Prometeusz - mit grecki -plan wydarzeń
Mit o Prometeuszu (plan wydarzeń), toposy literackie (motywy, tematy) oraz bohaterowie - z krótkim ich opisem, oto co znajdziesz w tym artykule. Mit pochodzi z mitologii greckiej, został opracowany na podstawie "Mitologii" J. Parandowskiego i "Mitologii" Z. Kubiaka.
Mit o Prometeuszu - plan wydarzeń
- Stworzenie ciała człowieka z gliny przez Prometeusza.
- Tchnienie iskry życia – duszy – pochodzącej z rydwanu Heliosa.
- Kradzież ognia z Olimpu przez Prometeusza.
- Nauczenie ludzi używania ognia, rzemiosła i sztuk.
- Rozgniewanie Zeusa na Prometeusza i ludzkość.
- Stworzenie Pandory przez bogów i podarowanie jej puszki.
- Ostrzeżenie Epimeteusza przez Prometeusza, by nie przyjmował darów bogów.
- Zaślubiny Epimeteusza i Pandory.
- Ciekawość Pandory – otworzenie puszki i uwolnienie nieszczęść świata.
- Prometeusz podstępem oszukuje Zeusa przy podziale ofiar.
- Zemsta Zeusa – przykucie Prometeusza do skały Kaukazu i wysyłanie sępa, by wyjadał mu wątrobę.
- Uwolnienie Prometeusza przez Heraklesa po wyjawieniu tajemnicy Tetydy.
Mit o Prometeuszu - toposy literackie
Lista najistotniejszych tematów literackich obecnych w greckim micie o Prometeuszu przedstawiającym powstanie człowieka.
Stworzenie człowieka – motyw glinianego człowieka, obecny w różnych mitologiach.
Motyw demiurga – Prometeusz jako stwórca i nauczyciel ludzi.
Motyw buntu wobec bogów – Prometeusz przeciwstawia się Zeusowi w imię dobra ludzi.
Kara za ciekawość – Pandora otwiera puszkę, co sprowadza nieszczęścia na świat.
Mit o Prometeuszu - bohaterowie
Lista bohaterów występujących w greckim micie o Prometeuszu przedstawiającym powstanie człowieka.
Prometeusz – tytan, przyjaciel ludzi, twórca człowieka, buntownik przeciw bogom.
Zeus – władca Olimpu, surowy i mściwy wobec Prometeusza i ludzkości.
Epimeteusz – brat Prometeusza, nierozważny, przyjmuje Pandorę.
Pandora – pierwsza kobieta, obdarzona przez bogów urodą i ciekawością, otwiera puszkę.
Herakles – bohater, który uwalnia Prometeusza.
Zobacz też: inne mity z greckiej mitologii, Mitologia - mapa myśli
Konteksty biblijne
Stworzenie człowieka
Źródło: Księga Rodzaju (ST)
W obu opowieściach człowiek zostaje ukształtowany z materii ziemskiej i otrzymuje życie dzięki pierwiastkowi pochodzącemu ze sfery boskiej. W Księdze Rodzaju Bóg tworzy człowieka z prochu ziemi i daje mu życie swoim tchnieniem, a Prometeusz lepi człowieka z gliny i ożywia go boskim ogniem. Mit grecki mocniej rozwija przy tym temat cywilizacji: Prometeusz daje ludziom ogień oraz uczy ich sztuk i rzemiosł.
Upadek pierwszych ludzi i wygnanie z Edenu
Źródło: Księga Rodzaju (ST)
Epizod Pandory można zestawić z historią Edenu poprzez podobny ciąg zdarzeń: pojawia się granica lub ostrzeżenie, zostaje ono zlekceważone, a skutkiem jest wejście cierpienia do ludzkiego świata. Prometeusz przestrzega Epimeteusza przed przyjmowaniem darów Zeusa, lecz ostrzeżenie zostaje zignorowane, a Pandora otwiera naczynie z nieszczęściami. W Księdze Rodzaju Adam i Ewa także przekraczają ustanowioną granicę. Nie są to jednak identyczne zakazy ani identyczne koncepcje winy.
Historia Jezusa Chrystusa
Źródło: Ewangelie według Mateusza, Marka, Łukasza i Jana (NT)
Prometeusza i Jezusa można zestawić jako postacie działające dla dobra ludzi, których działanie prowadzi do cierpienia. Prometeusz pomaga ludzkości, przekazuje jej ogień i wiedzę, za co zostaje ukarany przez Zeusa. W historii Jezusa cierpienie i śmierć otrzymują odmienny sens religijny i zbawczy, dlatego analogia dotyczy wyłącznie schematu dobroczyńcy ponoszącego ofiarę za ludzi.