Egzorcyzm ks. Piotra nad Konradem
Opis przebiegu egzorcyzmu przeprowadzanego przez księdza Piotra, który uwalnia od złego ducha Konrada opętanego po Pieśni zemsty i Improwizacji. Egzorcyzmowi Adam Mickiewicza poświęcił całą 3 scenę III części Dziadów.
EGZORCYZM KS. PIOTRA NAD KONRADEM - tekst (fragmenty)
Rozpoczęcie egzorcyzmów od modlitwy
„W imię Ojca i Syna i Świętego Ducha.” Ks. Piotr rozpoczyna egzorcyzmy
Tortury i samobójcza śmierć Rollisona
„Widzę ciebie, Rollison, - bracie, cóż to znaczy?
I tyś w więzieniu, zbity, krwią cały zbryzgany,
I ciebie Bóg nie słuchał, i tyś już w rozpaczy;
Szukasz noża, próbujesz głowę tłuc o ściany: -
"Ratunku!" - Bóg nie daje, ja ci dać nie mogę,
Oko mam silne, spójrzę, może cię zabiję -
Nie - ale ci pokażę okiem - śmierci drogę.
Patrz, tam masz okno, wybij, skocz, zleć i złam szyję, ” Konrad w czasie egzorcyzmów o Rollisonie
Zły duch przemawia wieloma językami
„Parle-moi donc francais, mon pauvre capucin,
J'ai pu dans le grand monde oublier mon latin.
Mais étant saint, tu dois avoir le don des langues
Vielleicht sprechen Sie deutsch, was murmeln Sie so bang -
What it is, - Cavalleros rispondero Io.” Duch, który opętał Konrada do ks. Piotra
Właściwy egzorcyzm
„In nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti, Amen.
Ego te exorciso, spiritus immunde” ks. Piotr przeprowadza egzorcyzmy
Wypędzenie złego ducha
„A teraz zabierz z sobą twe złości i błędy,
Skąd wszedłeś i jak wszedłeś, idź tam i tamtędy.
(Duch uchodzi)” ks. Piotr wydania złego ducha, który opętał Konrada
Opętanie jako kara
„Módl się, bo strasznie Pańska dotknęła cię ręka.” Ks. Piotr do Konrada
Spór aniołów o los Konrada
„On poprawi się jeszcze, on wsławi Twe imię.
Módlmy się, Pan nasz dobry! Pan ofiarę przyjmie.” Ks. Piotr do Boga o Konradzie
„Sługo! sługo pokorny, cichy,
Wniosłeś pokój w dom pychy.” Chór Aniołów do ks. Piotra
„Panie, on zgrzeszył, przeciwko Tobie zgrzeszył on bardzo.” Archanioł Pierwszy
„Pan, gdy ciekawość, dumę i chytrość w sercu Aniołów, sług swych, obaczył,
Duchom wieczystym, aniołom czystym, Pan nie przebaczył.
Runęły z niebios, jak deszcz gwiaździsty, aniołów tłumy,
I deszczem lecą za nimi co dzień mędrców rozumy.” Archanioł Pierwszy
„Pan maluczkim objawia,
Czego wielkim odmawia.” Chór Aniołów
„Lecz on szanował imię Najświętszej Twej Rodzicielki.
On kochał naród, on kochał wiele, on kochał wielu.” Archanioł drugi
EGZORCYZM KS. PIOTRA NAD KONRADEM - Interpretacja
Konrad opętany przez „złego ducha” zdradza informacje o śmierci Rollisona. Z wypowiedzi Aniołow, dowiadujemy się, że opętanie to kara zesłana przez Boga na Konrada za bluźnierstwo. Ksiądz Piotr – bernardyn przeprowadza egzorcyzmy, które przebiegają wg utartego w kulturze schematu:
- modlitwa do Boga,
- rozpoczęcie egzorcyzmów,
- rozmowa z „duchem”, który bluźni, złorzeczy, kłamie i mówi wieloma językami,
- wyrzucenie ducha i modlitwa egzorcysty.
Archaniołowie toczą spór o los Konrada przed Bogiem.
Można tę scenę interpretować, jako krytykę patriotyzmu, który porzuca religię. Scena wydaje się piętnować Konrada za bluźnierstwa, których się dopuścił. Mickiewicz zdaje się wskazywać w ten sposób 2 nieodzowne wartości w życiu ówczesnych Polaków, których nikt wyzbyć się nie może: Ojczyzna, Bóg.
Wyraźne jest zestawienie 2 postaci na zasadzie antynomii: pysznego i słabego Konrada oraz pokornego, bogobojnego i silnego ks. Piotra. W ten sposób Mickiewicz pokazuje, że odzyskanie niepodległości jest ściśle związane z religijnością, co wydaje się swoistym preludium do sceny, w której wykłada mesjanizm narodowy. To ks. Piotr dokonuje egzorcyzmów, to on jest postacią, którą Mickiewicz wybrał na pośrednika prezentującego mesjanizm narodowy czytelnikom.
EGZORCYZM KS. PIOTRA NAD KONRADEM - Konteksty
Oświecenie – Voltaire
Biblia – bunt Lucyfera, egzorcyzmy Jezusa, namaszczenie Apostołów przez Jezusa
Religia chrześcijańska
Konwencja literacka – ukazanie egzorcyzmów
Źródło:
https://literat.ug.edu.pl/dziadypo/0006.htm