Język polski – lektury, matura, egzamin ósmoklasisty i pisanie

Cyprian Kamil Norwid BEMA PAMIĘCI ŻAŁOBNY RAPSOD - tekst

I
Czemu, Cieniu, odjeżdżasz, ręce złamawszy na pancerz,
Przy pochodniach, co skrami grają około twych kolan? -
Miecz wawrzynem zielony i gromnic płakaniem dziś polan;
Rwie się sokół i koń twój podrywa stopę jak tancerz.
- Wieją, wieją proporce i zawiewają na siebie,
Jak namioty ruchome wojsk koczujących po niebie.
Trąby długie we łkaniu aż się zanoszą i znaki
Pokłaniają się z góry opuszczonymi skrzydłami
Jak włóczniami przebite smoki, jaszczury i ptaki...
Jako wiele pomysłów, któreś dościgał włóczniami...

II
Idą panny żałobne: jedne, podnosząc ramiona
Ze snopami wonnymi, które wiatr w górze rozrywa,
Drugie, w konchy zbierając łzę, co się z twarzy odrywa,
Inne, drogi szukając, choć przed wiekami zrobiona...
Inne, tłukąc o ziemię wielkie gliniane naczynia,
Czego klekot w pękaniu jeszcze smętności przyczynia.

III
Chłopcy biją w topory pobłękitniałe od nieba,
W tarcze rude od świateł biją pachołki służebne;
Przeogromna chorągiew, co się wśród dymów koleba,
Włóczni ostrzem o łuki, rzekłbyś, oparta pod-niebne...

IV
Wchodzą w wąwóz i toną... wychodzą w światło księżyca
I czernieją na niebie, a blask ich zimny omusnął,
I po ostrzach, jak gwiazda spaść nie mogąca, przeświéca,
Chorał ucichł był nagle i znów jak fala wyplusnął...

V
Dalej - dalej - aż kiedyś stoczyć się przyjdzie do grobu
I czeluście zobaczym czarne, co czyha za drogą,
Które aby przesadzić, Ludzkość nie znajdzie sposobu,
Włócznią twego rumaka zeprzem jak starą ostrogą...

VI
I powleczem korowód, smęcąc ujęte snem grody,
W bramy bijąc urnami, gwizdając w szczerby toporów,
Aż się mury Jerycha porozwalają jak kłody,
Serca zmdlałe ocucą - pleśń z oczu zgarną narody...
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Dalej - dalej - -

Cyprian Kamil Norwid MOJA OJCZYZNA - tekst wiersza

Kto mi powiada, że moja ojczyzna:

Pola, zieloność, okopy,

Chaty i kwiaty, i sioła - niech wyzna,

Że - to jej stopy.

Dziecka - nikt z ramion matki nie odbiera;

Pacholę - do kolan jej sięga;

Syn - piersi dorósł i ramię podpiera:

To - praw mych księga.

Ojczyzna moja nie stąd stawa czołem;

Ja  ciałem zza Eufratu,

A duchem sponad Chaosu się wziąłem:

Czynsz płacę światu.

Naród mię żaden nie zbawił ni stworzył;

Wieczność pamiętam przed wiekiem;

Kluch Dawidowy usta mi otworzył,

Rzym nazwał człekiem.

Ojczyzny mojej stopy okrwawione

Włosami otrzeć na piasku

Padam: lecz znam jej i twarz, i koronę

Słońca słońc blasku.

Dziadowie moi nie znali też innej;

Ja nóg jej ręką tykałem;

Sandału rzemień nieraz na nich gminny

Ucałowałem.

Niechże nie uczą mię, gdzie ma ojczyzna,

Bo pola, sioła, okopy

I krew, i ciało, i ta jego blizna

To ślad - lub - stopy.

Cyprian Kamil Norwid

MOJA PIOSNKA - tekst

Tekst wiersza Cypriana Kamila Norwida "Moja piosnka II".

Romantyczny tekst jest świadectwem nostalgii polskiego emigranta w XIX wieku.

Moja piosnka II

Do kraju tego, gdzie kruszynę chleba

Podnoszą z ziemi przez uszanowanie

Dla darów Nieba....

Tęskno mi, Panie...

Do kraju tego, gdzie winą jest dużą

Popsować gniazdo na gruszy bocianie,

Bo wszystkim służą...

Tęskno mi, Panie...

Do kraju tego, gdzie pierwsze ukłony

Są, jak odwieczne Chrystusa wyznanie,

"Bądź pochwalony!"

Tęskno mi, Panie...

Tęskno mi jeszcze i do rzeczy innej,

Której już nie wiem, gdzie leży mieszkanie,

Równie niewinnej...

Tęskno mi, Panie...

Do bez-tęsknoty i do bez-myślenia,

Do tych, co mają tak za tak - nie za nie,

Bez światło-cienia...

Tęskno mi, Panie...

Tęskno mi owdzie, gdzie któż o mnie stoi?

I tak być musi, choć się tak nie stanie

Przyjaźni mojéj...

Tęskno mi, Panie...

 Cyprian Kamil Norwid: VADE-MECUM - tekst

ZA WSTĘP. OGÓLNIKI

Gdy z wiosną życia duch Artysta...

VADE MECUM

Klaskaniem mając obrzękłe prawice,

PRZESZŁOŚĆ

Nie Bóg stworzył przeszłość i śmierć, i cierpienia,

POSĄG I OBUWIE

Ateński szewc mówił do rzeźbiarza...

HARMONIA

I nerwów gra, i współ-zachwycenie,

W WERONIE

Nad Kapuletich i Montekich domem,

LIRYKA I DRUK

Ty powiadasz:  "Śpiewam miłosny rym..."

CIEMNOŚĆ

Ty skarżysz się na ciemność mojej mowy;

CZYNOWNIKI

Czynowników! - o! czynowników...

PIELGRZYM

Nad stanami jest i stanów-stan,

LARWA

Na śliskim bruku w Londynie,

SFINKS

Zastąpił mi raz Sfinks u ciemnej skały,

STOLICA

O! ulico, ulico...

SPECJALNOŚCI

Czemu? ten świat nie - jako Eden;

SIEROCTWO

Mówią , że postęp nas bogaci co wiek;

CZEMU NIE W CHÓRZE?

Śpiewają wciąż wybrani...

OBOJĘTNOŚĆ

Jeżliś zdradzony w życiu kilka razy,

FATUM

Jak dziki źwierz przyszło Nieszczęście do człowieka...

"RUSZAJ Z BOGIEM"

Przyszedł ktoś kiedyś i stanął pod progiem,

IRONIA

Żeby to można arcydzieło...

ZAGADKA

Z wszelakich kajdan, czy? te są...

CZUŁOŚĆ

Czułość bywa - jak pełny wojen krzyk;

JĘZYK-OJCZYSTY

"Gromem bądźmy pierw - niżli grzmotem;

GRZECZNOŚĆ

Znalazłem się był raz w wielkim chrześcijan natłoku,

BOHATER

Czy już nie wróci czas siły-zupełnéj...

STYL NIJAKI

Szkoła-stylu kłóciła się z szkołą-natchnienia,

WIELKIE SŁOWA

Czy téż o jedną rzecz zapytaliście,

ŚMIERĆ

Skoro usłyszysz, jak czerw gałąź wierci,

CZEMU

Próżno się będziesz przeklinał i zwodził,

PAMIĘCI ALBERTA SZELIGI HRABI POTOCKIEGO...

Mówiłeś "wspomnij!..." - gdy żegnałem Cię...

DWA GUZIKI (Z TYŁU)

Kmieć mówi jak mu łatwiej - zaś człowiek uczony,

ŹRÓDŁO

Kiedy błądziłem w Piekle, o którym nie śpiewam...

NERWY

Byłem wczora w miejscu, gdzie mrą z głodu...

KRYTYKA (WYJĘTA Z CZASOPISMU)

VM - złożone ze stu rzeczy drobnych...

FORTEPIAN SZOPENA

Byłem u Ciebie w te dni przedostatnie...

DO WALENTEGO POMIANA Z.,...

Zaledwo się myśl tego wydawnictwa wszczęła...

Fragmenty i spis pochodzą ze strony:

BIBLIOTEKA LITERATURY POLSKIEJ W INTERNECIE

C.K. Norwid ŻYDOWIE POLSCY - tekst

1

Ty! jesteś w Europie - poważny Narodzie

Żydowski - jak pomnik strzaskany na Wschodzie,

Swoimi gdy złamki wszędzie się rozniesie,

Na każdym hieroglif unosząc odwieczny -

A człowiek północny, w sosnowym gdy lesie

Napotka cię, odbłysk zgaduje słoneczny

Ojczyzny! - co kędyś w niebieskim lazurze,

Jak Mojżesz się w wodzie pławiła Nilowej,

I mówi: "Jest wielkim, kto bywał tak w górze

I upadł tak nisko, i milczy jako wy."