Język polski – lektury, matura, egzamin ósmoklasisty i pisanie

Akt mowy

Akt mowy - definicja

Akt mowy jest to użycie wypowiedzenia przez konkretnego nosiciela języka w konkretnej sytuacji. W typowej komunikacji jeden nosiciel języka powiadamia o czymś za pomocą wypowiedzenia innego nosiciela języka.

De Saussure – akcentował indywidualny charakter aktu mowy; wyróżniał w nim:osobę mówiącą, osobę słuchającą, pojęcie, odpowiadający temu pojęciu obraz w mózgu osoby mówiącej.

K. Buhler – także uważał akt mowy za jednowyrazowy, konkretny przejaw mówienia jednostkowego, ale pojmował go jako twór, a więc coś stojącego na wyższym stopniu abstrakcji niż mówienie jako działanie indywidualne.

Typy aktów mowy (Searl):

ASERCJE

celem ich jest przedstawienie sądów o stanach rzeczy (wątpienie)

DYREKTYWNY

cel wywieranie nacisku na odbiorce , nakłonienie go do działania (rozkaz)

KOMISYWNY

cel podjęcie przez mówiącego zobowiązania do działania i odpowiedzialności za nie (obietnice)

EKSPRESYWNY

wyrażenie stanów psychicznych, emocjonalnych (gratulacje)

DEKLARATYWNY

wywołanie za pomocą pewnych wypowiedzi określonych stanów rzeczy w stosunkach społecznych

Problem postawił W. Humboldt nie dając rozwiązania. Język jest jednocześnie tworem i procesem, antynomia ta przybiera różne postaci, m.in. alinearny i linearny, abstrakcyjny i realny, synchroniczny i diachroniczny itd. Jest to rozróżnienie strukturalistów: Srtukturalizm syst. de Saussure’a zajął stanowisko statyczne, a strukt. tekstowy, amerykański, dynamiczne.

Definicja pojęcia: pole semantyczne

Pole semantyczne to:

• pole wyrazowe jest odbiciem pola pojęciowego, które stanowi siatkę pojęciową, nakładaną przez język na rzeczywistość;

L. Weisgerberg

• „wewnętrzna forma języka" organizuje życie społeczności, rodzaje zmian: nazwy barw: w Polsce(niebieski i zielony), U Indian z Arizony (1 nazwa na te kolory) zanik struktur rodowych wyrzuca z użycia nazwy pokrewieństwa;

Humboldt

• w tej koncepcji wartość elementu językowego nie polega na obiektywnych cechach, ale zależy od kontekstu, pozycji. Zmiana pozycji jednego elementu powoduje automatycznie zmianę wartości elementów sąsiednich.

Saussure