Język polski – lektury, matura, egzamin ósmoklasisty i pisanie
Barok
-
Skąpiec – śledztwo Komisarza po kradzieży szkatułki (Akt V)
„Skąpiec” – śledztwo Komisarza po kradzieży szkatułki: najlepszy fragment z przesłuchaniami (Jakub, Walery), kontekst i objaśnienie „dlaczego to ważne” — idealne na egzamin.
Kontekst. Co wydarzyło się wcześniej?
Po zniknięciu szkatułki z dziesięcioma tysiącami talarów Harpagon wpada w panikę i wzywa Komisarza. Rozpoczynają się przesłuchania domowników: najpierw Jakuba (kucharza i stangreta), potem Walerego (rządcę i potajemnego ukochanego Elizy).
Fragment utworu — Śledztwo Komisarza (AKT V)
HARPAGON: „Panie Komisarzu, domagam się sprawiedliwości: wydarto mi szkatułkę!”
KOMISARZ: „Cicho, panie. Zrobimy, co należy. Zaczniemy od świadków. Pisz. — Jak się zowie?”
JAKUB: „Jakub, kucharz i stangret u pana Harpagona.”
KOMISARZ: „Co wiesz o skradzionej szkatułce?”
JAKUB: „Wiem, że zginęła. A kto?… ot, powiem prosto: pan Walery. […] Kręci się po nocach, zagląda do ogrodu, szepta z panienką… To on.”
HARPAGON: „Słyszysz, panie Komisarzu? Zbrodnia pewna!”
KOMISARZ: „Nie przesądzajmy. — Przyprowadzić Walerego.”
WALERY: „Czego żądacie ode mnie?”
KOMISARZ: „W imieniu prawa pytam: co uczyniłeś ze szkatułką pana Harpagona?”
WALERY: „Ze szkatułką?… Moją winą nie jest kradzież. Moja «wina» to miłość: kocham Elizę i o rękę jej proszę. Dla tej miłości zataiłem pochodzenie, zostałem w tym domu rządcą.”
HARPAGON: „Widzisz, panie Komisarzu? Dobrze urodzony opryszek i kłamca!”
KOMISARZ: „Spokojnie. — Jakie masz dowody uczciwości?”
WALERY: „Prawda sama wystarczy: nie tknąłem szkatułki. Jeżeli kto mnie obwinia, czyni to z niechęci lub niewiedzy.”
JAKUB (na stronie): „Gdybym wiedział, że to tak pójdzie, rzekłbym mniej…”
KOMISARZ: „Dość! — Zapisz: oskarżony zaprzecza; świadek miota przypuszczenia. Sprawdzimy dalej.”
Źródło cytatu: „Skąpiec”, tłum. T. Boy-Żeleński, Wolne Lektury.
Dlaczego to ważne?
Śledztwo Komisarza kondensuje wątki: skąpstwo Harpagona (dla „sprawiedliwości” najważniejsze są pieniądze), komizm przesłuchań (Jakub oskarża Walerego kierując się uprzedzeniami, wskazuje kozła ofiarnego, ktory ma najsłabszą pozycję w domu Harpagona, robi to, by samemu uniknąć oskarżenia o kradzież i gniewu Harpagona) i mechanikę intrygi (oskarżenie Walerego prowadzi do finałowych rozpoznań). To modelowa scena do omówienia motywów: prawo i pozór, plotka jako „dowód”, władza pana nad służbą.
-
Strzałka - charakterystyka bohatera
Strzałka — charakterystyka bohatera. Tożsamość, czyny i relacje bohatera z innymi postaciami „Skąpca” Moliera.
Strzałka — tożsamość
Służący Kleanta, przez Harpagona traktowany z podejrzliwością i brutalnością.
Strzałka — czyny
- Pomaga Kleantowi w sprawie pożyczki przez faktora Simona.
- Z narażeniem się Harpagonowi dostaje się do skrytki w ogrodzie i wydobywa szkatułkę, przekazując ją Kleantowi.
Strzałka — relacje
- Kleant — pan; lojalny pomocnik w miłości i finansach.
- Harpagon — nieufny gospodarz; przeszukuje Strzałkę i wyrzuca go.
- Simon — styka się z nim przy pożyczce.
Źródła: język-polski.pl, wolnelektury.pl
-
Sztuka baroku
Barok. Sztuka baroku
Sztuka baroku. Barokowe malarstwo, barokowa rzeźba.
-
Szymonowic Szymon - "Sielanki"
I. DAFNISKozy; ucieszne kozy, ma trzodo jedyna!
II. WESELETyrsis:Powiedz nam, Morson - wszak to za pochwałę dają,
III. SILENUSPrzedsię wy, leśne Muzy, przedsię w pieśni swoje!
IV. KOSARZEMiłko:Kosarzu, robotniku dobry, co-ć się stało?
V. BABYAlkon:I tak-li nasza Nice na swe stare lata...
VI. MOPSUSMopsus:W południe, kiedy słońce nagorętsze pali,
VII. ALKONStarzec Alkon, ostatniej w leciech doźrzałości,
VIII. DZIEWKADafnis:Piękna była Helena, co się Parysowi...
IX. KIERMASZTyrsis:To z kiermaszu, Menalka?
X. WIERZBYNais:Stojąc nad cichym Purem, Nais żałościwa...
XI. ŚLUBPięknego Sieniawskiego cne Muzy chowały...
XII. KOŁACZEPanny:Sroczka krzekce na płocie, będą goście nowi.
XIII. ZALOTNICYMopsus: Przyjdzie-li ten czas kiedy, że ja swe zabawy...
XIV. POMARLICAPańko:Co się dzieje, Wontonie, że cię nie widamy...
XV. CZARYŻona:Już to trzecia noc, jako doma nie masz mego,
XVI. ORFEUSMenalkas:Nie zawżdy, o Licyda, nie zawżdy do gałek!
XVII. PASTUSZYSoboń:Symichu, co urzędnik wczora mówił z wami?
XVIII. ŻEŃCYOluchna:Już południe przychodzi, a my jeszcze żniemy.
XIX. ROCZNICADziś rocznica przychodzi, jakeśmy schowali...
XX. EPITALAMIUM HELENYKiedy piękną Helenę Atryda pojmował,
Spis pochodzi ze strony: http://monika.univ.gda.pl/ -
Walery - charakterystyka bohatera
Walery — charakterystyka bohatera. Tożsamość, czyny i relacje bohatera z innymi postaciami „Skąpca” Moliera.
Walery — tożsamość
Syn Anzelma (don Tomasza d’Alburci), ukochany Elizy; dla dobra związku zatrudnia się jako rządca w domu Harpagona, ukrywając pochodzenie.
Walery — czyny
- Prosi Elizę o wierność; obmyśla sposób pozyskania łaski Harpagona (chwalenie oszczędności).
- Doradza Elizie pozorne posłuszeństwo i grę na zwłokę, by odsunąć ślub z Anzelmem.
- Zapewnia Harpagona o gospodarności i czujności nad Elizą.
- W śledztwie oskarżany o kradzież szkatułki; broni się, wyznając miłość do Elizy i ujawniając pochodzenie.
Walery — relacje
- Eliza — ukochana; planuje z nią ślub mimo przeszkód.
- Harpagon — pracodawca; początkowo zdobywa jego zaufanie, później jest przezeń oskarżany.
- Anzelm (don Tomasz d’Alburci) — ojciec; rozpoznanie następuje w finale.
- Marianna — siostra (ujawnione w końcówce).
Walery — historia życia
- Zamieszki w Neapolu zmuszają go wraz z rodziną do ucieczki okrętem z portu.
- Katastrofa okrętu na morzu — zaginięcie rodziny.
- Ocalony dzięki hiszpańskiemu kapitanowi;
- Dorastanie pod opieką kapitana.
- Przekonanie Walerego, że rodzice i siostra zginęli.
- Wstępuje do wojska.
- Śladem rodziny trafił do miasta Harpagona; dla Elizy wszedł do domu jako rządca, by zdobyć zaufanie.
- Zakochuje się w Elizie.
- Dowodami pochodzenia są: rubinowa pieczęć ojca i agatowa bransoleta matki.
Ciekawe cytaty Walerego w Skąpcu Moliera:
- „Aby pozyskać sobie ludzi, najlepiej stroić się we własne ich skłonności.”
- „Wolałbym raczej umrzeć, niż obrazić ją myślą najlżejszą.”
- „Nazbyt cię kocham, a miłość moja trwać będzie do grobu.”
- „Poto się je, aby żyć, nie zaś poto żyje, aby jeść.”
- „Cóż to, nadobna Elizo, zapadłaś w smutek… chciałabyś cofnąć zadatek uczuć?”
Źródła: język-polski.pl, wolnelektury.pl
-
Zimorowic Szymon - "Roksolanki, to jest ruskie panny"
Szymon Zimorowic
Roksolanki, to jest ruskie panny
Te kwiatki zbioru mego, na polach uszczknione...
Owoż ja, HYMEN, do was, wdzięczni oblubieńcy,
PIERWSZEGO CHÓRU, PANIEŃSKIEGO
WTÓREGO CHÓRU, MŁODZIEŃSKIEGO
TRZECI CHÓR, PANIEŃSKI
Teraz, głośna muzyko, z wdzięcznym Aryjonem...
Niechaj kto inszy słodką melodyją...
Już to próżno, mój ukochany, przyznać ci muszę:
Moje miłe rówiennice,
Do ciebie ja przez morze łez mych nie przebędę,
Śliczny aniele...
Oto ja dzisia śmiertelną zasłonę...
Próżno na moje kochanie...
Widziałam cię z okieneczka, kiedyś przechodził,
W południe smutna Cypryda...
"Pszczółko niemiłosierna, czemuś uraniła...
Kochaneczku, mój kwiateczku,
Skoro wiosna młoda pojźrzenie wesołe...
Roksolanki ukochane,
Już siódme lato koralowe wargi...
Jużem z pieluch wyrosła...
Za twoje kochania ku mnie ukwapliwe,
Śliczna Maryno,
Kiedy Amfijon, lutnista ćwiczony,
Niech się insze w bogate stroją złotogłowy,
W chwilę wesołą pod wieczór zalotny
Na morawie przy lipinie...
Tobie, lutni mowna, i wam, wdzięczne strony,
Rożyna mi w taneczku pomarańczę dała,
Ukochana Lancelloto,
Przez sen, jawnie-li, na pięknej łące...
Ja śpiewam nie wedle świata:
Dla twej krwie różanej...
Niebieskie oko, klejnocie jedyny,
Trzykroć szczęśliwszy wiek kwitnącej młodzi,
Tobie ja samej, kochanie moje,
Już słońce co dzień niżej wieczorem zapada,
Póki mię młodość pierwsza piastowała,
Ukochana Sofronijo, z niezmiernym żalem...
Gdzie oświecone Jutrzenką trzy góry...
Jest niedostępna jaskinia, gdzie ludzi...
Przy wesołym Cyprze w piękną z mirtu krzewinę...
Gdym do twego ogródeczka niedawno w maju...
Ogniu mój jedyny,
Cokolwiek w sobie ma ten świat odmienny,
Czołem miłości waszej, rosiejskie kniehinie,
Czemu narzekają smutno moje strony,
Z srogiej tesknice opuściwszy ciało,
Płynąc mimo Cypr, gdym zwykłej dani...
Oczy przyjemne, ale niespokojne...
Wiem ja, Petrolino, że w twym pięknym ciele...
Wdzięczny Zefirze, lecąc śrzodkiem Ukrainy...
Nie już słońce promienie złotowłose roni,
TRZYDZIESTY PIERWSZY: LEONDARY
Widziałem swymi oczyma dowodnie,
Dlaczego przede mną stronisz, dziecię kochane?
"Serce nieszczęsne, o serce moje,
Widzisz, jako z ucieszną wiosną przyszły czasy,
Słońce zagasło, ciemna noc wstaje,
Piękna dziewico,
Dobranoc, trzykroć ukochany,
Posłuchajcie skargi mojej, następne lata,
Nieszczęśliwa godzina była,
Ogrodzie, ogrodzie ulubiony,
Patrzaj, jak ogniem niebieskim dotknione...
Sercu smutnemu, które mię ciężko boli,
Powiedz, serce me,
Wszytkie pieśni, wszytkie chory...
Tobie, jedyny serca mego panie,
Ukochane dziatki,
Kamień by był nie człowiek, twardszy niż opoka,
Już to dziesiąta wiosna kwiatki rodzi,
Ogień ten na twarzy ślicznej zapalony,
Już Tytan konie w oceanie poi,
Mądrość jest nad mądrościami...
Spis pochodzi ze strony:
BIBLIOTEKA LITERATURY POLSKIEJ W INTERNECIE
Strona 2 z 2