analiza wiersza

Wzorcowe analizy i interpretacje wierszy. Wiedza o środkach artystycznych (środkach stylistycznych), figurach retorycznych. Poradnik: jak analizować i interpretować wiersz

Analiza wiersza. Bogurodzica - opracowanie

Bogurodzica może być traktowana jako modlitwa, jako wiersz, jako hymn narodowy, jako zabytek językowy. Każda z tych ról, które przypisuje się temu średniowiecznemu tekstowi zapisanemu w języku polskim jest uzasadniona. Celem niniejszego artykułu jest dowieść wielkiego znaczenia, jakie miało i ma w kulturze polskiej to liryczne arcydzieło.

Warto przeczytać: {ln: Jak analizować wiersz? ' Analiza i interpretacja wiersza} oraz {ln: Środki poetyckie ' Dowiedz się jakie są środki poetyckie}

Analiza wiersza „Czarna wiosna” Antoni Słonimski

 Warto przeczytać: {ln: Jak analizować wiersz? ' Jak analizować i interpretować wiersz?} oraz {ln: Środki poetyckie ' Poznaj środki poetyckie}

Biografia autora:

Antoni Słonimski urodził się 15 listopada 1895 w Warszawie w rodzinie pochodzenia żydowskiego. W 1917 ukończył warszawską Szkołę Sztuk Pięknych. Organizował wystawy swych prac plastycznych oraz współpracował z czasopismami artystycznymi, m.in. z miesięcznikiem Pro Arte.

Poeta, dramatopisarz, felietonista. W latach międzywojennych współpracował także z „Kurierem Polskim” i „Wiadomościami Literackimi”.

Od wczesnej młodości związany z PPS, popierał działalność Józefa Piłsudskiego aż do czasów utworzenia obozu w Berezie Kartuskiej.

W swoich artykułach opowiadał się za ideą Polski wielokulturowej i tolerancyjnej, opartej na zasadach wolności i równości.

 Analiza wiersza: Do przyjaciół Moskali

Warto przeczytać: {ln: Jak analizować wiersz? ' Jak analizować i interpretować wiersze?} oraz {ln: Środki poetyckie ' Wiesz jakie są środki poetyckie?}

Biografia poety
Adam Mickiewicz(1798-1855), polski poeta, publicysta. Stracił ojca w wieku 14 lat. Podczas studiów poznał młoda Marylę, która pochodziła z zamożnej rodziny i wpływowej szlachty litewskiej, zaś młody Adam ze szlachty zaściankowej, co nie pomogło jednak w wzajemnym uczuciu. W czasie studiów razem ze swoimi przyjaciółmi założył Towarzystwo Filomatów a nieco później Związek Filaretów i organizację „Promieniści”, których celem była praca samokształceniowa i naukowa, później też działalność wychowawcza i patriotyczna wśród młodzieży uniwersyteckiej.

Analiza wiersza Bolesława Leśmiana – „Dziewczyna”

Warto przeczytać: {ln: Jak analizować wiersz? ' Jak interpretować i analizować wiersz?} oraz {ln: Środki poetyckie ' Dowiedz się o środkach poetyckich}

1.Analiza wstępna

a)Cechy twórczości autora –symbolizm, przeciwnik sfery codzienności i szarego człowieka jako tematów poezji.

"Lament konfederacki" - analiza i interpretacja wiersza

W 1768 roku, w miasteczku Bar na Podolu, została zawiązana konfederacja szlachty, skierowana przeciwko królowi, Rosji i dysydentom. Był to ruch zdecydowanie konserwatywny, protestujący przeciw wszelkim planom reformy, stawiający za cel obronę tradycyjnej złotej wolności. Miał on także charakter patriotyczny. Był ostatnim zrywem sarmackiej Polski, protestującej przeciw rosyjskiej interwencji w wewnętrzne sprawy kraju, dzięki czemu miał akcenty walki niepodległościowej[1].

Jak analizować wiersz (i interpretować)?

Analiza i interpretacja wiersza "Monolog dla Kasandry"  Wisławy Szymborskiej

Warto przeczytać: {ln: Jak analizować wiersz? ' Jak interpretować i analizować wiersz?} oraz {ln: Środki poetyckie ' Dowiedz się o środkach poetyckich}

Biografia autorki "Monologu dla Kasandry"

Analiza wiersza "Oczy". Władysław Broniewski

Warto przeczytać: {ln: Jak analizować wiersz? ' Jak dobrze interpretować i analizować wiersz?} oraz {ln: Środki poetyckie ' Dowiedz się więcej o środkach poetyckich}

1. Analiza tytułu wiersza:

Sam tytuł  nie ujawnia  nam dokładnie podmiotu lirycznego .  Nie wiemy czy mówi to żołnierz, lekarz, głowa państwa czy prosty człowiek. Dosłownie tytuł oznacza narząd wzroku, który posiada każda istota ziemska. Możemy więc przypuszczać , że ukazane zostanie to co widzimy, a przez to wyrażone zostaną nasze uczucia i emocje.

2. Środki  stylistyczne w wierszu:

-epitety(np. Gałąź majową, białą; stóp gniewnych; szumy ciepłe)-wzbogacają obrazowość , ujawniają stosunek do I wojny światowej
-wyliczenie(np. radośnie, wysoko, śmiało)-wypisanie konkretnych emocji  towarzyszących ludziom
-personifikacja (np. „Zawołają w zielonym dymie szumy ciepłe”, „Moje oczy polecą w błękit)-podkreślają udział natury i człowieka
-porównanie(np.” U stóp gniewnych jak psy się położą oczy wierne, oczy bezbronne) –pokazanie wielkich rzeczy, z którymi  Polacy sobie nie radzili
-powtórzenie(oczy)-podkreślenie treści  

3. Data powstania wiersza i biografia poety

Najważniejsze wydarzenia w życiu Władysława Broniewskiego do roku 1927:
•    W 1915 r. Władysław Broniewski wstępuje do Legionów Piłsudskiego.
•    Udział w wojnie polsko-bolszewickiej, za zasługi wojenne Broniewski otrzymał Srebrny Krzyż Orderu Wojennego Virtuti Militari i czterokrotnie Krzyż Walecznych.
•    Nie był zadowolony z reform w powojennej Polsce co spowodowało zradykalizowanie jego poglądów.
•    W 1923 roku został członkiem Związku Niezależnej Młodzieży Akademickiej związanej ideologicznie z PPS. Nawiązał kontakt z Uniwersytetem Ludowym, gdzie poznał działaczy lewicy: m.in. Jana Hempla, Witolda Wandurskiego i Stanisława Ryszarda Standego.
•    W grudniu 1923 r. został sekretarzem tygodnika „Nowa Kultura" zajmującego się analizą dotychczasowego dorobku kultury polskiej i rozważaniami nad nową sztuką oraz kulturą proletariacką.
•    Na początku 1925 r. Broniewski wydał pierwszy własny tomik wierszy „Wiatraki”.
Rok 1927 w życiu Władysława Broniewskiego:
1.    W 1927 Władysława Broniewskiego  wydał swój drugi tomik poezji "Dymy nad miastem", który wywołał burzliwe dyskusje.
2.    W ,,Dymach nad miastem” obok takich wierszy jak wierszy: „Czerwony sztandar”, „Do towarzyszy broni", „Szpicel", „Na śmierć rewolucjonisty", znalazły się też wiersze bardziej osobiste: „O sobie samym", „Poezja", „Zwycięstwo", oraz całkiem osobiste: „Kabała", „Oczy", „Srebrne i czarne", „O radości", związane z wielką miłością do Janiny Kunig.
3.    W 1927 Władysław Broniewski pobrał się z Janiną Kunig.

4 . Adresat liryczny wiersza

w wierszu nie jest określony. Forma wypowiedzi lirycznej może sugerować, że będą to czytelnicy wiersza.

5.  Pojęcia trudne i kluczowe w wierszu

Pojęcia trudne – brak
Pojęcia kluczowe : oczy, maj, październik

6. Treść wiersza

a) strofa I – podmiot liryczny, mówi o białej gałęzi majowej, prawdopodobnie ma tu na myśli drzewo, które zaczyna kwitnąć i jest pełne białych kwiatów. Będzie szczęśliwy, popatrzy w błękit – w niebo. Będzie ładna pogoda, cały świat będzie cieszył się z nim. Wydarzy się to w  maju, kiedy cała przyroda zacznie żyć, drzewa zakwitną na nowo po długiej zimie, wszystko  będzie kolorowe. Świat będzie się „śmiał”.
b)strofa II – Wszędzie będzie zielono, wszystko zakwitnie, będzie ładna pogoda, ciepło,  powieje delikatny, ciepły wiatr. Niebo będzie mu przypominać „imię żeńskie”, czyli jakąś kobietę. Kobietę znajomą i niedobrą. Słowo oczy może symbolizować tu oczy kobiety, lub ja samą.
c) strofa III – niestety nadejdzie później październik, niebo się zamroczy, już nie będzie tak słonecznie, nic nie będzie tak jak było w maju, leczy wystarczy mu, że ona, jej oczy popatrzą na niego i znów poczuje się tak dobrze jak w maju, te oczy pomogą przezwyciężyć cały październikowy mrok. Jej wzrok będzie słodki, czyli serdeczny, pełen radości.
d) strofa IV – zdaje sobie jednak sprawę, że nic nie pomoże, nadal będzie październik. Bolą go słowa wypowiedziane w  maju, wonne, czyli słowa, które ewidentnie przypominają mu piękny, słoneczny, i pełen pozytywizmu i optymizmu maj. Jest zły, że to wszystko przeminęło. Położą się obok niego ‘jak pies, oczy wierne, bezbronne”- położy się osoba wierna i bezbronna, która nic nie będzie mogła zaradzić na taką kolej rzeczy, jedyne co to będzie mu wierna. Nie zostawi go.

Analiza wiersza "Oda do młodości" Adama Mickiewicza

 Warto przeczytać: {ln: Środki poetyckie ' Jakie są środki poetyckie?}

synonimy do słowa młody

niedojrzały, smarkaty, gówniarski, szczeniacki, niepoważny, młodzieńczy, chłopięcy, chłopczykowaty, dziewczęcy, panieński, dziewiczy, niedojrzały

Poezja Juliana Tuwima, jako wiersz zawierający program poetycki skamandrytów

Julian Tuwim: Poezja - analiza wiersza

Artykuł zawiera analizę wiersza Juliana Tuwima pt.: Poezja. Tekst wiersza znajdziesz tutaj: Tuwim J. Poezja - tekst wiersza.

Podstawą dla tej analizy wiersza jest tekst: Jak analizować wiersz (i interpretować)?

Analiza wiersza: Pomnik Piotra Wielkiego Adama Mickiewicza

 Warto przeczytać: {ln: Jak analizować wiersz? ' Dowiedz się jak interpretować i analizować wiersz?} oraz {ln: Środki poetyckie ' Naucz się więcej o środkach poetyckich}

BIOGRAFIA

Mickiewicz urodził się 24 grudnia 1798 roku w Zaosiu koło Nowogródka. Jego rodzina wywodziła się z drobnej szlachty, ojciec pracował w sądzie w Nowogródku.

Analiza wiersza: Przegląd wojska

 Warto przeczytać: {ln: Jak analizować wiersz? ' Dowiedz się jak dobrze  interpretować i analizować wiersz?} oraz {ln: srodki poetyckie ' Naucz się dużo więcej o środkach poetyckich}

I

Biografia poety

Analiza i interpretacja wiersza „Skumbrie w tomacie” (K. I. Gałczyński)

 Warto przeczytać: {ln: Jak analizować wiersz? ' Analiza wiersza - jak?} oraz {ln: Środki poetyckie ' Prosto o środkach poetyckich}

1) Czynności wstępne

a)Konstanty Ildefons Gałczyński

Analiza i interpretacja wiersza „Strasna zaba” (Konstanty Ildefons Gałczyński)

Warto przeczytać: {ln: jak analizować wiersz (i interpretować)?} oraz  {ln: Środki poetyckie}

I Czynności wstępne

1. Biografia poety
   *K. I. Gałczyński urodził się w Warszawie 23 stycznia 1905 roku w rodzinie drobnomieszczańskiej. 
   *Rok 1926 przyniósł śmierć ojca poety. 
   *Jesienią 1924 roku został powołany do jednorazowej służby wojskowej w szkole podchorążych. 
   *W roku 1928 roku związał się z grupą literacką Kwadryga. 
   *W 1929r. poznał Natalię Awałow, a rok później miał miejsce ich ślub. 
   *W 1930r. poeta podjął pracę jako urzędnik cenzury. W 1933 roku złożył podanie o zwolnienie z pracy urzędniczej i wrócił do Warszawy. 
   *26 kwietnia 1936 r. rodzi się Kira, córka poety. 
   *W roku wybuchu II Wojny Światowej umarła matka poety. 
   *24 sierpnia Gałczyński otrzymał kartę mobilizacyjną i został skierowany do Korpusu Ochrony Pogranicza na granicy wschodniej. 17 września dostał się do niewoli. 
   *Po zakończeniu wojny dużo podróżował. 
   *W 1946 r. poeta wraz z rodziną zamieszkał w krakowskim Dom Literatów. 
   *Zmarł 6 grudnia 1953 roku po trzecim zawale serca.
2. Cechy twórczości 
   *tworzył poezję patriotyczną 
   *tworzył satyrę drwiącą z polskich kompleksów narodowych i kompleksów inteligencko-mieszczańskich. 
   *tworzył lirykę osobista i refleksyjną 
   *jego twórczość koncentrowała się wokół trzech tematów:
   - samego poety
   - świata, w którym zmuszony jest istnieć i który próbuje zrozumieć, a którego nie potrafi zaakceptować
   - poezji, z której pragnie uczynić mediatorkę pomiędzy sobą, a światem 
   *fascynowało go życie 
   *Podmiotem lirycznym większości utworów był sam Gałczyński 
   *Wykorzystywał groteskę, by ukazać bezsens świata. 
   *Przed wojną był uznawany za pisarza katolickiego. 
   *Po wojnie został zwolennikiem nowego ładu politycznego.

II Wstępna analiza utworu

1. * Utwór został napisany w roku 1936 przez K.I.Gałczyńskiego.
2. * Tytuł wiersza przedstawia 'zabawe' poety z którą czytelnik będzie miał do czynienia. Seplenienie w tytule oraz całym utworze nadaje jeszcz większego wymiaru ironii i kpiny z inteligencji dla której najprostsze zadanie staje się państwową sprawą.
3. * Trudne pojęcia: drab, trotuar, bezeceństwo
4. * Słowa kluczowe: ironia, inteligencja, problematyka, propaganda, społeczeństwo polskie.

III Analiza właściwa

1. Nadawca
   * podmiot liryczny jest nieznany
   * nie bierze udziały w zdarzeniu
   * jest obserwatorem wydarzeń, które rozpoczęły się przed trzema laty
   * wyraża swe myśli przez sytuacje
   * ujawnia się tylko w specyfice języka
   * wyśmiewa relacjonowane wydarzenia
   * źle wypowiada się o urzędniku, dlatego można przypuszczać iż jest on osobą z tzw. Niższej grupy społecznej
   * mówi w sposób komiczny
   * liryka pośrednia, liryka sytuacyjna
   * ośmiesza przedstawicieli warstwy urzędniczej, czyli inteligencji:
   „Mąz był wyżsy uzędnik, psetarł mgłę w okulaze
   i mowi: - Zecywiście cos skace po trotuaze!
   cy to zaba, cy tez nie,
   w kazdym razie ja tym zainteresuję się;”
2. Odbiorca
   * kierowana do publiki sepleniących, co trzeba potraktować jako żart
   *po tytule można wywnioskować, że nadawca będzie mieć do czynienia z zabawnym tekstem
3. Forma
   * umowne i przerysowane: sytuacja, postaci, wypowiedzi
   * brak spółgłosek miękkich, powoduje charakterystyczny efekt seplenienia
   * komiczny sposób przedstawienia historii żaby
   * nieregularnej budowy
   * budowa:  10 strof, od dwóch do czterech wersów
   * od pięciu do piętnastu sylab w wersie
   * brak regularnych rymów
   * pierwsza strofa to wprowadzenie do opowieści
   * utwór ma zwrócić uwagę czytelnika na obraz społeczeństwa w latach 30
   * posługuje się kabaretem
   * brak spółgłosek historycznie miękkich tzw. seplenienie
4. Środki stylistyczne
   * epitet: „ponurego draba” „historycną urocystość”
   * hiperbola: „strasna zaba”
   * wyolbrzymienie: „historycną urocystość”
   * rymy nieregularnie:
   końcowe: mglistość ,[…]uroczystość
   wewnętrzne: ustawiono,[…]spędzono
   niedokładne
   przybierają charakter żartobliwy: np.: „...pani w sloch,[...] Męzu, och, och!”
   * Poetyzm- słowo lub zwrot, będący umownym znakiem poetyckiego stylu wypowiedzi, nie jest używany w języku potocznym; zdanie zawierające dużą ilość środków stylistycznych (zwrot nie funkcjonujący w naszych wypowiedziach, zawierający wyraźny styl artystyczny)

Interpretacja wiersza "Strasna zaba"

Plan :

I Wprowadzenie

1. Informacje o autorze
   - data urodzenia i śmierci
   - cechy twórczości
   -najwybitniejsze dzieła
2. „Strasna zaba”
   - geneza
   -informacje ogólne
   - teza:  Przykład ironicznego ukazania władzy w okresie międzywojennym.

II Rozwinięcie

1. Treść tekstu
2. Analiza
   - środki stylistyczne, cytat, funkcje
   - struktura wiersza
3. Interpretacja
   -przesłanie utworu

III Zakończenie

1. Ocena tekstu
   Moje stanowisko wobec utworu

          Wiersz pt. „Strasna zaba” został napisany przez Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego. Ten sławny polski poeta urodził się 23 stycznia 1905 r., a zmarł 6 grudnia 1953r. Podczas swojego życia został powołany do służby wojskowej w szkole podchorążych, a następnie podjął pracę jako urzędnik cenzury. Po trzech latach zrezygnował z niej i wrócił do Warszawy. Podczas II Wojny Światowej otrzymał kartę mobilizacyjną i został skierowany do Korpusu Ochrony Pogranicza na granicy wschodniej, czego skutkiem było dostanie się do niewoli. Po jej zakończeniu dużo podróżował. Podmiotem lirycznym większości utworów był sam Gałczyński. Tworzył on poezję patriotyczną , głównie satyrę drwiącą z polskich kompleksów narodowych i kompleksów inteligencko-mieszczańskich. Charakterystyczną cechą jego twórczości było wykorzystywanie groteski, aby ukazać bezsens otaczającego go świata. Jego twórczość koncentrowała się wokół trzech tematów: jego samego, świata, w którym zmuszony jest istnieć i który próbuje zrozumieć, a którego nie potrafi zaakceptować oraz poezji, z której pragnie uczynić mediatorkę pomiędzy sobą, tym światem. Napisał on m.in.: powieść „Porfirion Osiełek, czyli Klub Świętokradców”, poematy „Niobe” i „Wit Stwosz” oraz wiele wierszy od liryki miłosnej po satyrę polityczną.

          Dzieło „Strasna zaba” jest takim właśnie przykładem satyry politycznej. Powstało ono w 1936 r. Tytuł zapowiada, że czytelnik będzie miał do czynienia z pewnego rodzaju ‘zabawą’ poety. Natomiast podtytuł sugeruje, że wiersz ten był pisany przede wszystkim dla sepleniących, co jest kolejnym ‘żartem’ i nie należy traktować tego poważnie.  Podmiot liryczny jest ukryty, a więc mamy do czynienia z liryką pośrednią. Ujawnia się on jedynie w stosunku do relacjonowanych wydarzeń. Wiersz ten jest przykładem ironicznego ukazania władzy w okresie międzywojennym.

          Bohaterami utworu jest pewne małżeństwo, którego nazwisk nie znamy, wiadomo jednak, że mąż był urzędnikiem. Podczas zakupów na ulicy Marszałkowskiej zauważają oni żabę. Wystraszona żona poprosiła męża, aby pozbył się tego płaza z miasta. Natychmiastową reakcją na słowa małżonki było wykonanie kilku telefonów do wyższych urzędników Warszawy. Tym sposobem nadrzędną sprawą dla władz stolicy stało się złapanie żaby. Udało im się to dopiero po trzech latach, a na pamiątkę tego wydarzenia urządzono ogromną historyczną uroczystość. Zaproszono na nią całe miasto wraz z najwyższymi przedstawicielami Wojska Polskiego. Głos zabrała „Wysoka Figura”, która wygłosiła krótkie przemówienie na temat rangi tego wydarzenia. Tłum zebranych zareagował na to wiwatami i gromkimi brawami.

         Wiersz zbudowany jest z dziesięciu strof, każda od dwóch do czterech wersów, a te od pięciu do piętnastu sylab. Nie ma on regularnej budowy. Występują liczne epitety np. „historycną urocystość” czy „ponurego graba”, które mają na celu uwydatnić szczegóły, opisać cechy charakteru i oddziaływać na wyobraźnię. Mamy też do czynienia z wyolbrzymieniami: „strasna zaba”. Podkreślają one satyryczny wydźwięk utworu. Występują rymy nieregularne: końcowe „mglistość – urocystość” i wewnętrzne „ustawiono-spędzono”. Są one niedokładne i przybierają często charakter żartobliwy, np.: „pani w sloch, męzu, och, och!”. Pojawiające się również wykrzyknienia: „jaka strasna zaba!”, mają na celu podkreślenie emocji, wagi wydarzenia, które tak naprawdę nie są ważne – groteska i satyra. Charakterystyczny efekt seplenienia spowodowany jest brakiem spółgłosek miękkich.

          Wszystko w tym utworze jest umowne i przerysowane, od sytuacji przez postacie aż do wypowiedzi. Ma on na celu zwrócić uwagę odbiorcy na stosunek autora do władzy, a więc inteligencji. Poeta wyśmiewa, że nawet najprostsze zadanie staje się dla nich najważniejszym problemem państwowym – sprawą żaby, która wystraszyła pewną kobietę, zajęło się całe miasto. K. Gałczyński wyśmiewa również fakt, że właśnie rozwiązanie takich błahych spraw jest przyczyną dumy narodowej. Utwór ten pokazuje także, że społeczeństwo słucha „Wysokiej Figury”, czyli idzie za głosem osoby, która nie zajmuje się sprawami ważnymi dla kraju, ale – tak jak urzędnicy- błahostkami.

          Utwór „Strasna zaba” jest barwny i oryginalny. Wyróżnia się on zdecydowanie na tle innych wierszy okresu międzywojennego. W sposób satyryczny i groteskowy ukazuje dramat Polski po wojnie – brak urzędników potrafiących zadbać o losy ojczyzny, wyznaczających cele i realizujących je.

          Zgadzam się z postawą K. I. Gałczyńskiego. Władza po I Wojnie Światowej powinna starać się zjednoczyć Polaków i odbudować kraj, a nie zajmować się błahymi sprawami. Nie wnosiło to nic do ówczesnej sytuacji, a dawało jedynie złudny obraz, że cały czas coś się dzieje, a urzędnicy stale są zajęci poważnymi sprawami.

„Topielec”  Bolesław Leśmian – Analiza i Interpretacja

Warto przeczytać: {ln: Jak analizować wiersz? ' Analiza i interpretacja wiersza - jak?} oraz {ln: Środki poetyckie ' Czego nie wiesz o środkach poetyckich?}

1.       Biografia autora i cechy twórczości

Bolesław Leśmian i jego twórczość przypada na XX-lecie międzywojenne.

Analiza wiersza "Wolny przekład z Szekspira" Ewy Lipskiej

Miłość jest uczuciem niezwykłym, wszechogarniającym. Trudno wyjaśnić, na czym polega jej istota, udaje się to chyba jedynie poetom. Wiadomo jednak, że każdy z nas dąży do tego, aby poznać jej smak. Miłość to uczucie wzbogacające człowieka. Uczucie, które sprawia, że czuje się on szczęśliwy. Są różne rodzaje miłości: miłość do rodziców, dzieci, rodzeństwa, przyjaciół, a także ta, której najbardziej pragniemy - do osoby, z którą chcielibyśmy przeżyć całe swe życie, dla której jesteśmy gotowi zrobić niemal wszystko. Miłość jest podstawą ludzkiej egzystencji, daje chęć i siłę do życia. To uczucie, którego się nie zapomina. Kto raz go doświadczył, przeżył szczęście z nim związane, będzie za nim tęsknił i go szukał. Człowiek rodzi się po to by kochać i być kochanym.

Analiza wiersza „Wysokie drzewa" Leopolda Staffa

Warto przeczytać: {ln: Jak analizować wiersz? ' Analiza wiersza - jak?} oraz {ln: Środki poetyckie ' Prosto o środkach poetyckich}

Biografia autora:

W dwudziestoleciu miedzywojennym podejmuje się przekładu Kwiatków św. Franciszka, gdzie występuje motyw miłości bliźniego, pogodzenia ze światem, akceptacji cierpienia.

Jak analizować wiersz? Jak interpretować wiersz?

Poradnik zawierający instrukcje, rady, propozycje i wiele innych informacji dotyczących analizy i interpretacji jest wynikiem moich studiów nad tym tematem. Odpowiada na pytania: jak analizować wiersz? Jak interpretować wiersz? (analiza i interpretacja - jak?). Jest też odpowiedzią na prośbę pewnego ucznia. Przede wszystkim jednak jest wynikiem mojej wieloletniej praktyki nauczycielskiej w zakresie nauczania języka polskiego.

Zadanie maturalne: Rola słów w relacjach międzyludzkich. Analizując i interpretując fragment powieści Wiesława Myśliwskiego Kamień na kamieniu oraz wiersz Tadeusza Różewicza Słowa, zwróć uwagę na przedstawione sytuacje i sposoby kreowania podmiotu mówiącego.

Zadanie maturalne, które ma posłużyć maturzystom do przygotowania się do pisemnej części matury z polskiego, na której wymagana jest umiejętność pisania dobrego wypracowania maturalnego (najlepiej: rozprawki, eseju) opartego na analizie załączonego do tematu fragmentu lektury (epika, dramat) lub wiersza. Zadanie to może również przydać się do zwykłego powtórzenia wiedzy o tekście, epoce. Nie wymaga pomocy nauczyciela ponieważ klucz odpowiedzi jest dołączony do zadania maturalnego. Podstawą dla opracowania tego zadania maturalnego było zadanie maturalne stworzone przez CKE na potrzeby matury z języka polskiego na poziomie rozszerzonym.

                       Czynności wstępne

-Biografia autora:

Mickiewicz urodził się 24 Grudnia 1798 roku w Zaosiu koło Nowogródka. Pochodził z biednej szlachty. W dzieciństwie opowiadano mu wiele legend i tajemniczych historii o pobliskich lasach a także śpiewano pieśni ludowe. W 1807 roku Mickiewicz zaczął naukę w szkole powszechnej w Nowogródku a po jej ukończeniu studiował nauki humanistyczne na Uniwersytecie Wileńskim. W międzyczasie w 1812 roku, ojciec Adama - Mikołaj Mickiewicz, zmarł. W czasach studenckich, w roku 1817 założył ze znajomymi Towarzystwo Filomatów, o celach patriotyczno-samokształceniowych.. Stowarzyszenie z czasem rozszerzyło się do około 200 osób. W latach 1819 do 1823 pracował jako nauczyciel. W tym okresie zakochał się nieszczęśliwie i zmarła jego matka, wydano też dwa tomy wierszy Mickiewicza zawierający między innymi cykl Ballady i romanse(pierwszy tom) i IV część dziadów(drugi tom). W roku 1823 poeta został aresztowany za przynależność do tajnych stowarzyszeń i osadzony w, zamienionym w więzienie, klasztorze ojców Bazylianów w Wilnie. Po roku procesu zesłano go w głąb Rosji, gdzie spędził 5 lat. W 1829 roku po opuszczeniu Rosji podróżował po europie, poznał między innymi Goethego, uczęszczał na wykłady Hegla. Po upadku powstania listopadowego wziął udział w wielkiej emigracji wyjeżdżając najpierw do Drezna (1832, wtedy powstała III część Dziadów) a później do Paryża na 20 lat.

W 1834 Mickiewicz założył rodzinę (bierze ślub z Celina Szymanowską, mają szóstkę dzieci). W latach 1839-40 przebywał w Szwecji, następnie powrócił do Francji i poznał Andrzeja Towiańskiego.

W 1848 roku Mickiewicz próbował zorganizować ochotniczy legion polski. W roku 1855, wyjechał do Konstantynopola, gdzie znów chciał utworzyć oddziały polskie. Tam zmarł 26 listopada 1855r.

Cechy twórczości:

-orientalizm

-odrzucenie klasycystycznych reguł

-mesjanizm narodowy

-fascynacja przyrodą

-irracjonalizm

-mistycyzm

-sięganie do ludowości

-opisy tęsknoty do ojczyzny

-opisy przemijania, ulotności życia

           ANALIZA WSTEPNA

- ANALIZA TYTUŁU "PETERSBURG"

Miasto założone w 1703 roku przez cara Piotra I Wielkiego. Miasto zostało zbudowane na grząskim gruncie, panuje tu też nieprzyjazny dla człowieka klimat. Mówiono, że car wzniósł nie „miasto dla ludzi”, ale „sobie stolicę” na wzór Paryża, Amsterdamu, Rzymu, Wenecji, Londynu. To zbiór ogromnych marmurowych pałaców wyrastających przy szerokich ulicach biegnących ku rzece. Na ulicach eleganckie powozy i zamożne ekskluzywne towarzystwo odziane w szuby i cenne futra. Poeta opisuje jak powstawał ten „Paryż północy”. Na rozkaz cara przy budowie Petersburga pracowały setki tysięcy rosyjskich chłopów, tysiące poniosło śmierć.

- Trudne Pojęcia:

"Wydarte świeżo morzu i Czuchońcom" - Finowie po rosyjsku zwani Czuchońcami albo czuchanami, mieszkali na brzegach błotnistych Newy, gdzie potem założono Petersburg.

"dzieci Boreasza" - w mitologii greckiej bóstwo północnego, zimnego i niebezpiecznego wiatru.

"Witam cię Krzyża i Pogoni znakiem" - witam Cię znakiem krzyża i herbem Litwy.

Dedykacja:

Tekst jest dedykowany uchodźcom polskim, ponieważ zostają wygnani do Petersburga. Wiersz opisuje warunki panujące 

w tym mieście, aby pokazać tym Polakom co ich czeka. Dedykacja ma charakter biograficzny – Mickiewicz w okresie powstawania III części Dziadów również był zesłany do Rosji.

ANALIZA WŁAŚCIWA

Kluczowe pojęcia:

-powstawanie budynków i miast w celu ochrony ludu
-nieprzyjazność terenu wobec ludzi
-wszechmocność cara
-upodabnianie się do innych miast w czasie budowy
-”ale kto widział Petersburg, ten powie: Że budowały go chyba szatany”
-wyraz chaosu przy opisie Petersburgu
-mróz – element utrudniający życie w mieście „Każdy trze ręce i zębami dzwoni”
-różnorodna ludność wybiera się na przechadzki
-natłok ludzi
-pielgrzym – groźba miastu głazów, zbyt zajęty swymi myślami
-mieszkaniec stolicy – wyraz rozpaczy, troska o pielgrzyma

Odbiorca:

Tekst uruchamia u odbiorcy funkcję impresywną – chce pokazać, że ojczyzna jest dużo lepszym miejscem, skłonić wygnańców do zrobienia wszystkiego aby uniknąć zesłania na Petersburg, wtajemniczyć ich w realia przyszłego miejsca pobytu. Jest skierowany do większego grona odbiorców – wygnańców, którzy są rządni wolności i odzyskania niepodległości (wiersz powstał przed powstaniem listopadowym). U zwykłego czytelnika wiersz wywołuje współczucie wobec bohaterów którzy tam przebywają, a także zmienia postrzeganie obrazu zsyłek do Rosji w czasie braku niepodległości, jest środkiem przekazu tęsknoty za ojczyzną. U zwykłego czytelnika *tekst* wywołuje współczucie.

Nadawca:

Wiersz jest częściowo skoncentrowany na nadawcy. Autor doświadczył warunków pobytu w Petersburgu i chce pokazać jak wygląda życie w tym mieście. Można więc stwierdzić, że podmiot liryczny i autor to jedna i ta sama osoba, przez co wiersz ma charakter autobiograficzny.

Forma

-Budowa:

Rodzaj literacki to liryka jako że jest to monologiczny opis miasta i opisuje go podmiot liryczny. Nie jest to epika ponieważ brakuje tu fabuły, nie jest to również dramat gdyż brakuje dialogów.

Występuje kilka rodzajów rymów takich jak:

Rymy żeńskie:

ABAB – czyli przeplatane inaczej krzyżowe

ABBA – Nazywane okalającymi

AABB – czyli rymy parzyste lub też sąsiadujące

Nie występują rymy męskie

Ilość wersów w strofie jest nieregularna i ciągle się zmienia. Jednak jest to jedenastozgłoskowiec a więc kompozycja jest luźna ale umiarkowanie. Zachowanie stałej ilości sylab w wersie przez autora świadczy o celowym zastosowaniu uporządkowanego chaosu, jeżeli chodzi o kompozycje tekstu.

- Środki artystyczne:

Epitety – „Świętych lasów” , Porównania – „srogie i zimne jak chyrom despoty” , Hiperbola – „Ogromne rzędy” , Enumeracja – „Tak zbudowano Ateny, Rzym, Spartę” , Anafora – „po obu stronach wspaniałej ulicy, po mostkach lśniącym wysłanych granitem” , Metafora – „ wszystkie te miasta jakieś bóstwo wzniosło” I inne.

Treść

- Bohaterowie:

Car - Egocentryczny, wszechmocny despota. Władca Rosji. Otacza się jedynie wysokimi urzędnikami.

Poddani Carowi - Całkowicie mu oddani, skrzętnie wykonujący Jego polecenia, ale nie z miłości doń, ale ze strachu.

Woźnica - Brodaty, zarośnięty człowiek, okryty zmarzniętymi szatami. Siedzi na wozie i popędza konie.

Chłopcy na koniach - Ukazują się jako "dzieci Boreasza", czyli mitologicznego greckiego Boga mroźnego

wiatru północy.

Dworski urzędnik - Gruby człowiek, idzie wolnym krokiem. Ubrany jest w ciepłe futro, lecz nie zapięte do końca. Chce pokazać swoje odznaczenia, są dla niego ważniejsze, niż chłód, który odczuwa. Oddany Carowi.

Gwardyjskie młokosy - Szczupli, wyprostowani żołnierze, z opiętym pasem w połowie ciała. Uczestnicy pochodu.

Czynówki - Idą skromnie, ostrożnie się rozglądają, komu sie pokłonić, kogo poniżyć, a kogo unikać. Aparat Cara.

Porównywane do zwierząt, dokładnie do skorpionów, co uniża ich rangę dla odbiorcy tekstu.

Damy - Porównywane do pstrych motyli, ubrane w różnorakie stroje. Wszystkie ich płaszcze, są wyszukane, tylko najlepsze. Na nogach drogie buty. Przyrównanie ich do raków.

Ludzie, oglądający pochód - Stanowią opozycje do urzędników. Są prawdziwymi ludźmi, zachwycają się urokiem miasta, rozglądają się po budynkach, tak jakby chcieli ich spróbować. Nie liczą się dla nich fanfary i uznanie Cara, tylko prawdziwe piękno miasta.

Pielgrzym z lewej strony - Gdy wszyscy odeszli, uderzył ręką w głaz - czyli gest, że to jak będzie dalej z tym miastem zależy od niego. Widział w mieście tylko grę polityczną. Nie zwracał uwagi na cierpienia żołnierza z prawej strony. Po pewnym czasie, jednak mu współczuje.

Człowiek po prawej stronie - Dawny mieszkaniec stolicy. Rozdawał jałmużnę wśród swoich biednych znajomych, pytając ich przy tym o rodziny. Chodził po całym mieście, a nie tylko w miejscu, gdzie skupiał się pochód. Człowiek o dobrym sercu.

Żebrzący żołnierz - Wojenny kaleka. Spogląda w niebo i widzi w męczarniach ogromną ilość dusz. Wie, jak daleki jest kres ich cierpień. Płakał, łzy jego w świecie ludzi, niewiele znaczą, ale Bóg wie o nich. On je wszystkie zbierze i policzy, za każdą z nich, ofiaruje mu ocean słodyczy. Dlatego, że są szczere.

Wyraźny podział na ludzi czyli osoby niezakłamane, szczere, z prawdziwymi uczuciami, oraz na zwierzęta, czyli, paradoksalnie ludzi, którzy zachowują, się jak zwierzęta, poprzez swoje fałszywe oblicza. Występuje też podział na prawą (dobrą) i lewą (złą) stronę.

- Temat:

Tematem utworu "Petersburg" jest powstawanie nowego miasta, jak się okazało nowej stolicy. Jednak, gdy wczytamy się w tekst ujawnia się tutaj przedstawienie ludzkich wartości, oraz wartości które rządziły ówczesnym światem. Czyli przychylność Cara, oraz Jego racje.

Ludzkie wartości zostały pokazane za pomocą podziału ludzi na zwierzęta i ludzi.

Zwierzęta miały całkowicie zatracone uczucia. Do tematu dochodzi notabene miłość do Ojczyzny, jaką właśnie prawdziwą miłość przeżywał żołnierz, który płakał, gdy widział cierpiące dusze. Miłość urzędników to miłość to nie miłość do Ojczyzny tylko, do jej materialnych skarbów, które były w panowaniu Cara, tak wiec ich miłość odnosiła się do osoby Cara. Poeta, pokazuje jakimi kosztami powstawały piękne rosyjskie miasta.

- Idee:

- Tęsknota za rajskim światem, przeżywana przez żołnierza.

- Mistycyzm,

- Bajronizm

- Wallenrodyzm.

Intertekstualności:

- Filozofie, epoki:

Nawiązanie do mitów greckich, biblii (przypowieść o wieży Babel), nawiązania do czyśćca oraz religii.

Czerpanie z epoki antyku.

- Historia

- Teksty

-------------------

Bibliografia:

-http://język-polski.pl/biografia/1719-adam-mickiewicz.html

-Kształcenie kulturowo-literackie i językowe.

Zakres podstawowy i rozszerzony - Język polski podręcznik część 3

Autorzy: Donata Dominik-Stawicka

             Ewa Czarnota

Wydawnictwo: Operon

-Dziady Wydanie z opracowaniem.

autor: Adam Mickiewicz

opracowanie: Wojciech Rzehak

Wydawnictwo: GREG

-Czynności wstępne (całe) - Sebastian Grabowski

-Analiza wstępna (analiza tytułu, data powstania, trudne pojęcia) - Patryk Łoś
-Analiza wstępna (motto, dedykacja, słowa kluczowe) Analiza właściwa (odbiorca, nadawca) - Artur Czech

-Analiza właściwa (forma - cała) - Dawid Szotek

-Analiza właściwa (treść - cała) - Kamil Górajczyk /Leader/

-Analiza właściwa (Intertekstualności: filozofie, epoki) - Damian Stalmach
-Analiza właściwa (Intertekstualności: teksty, historia) - Krzysztof Kozieł