Matura Polski Rozszerzony Lektury – Praktyczny Przewodnik

Poznaj pełną listę obowiązkowych lektur na egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym. Dowiedz się, jak efektywnie przygotować się do matury, uwzględniając frazy najczęściej wyszukiwane w Internecie, takie jak „polski rozszerzony lektury” i „matura polski rozszerzony lektury”. Ten artykuł stanowi kompleksowy przewodnik dla wszystkich, którzy chcą odnieść sukces na egzaminie.

Słowa kluczowe: polski rozszerzony lektury, matura polski rozszerzony lektury, lista lektur obowiązkowych, przygotowanie do matury, egzamin z polskiego

Dlaczego warto poznać wszystkie lektury z zakresu Polski Rozszerzony Lektury?

Egzamin maturalny na poziomie rozszerzonym z języka polskiego wymaga nie tylko umiejętności pisania wypracowań, ale także szczegółowej znajomości wybranych dzieł literackich. Ten artykuł pomoże Ci przygotować się do kluczowych zagadnień, jakie mogą pojawić się w arkuszu egzaminacyjnym, a zwłaszcza w wypracowaniu, gdzie musisz odwołać się do lektur obowiązkowych. Zwrócimy uwagę na zmiany w spisie lektur w różnych latach, abyś miał pewność, że Twoja wiedza jest aktualna i zgodna z nowymi wytycznymi.

Matura Polski Rozszerzony Lektury – co musisz wiedzieć?

Zadanie rozszerzonej odpowiedzi, czyli wypracowanie na maturze z języka polskiego, sprawdza, w jakim stopniu znasz treść, problematykę i konteksty wybranych utworów literackich. Właśnie dlatego tak ważne jest dokładne zapoznanie się z ich fabułą, motywami oraz kontekstami historyczno-literackimi.

Poniżej znajdziesz pełną listę lektur obowiązkowych z podziałem na zakres podstawowy i rozszerzony. Zwróć szczególną uwagę na to, które utwory są wymagane w danym roku. Jeśli przygotowujesz się do matura polski rozszerzony lektury w latach 2025–2028, możesz powoływać się na szerszy zestaw, natomiast od 2029 roku obowiązywać Cię będą wyłącznie tytuły z nowej podstawy programowej (2024).

Lista lektur obowiązkowych – Zakres Podstawowy

W zakresie podstawowym uwzględniono utwory od starożytności, poprzez średniowiecze, aż do współczesności. Na liście znajdziesz takie dzieła, jak:

• Biblia (wybrane fragmenty, w tym „Księga Rodzaju”, „Księga Hioba”, „Księga Koheleta”)
• Jan Parandowski, „Mitologia” (cz. I „Grecja”)
• Homer, „Iliada” (fragmenty)
• Sofokles, „Antygona”
• „Lament świętokrzyski” (fragmenty)
• „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią” (fragmenty)
• „Pieśń o Rolandzie” (fragmenty)
• William Szekspir, „Makbet”
• Molier, „Skąpiec”
• Ignacy Krasicki, wybrana satyra
• Adam Mickiewicz, wybrane ballady (w tym „Romantyczność”), „Dziady” cz. III
• Bolesław Prus, „Lalka”
• Henryk Sienkiewicz, „Potop” (fragmenty)
• Fiodor Dostojewski, „Zbrodnia i kara”
• Stanisław Wyspiański, „Wesele”
• Władysław Stanisław Reymont, „Chłopi” (fragmenty)
• Stefan Żeromski, „Przedwiośnie”
• Witold Gombrowicz, „Ferdydurke” (fragmenty)
• Tadeusz Borowski, „Proszę państwa do gazu”
• Gustaw Herling-Grudziński, „Inny świat” (fragmenty)
• Hanna Krall, „Zdążyć przed Panem Bogiem”
• Albert Camus, „Dżuma”
• George Orwell, „Rok 1984”
• Sławomir Mrożek, „Tango”
• Marek Nowakowski, „Górą «Edek»” (z tomu „Prawo prerii”)
• Andrzej Stasiuk, „Miejsce” (z tomu „Opowieści galicyjskie”)
• Olga Tokarczuk, „Profesor Andrews w Warszawie” (z tomu „Gra na wielu bębenkach”)
• Ryszard Kapuściński, „Podróże z Herodotem” (fragmenty)

Ponadto z zakresu szkoły podstawowej: Ignacy Krasicki – bajki, Adam Mickiewicz – „Dziady” cz. II, „Pan Tadeusz” (wybrane księgi), Aleksander Fredro – „Zemsta”, Juliusz Słowacki – „Balladyna”.

Lista lektur obowiązkowych – Zakres Rozszerzony

Jeśli zdajesz egzamin z polski rozszerzony lektury, zwróć uwagę na dodatkowe utwory wchodzące w skład zakresu rozszerzonego:

• Homer, „Odyseja” (fragmenty)
• Dante Alighieri, „Boska Komedia” (fragmenty)
• Jan Kochanowski, „Treny” (cykl)
• William Szekspir, „Hamlet”
• Juliusz Słowacki, „Kordian”
• (Realistyczna / naturalistyczna powieść europejska) – Balzac, Dickens, Gogol lub Flaubert
• Franz Kafka, „Proces” (fragmenty)
• Michaił Bułhakow, „Mistrz i Małgorzata”
• Stanisław Ignacy Witkiewicz, „Szewcy”
• Bruno Schulz, wybrane opowiadania z „Sklepów cynamonowych”
• Tadeusz Konwicki, „Mała Apokalipsa”
• Janusz Głowacki, „Antygona w Nowym Jorku”
• Sławomir Mrożek, wybrane opowiadanie
• Wybrany esej Gustawa Herlinga-Grudzińskiego lub Zbigniewa Herberta

Zmiany w latach 2025–2028

W tym okresie zdający mogą sięgać po wszystkie utwory obowiązujące w obu podstawach programowych: z 2018 oraz 2024 roku. Oznacza to szerszy zakres lektur, a co za tym idzie – więcej możliwości wyboru przykładów literackich do wypracowań. Jeśli planujesz zdawać maturę z polskiego na poziomie rozszerzonym to lektury powinny być Twoim oczkiem w głowie. Pamiętaj o zapoznaniu się z każdą pozycją, aby z łatwością dopasować lekturę do ewentualnego tematu egzaminacyjnego.

Zmiany od roku 2029

Począwszy od 2029 roku, wypracowanie możesz oprzeć jedynie na tytułach wskazanych w nowej podstawie programowej z 2024. Starsze zestawy lektur nie będą już uwzględniane w arkuszu egzaminacyjnym. Zmiana ta w znacznym stopniu wpłynie na przygotowania do matury, ponieważ zawęża listę utworów, z których możesz korzystać, pisząc wypracowanie.

Jak skutecznie przygotować się do Matura Polski Rozszerzony Lektury?

1. Zapoznaj się z listą lektur na początku roku – rozplanuj czytanie i analizę. Dzięki temu unikniesz nadmiernego stresu tuż przed egzaminem.
2. Opracuj notatki i streszczenia – wypunktuj główne wątki, motywy i konteksty historyczne. Ułatwi Ci to szybkie powtórki.
3. Łącz utwory z epoką – znajomość kontekstu epoki (filozofia, wydarzenia historyczne, styl literacki) pomoże Ci lepiej zinterpretować treść i problematykę dzieła.
4. Korzystaj z próbnych arkuszy i przykładowych tematów – ćwicz formułowanie tez, argumentacji oraz poprawną strukturę wypracowania.
5. Twórz odniesienia do innych tekstów kultury – jeśli tematyka pozwala, wzbogacaj argumenty o dodatkowe przykłady (np. film, sztuka teatralna), ale pamiętaj, aby przynajmniej jedna lektura obowiązkowa była w centrum rozważań.

Podsumowanie

Bez względu na to, czy zdajesz egzamin w 2025, 2028 czy 2029 roku – kluczem do sukcesu na maturze z polskiego rozszerzonego są lektury,czyli rzetelne przeczytanie i zrozumienie wszystkich wskazanych dzieł. Zwróć uwagę na charakterystyczne cechy epoki, motywy literackie, sylwetki bohaterów oraz konteksty historyczno-kulturowe. Dzięki temu Twój wywód w wypracowaniu będzie spójny, rzeczowy i przekonujący.

Mamy nadzieję, że ten poradnik pomoże Ci skoncentrować się na kluczowych zagadnieniach. Pamiętaj o systematyczności i regularnych powtórkach, a szansa na wysoki wynik z egzaminu wzrośnie znacząco. Powodzenia w przygotowaniach!

Zobacz też: Język polski. Matura - poziom rozszerzony

Źródło: CKE

Język polski pisemna matura od 2015 r. Test: Melodramat na wakacje

Artykuł zawiera przygotowany przez CKE i OKE test, który ma pomóc przygotować się na maturę ustną z języka polskiego w roku 2015 i latach następnych.

Cały artykuł zawiera test, czyli: tekst i zadania oraz odpowiedzi. Dzięki temu każdy maturzysta może bez pomocy nauczyciela sprawdzić swoją wiedzę i umiejętności.

Do matury pisemnej możesz się także przygotować, korzystając z zadań i przykładowych rozwiązań w ramach wypowiedzi argumentacyjnej.

Do matury ustnej w przygotowaniu pomogą Ci z kolei: zadania egzaminacyjne.

Metodyka nauczania języka

formułuje zasady nabywania jasnej wiedzy językowej, wypracowuje optymalne zasady nauczania kategorii wiedzy językoznawczej, te cele są powiązane.

Dawniej nacisk na edukację językoznawczą, dziś na nauczanie języków obcych (glottodydaktyka)

Jaki obraz miasta odnajdujemy we fragmencie opowiadania Brunona Schulza Sierpień i innych tekstach kultury. ROzważ problem, postaw tezę i udowodnij ją na podstawie fragmentu i innych tekstów kultury.

Artykuł zawiera zadanie maturalne do nowej matury (poziom podstawowy) opracowane na podstawie arkusza maturalnego CKE z maja 2014 - matura z języka polskiego.

Jaki obraz miasta odnajdujemy we fragmencie powieści Leopolda Tyrmanda Zły i innych tekstach kultury. ROzważ problem, postaw tezę i udowodnij ją na podstawie fragmentu i innych tekstów kultury.

Artykuł zawiera zadanie maturalne do nowej matury (poziom podstawowy) opracowane na podstawie arkusza maturalnego CKE z maja 2014 - matura z języka polskiego.

MIKOŁAJ Z WILKOWIECKA
HISTORYJA O CHWALEBNYM ZMARTWYCHWSTANIU PAŃSKIM ZE CZTERECH ŚWIĘTYCH EWANJELISTÓW ZEBRANA A WIRSZYKAMI SPISANA PRZEZ KSIĘDZA MIKOŁAJA Z WILKOWIECKA ZAKONNIKA CZĘSTOCHOWSKIEGO

PERSONY ROZMAWIAJĄCE

DO TEGO, KTÓRY BY SPRAWOWAŁ TĘ HISTORYJĄ

PROLOGUS

CZĘŚĆ PIERWSZA

CZĘŚĆ DRUGA

CZĘŚĆ TRZECIA

CZĘŚĆ CZWARTA

CZĘŚĆ PIĄTA

CZĘŚĆ SZÓSTA

Język polski. Matura 2015. Poziom podstawowy. Zadanie maturalne.

Artykuł zawiera opracowane przez CKE i OKE przykładowe zadanie, składające się z tematu i fragmentu tekstu, które mogłoby się pojawić na maturze z języka polskiego od 2015 roku. Uczeń ma na jego podstawie sporządzić wypowiedź argumentacyjną. Znajdziesz tu również 2 przykłady wypowiedzi argumentacyjnych.

Konspekt lekcji poświęconej pojedynkowi Apolla z Marsjaszem pojawiającym się w wierszu Z. Herberta Apollo i Marsjasz i odnoszącej się do tekstów źródłowych.

1. Szkoła: ZS nr 6 w Jastrzębiu Zdroju

2. Klasa: 1 LA, 1C
3. Przedmiot: język polski

4. Prowadzący: Arkadiusz Żmij

5. Program: Pamiętajcie o ogrodach

6. Temat lekcji: Dwie koncepcje sztuki – mitologiczny pojedynek Apolla z Marsjaszem w kontekście wiersza Z. Herberta Apollo i Marsjasz.

Scenariusz lekcji wykorzystujący fragment Przemian Owidiusza i mit o Prometeuszu, by opowiedzieć historię ludzkości w mitach greckich.

1. Szkoła: ZS nr 6 w Jastrzębiu Zdroju

2. Klasa: 1 LA
3. Przedmiot: język polski

4. Prowadzący: Arkadiusz Żmij – stażysta

5. Hasło programowe: Inne gatunki literackie antyku

6. Program: Pamiętajcie o ogrodach

7. Temat lekcji: Mityczny obraz ludzkości w „Przemianach” Owidiusza, a wkład Prometeusza w historię ludzkości.

Model

ma postać abstrakcyjną i teoretyczną.

Język polski. Matura 2015. Poziom podstawowy. Zadanie maturalne.

Artykuł zawiera opracowane przez CKE i OKE przykładowe zadanie, składające się z tematu i fragmentu tekstu, które mogłoby się pojawić na maturze z języka polskiego od 2015 roku. Uczeń ma na jego podstawie sporządzić wypowiedź argumentacyjną.

Motyw śmierci w literaturze malarstwie i muzyce - prezentacja maturalna

Temat mojej prezentacji z języka polskiego brzmi:

Motyw śmierci w literaturze, malarstwie i(lub) muzyce.

Do zrealizowania tematu wybrałam następujące utwory literackie:

-„Rozmowę Mistrza Polikarpa ze śmiercią", by zaprezentować średniowieczne widzenie śmierci;

Mowa retoryczna - rodzaje mów

mowy doradcze

• zachęcające
• zniechęcające

dotyczą przyszłości

mowy oceniające

• pochwała
• nagana

dotyczą teraźniejszości

mowy osądzające

dotyczą przeszłości

Retoryka, erystyka - bibliografia

Zadanie maturalne:Zanalizuj i zinterpretuj wiersz W. H. Audena Musée des Beaux Arts.

Zadanie maturalne, które ma posłużyć maturzystom do przygotowania się do pisemnej części matury z polskiego, na której wymagana jest umiejętność pisania dobrego wypracowania maturalnego (najlepiej: rozprawki, eseju) opartego na analizie załączonego do tematu fragmentu lektury (epika, dramat) lub wiersza. Zadanie to może również przydać się do zwykłego powtórzenia wiedzy o tekście, epoce. Nie wymaga pomocy nauczyciela ponieważ klucz odpowiedzi jest dołączony do zadania maturalnego. Podstawą dla opracowania tego zadania maturalnego było zadanie maturalne stworzone przez CKE na potrzeby matury z języka polskiego na poziomie rozszerzonym.

Zadanie maturalne: Na podstawie fragmentów powieści Elizy Orzeszkowej Nad Niemnem napisz, jakie wartości Jan przekazuje Justynie, oprowadzając ją po mogiłach. Zwróć uwagę na uczucia przeżywane przez tę parę bohaterów. 

Zadanie maturalne, które ma posłużyć maturzystom do przygotowania się do pisemnej części matury z polskiego, na której wymagana jest umiejętność pisania dobrego wypracowania maturalnego (najlepiej: rozprawki, eseju) opartego na analizie załączonego do tematu fragmentu lektury (epika, dramat) lub wiersza. Zadanie to może również przydać się do zwykłego powtórzenia wiedzy o tekście, epoce. Nie wymaga pomocy nauczyciela ponieważ klucz odpowiedzi jest dołączony do zadania maturalnego. Podstawą dla opracowania tego zadania maturalnego było zadanie maturalne stworzone przez CKE na potrzeby matury z języka polskiego. Matura 2005

Zadanie maturalne: Na podstawie podanych fragmentów „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej przedstaw różne oblicza heroizmu oraz wyjaśnij symbolikę obu mogił.

Zadanie maturalne, które ma posłużyć maturzystom do przygotowania się do pisemnej części matury z polskiego, na której wymagana jest umiejętność pisania dobrego wypracowania maturalnego (najlepiej: rozprawki, eseju) opartego na analizie załączonego do tematu fragmentu lektury (epika, dramat) lub wiersza. Zadanie to może również przydać się do zwykłego powtórzenia wiedzy o tekście, epoce. Nie wymaga pomocy nauczyciela ponieważ klucz odpowiedzi jest dołączony do zadania maturalnego. Podstawą dla opracowania tego zadania maturalnego było zadanie maturalne stworzone przez CKE na potrzeby matury z języka polskiego.

Język polski pisemna matura od 2015 r. Test: Najki z samotraki

Artykuł zawiera przygotowany przez CKE i OKE test, który ma pomóc przygotować się na maturę ustną z języka polskiego w roku 2015 i latach następnych.

Cały artykuł zawiera test, czyli: tekst i zadania oraz odpowiedzi. Dzięki temu każdy maturzysta może bez pomocy nauczyciela sprawdzić swoją wiedzę i umiejętności.

Do matury pisemnej możesz się także przygotować, korzystając z zadań i przykładowych rozwiązań w ramach wypowiedzi argumentacyjnej.

Do matury ustnej w przygotowaniu pomogą Ci z kolei: zadania egzaminacyjne.

Lista artykułów, które pojawiły się w internecie na temat serwisu Język polski: matura, egzamin, sprawdzian.