstawowy) opracowane na podstawie arkusza maturalnego CKE z maja 2014 - matura z języka polskiego.

Język polski. Matura 2015. Poziom podstawowy. Zadanie maturalne.

Artykuł zawiera opracowane przez CKE i OKE przykładowe zadanie, składające się z tematu i fragmentu tekstu, które mogłoby się pojawić na maturze z języka polskiego od 2015 roku. Uczeń ma na jego podstawie sporządzić wypowiedź argumentacyjną. Znajdziesz tu również 2 przykłady wypowiedzi argumentacyjnych.

Język polski. Matura 2015. Poziom podstawowy. Zadanie maturalne.

Artykuł zawiera opracowane przez CKE i OKE przykładowe zadanie, składające się z tematu i fragmentu tekstu, które mogłoby się pojawić na maturze z języka polskiego od 2015 roku. Uczeń ma na jego podstawie sporządzić wypowiedź argumentacyjną.

Zadanie maturalne:Zanalizuj i zinterpretuj wiersz W. H. Audena Musée des Beaux Arts.

Zadanie maturalne, które ma posłużyć maturzystom do przygotowania się do pisemnej części matury z polskiego, na której wymagana jest umiejętność pisania dobrego wypracowania maturalnego (najlepiej: rozprawki, eseju) opartego na analizie załączonego do tematu fragmentu lektury (epika, dramat) lub wiersza. Zadanie to może również przydać się do zwykłego powtórzenia wiedzy o tekście, epoce. Nie wymaga pomocy nauczyciela ponieważ klucz odpowiedzi jest dołączony do zadania maturalnego. Podstawą dla opracowania tego zadania maturalnego było zadanie maturalne stworzone przez CKE na potrzeby matury z języka polskiego na poziomie rozszerzonym.

Zadanie maturalne: Na podstawie fragmentów powieści Elizy Orzeszkowej Nad Niemnem napisz, jakie wartości Jan przekazuje Justynie, oprowadzając ją po mogiłach. Zwróć uwagę na uczucia przeżywane przez tę parę bohaterów. 

Zadanie maturalne, które ma posłużyć maturzystom do przygotowania się do pisemnej części matury z polskiego, na której wymagana jest umiejętność pisania dobrego wypracowania maturalnego (najlepiej: rozprawki, eseju) opartego na analizie załączonego do tematu fragmentu lektury (epika, dramat) lub wiersza. Zadanie to może również przydać się do zwykłego powtórzenia wiedzy o tekście, epoce. Nie wymaga pomocy nauczyciela ponieważ klucz odpowiedzi jest dołączony do zadania maturalnego. Podstawą dla opracowania tego zadania maturalnego było zadanie maturalne stworzone przez CKE na potrzeby matury z języka polskiego. Matura 2005

Zadanie maturalne: Na podstawie podanych fragmentów „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej przedstaw różne oblicza heroizmu oraz wyjaśnij symbolikę obu mogił.

Zadanie maturalne, które ma posłużyć maturzystom do przygotowania się do pisemnej części matury z polskiego, na której wymagana jest umiejętność pisania dobrego wypracowania maturalnego (najlepiej: rozprawki, eseju) opartego na analizie załączonego do tematu fragmentu lektury (epika, dramat) lub wiersza. Zadanie to może również przydać się do zwykłego powtórzenia wiedzy o tekście, epoce. Nie wymaga pomocy nauczyciela ponieważ klucz odpowiedzi jest dołączony do zadania maturalnego. Podstawą dla opracowania tego zadania maturalnego było zadanie maturalne stworzone przez CKE na potrzeby matury z języka polskiego.

Notatka syntetyzująca – ćwiczenie (wpływ nudy na człowieka)

Dowiedz się jak napisać dobrą notatkę syntetyzującą, czym jest notatka syntetyzująca (Notatka syntetyzująca - czym jest?), jakie są jej cechy oraz na czym polega notatka syntetyzująca Notatka syntetyzująca - jak napisać?.

Notatka syntetyzująca – ćwiczenie (odkrywanie kosmosu)

Dowiedz się, jak napisać dobrą notatkę syntetyzującą, czym jest notatka syntetyzująca (Notatka syntetyzująca - czym jest?), jakie są jej cechy oraz na czym polega notatka syntetyzująca Notatka syntetyzująca - jak napisać?.

Zadanie maturalne:  Obraz rodziny w modernizmie. Przedstaw jak wykorzystywany jest motyw rodziny w Młodej Polsce. Zwróć uwagę na sytuację rodziny i relacje między jej członkami.

Język polski - matura od 2013 r.

Zadanie maturalne, które ma posłużyć maturzystom do przygotowania się do pisemnej części matury z polskiego, na której wymagana jest umiejętność pisania dobrego wypracowania maturalnego (najlepiej: rozprawki, eseju) opartego na analizie załączonego do tematu fragmentu lektury (epika, dramat) lub wiersza. Zadanie to może również przydać się do zwykłego powtórzenia wiedzy o tekście, epoce. Nie wymaga pomocy nauczyciela ponieważ klucz odpowiedzi jest dołączony do zadania maturalnego.