Język polski – lektury, matura, egzamin ósmoklasisty i pisanie

 Scenariusz, konspekt lekcji języka polskiego poświęconej genezie tragedii klasycznej,antycznej i dowodzeniu, że Król Edyp taką tragedia jest.

1. Szkoła: ZS nr 6 w Jastrzębiu Zdroju

2. Klasa: 1 LA, 1 C, 1 TE
3. Przedmiot: język polski

4. Prowadzący: Arkadiusz Żmij

5. Program: Pamiętajcie o ogrodach

6. Temat lekcji: Geneza antycznego dramatu, budowa i cechy tragedii antycznej.

Sofokles

Sofokles: Król Edyp - pytania do lektury

1. Kim był Edyp?
2. Jak nazywała się matka Edypa?
3. Jak nazywał się ojciec Edypa?

Sofokles: Król Edyp - tekst

Osoby dramatu:

Król Edyp jako tragedia antyczna

Budowa Króla Edypa jako tragedii antycznej:

1. prolog – Wchodzi procesja błagalników, Teby są nękane przez zarazę, Edyp wysłał już Kreona do wyroczni delfickiej, by dowiedział się co trzeba zrobić, by ją zlikwidować, Ten wraca i informuje króla, że zaraza i nieurodzaj jest przyczyną zmazy- nie pomszczenia przelanej krwi króla Lajosa i obecności mordercy w miescie. Procesja błagalników wychodzi.

2. parodos – Na orchestrę wchodzi chór i rozlega się uroczysta pieśń chóru, (3 pary strof (strofa + antystrofa), różniących się metrycznie

3. epejsodiony i stasimony (4):

   1. epejsodion orędzie Edypa i scena z wieszczem Tyrezjaszem, który mówi Edypowi, że to on jest źródłem zła –Edyp go wygania, nie rozumiejąc przesłania wieszcza, 1. stasimon – chór choć pod wrażeniem słów wieszcza staje w obronie króla;

   2. epejsodion – scena Edypa z Kreonem, który broni się przed oskarżeniem go o spisek przeciw władcy, przybycie Jokasty, która odnalazła swoje szczęście i miłość z Edypem i nie wierzy wyroczni, która przepowiada mroczną przyszłość, 2. stasimon w.873 – reakcja chóru na niewiarę Jokasty w wyrocznię, wołanie do boga żeby coś uczynił;

   3. epejsodion – Jokasta modli się do Apollona o pomoc, do Edypa przybywa goniec z Koryntu z wiadomością o śmierci Polibosa i informacją, że Edyp nie był synem zmarłego, ale przyniesiony został z Teb, Jokasta słucha i wszystko staje się dla niej jasne i odchodzi by zadać sobie śmierć, 3. stasimon pieśń nie jest związana z sytuacją jest dla widza i pyta kim jest tajemniczy Edyp – 1099 w.;

   4. epejsodion zjawia się oczekiwany przez Edypa pasterz, który go przyniósł Polibosowi, wyjawia kim jest Edyp, to tragedia dla króla;

4. Exodus, zakończenie – o samobójstwie Jokasty i oślepieniu Edypa dowiadujemy się od zwiastuna z wnętrza budynku, w którym się to dokonało, Edyp udaje się na wygnanie

1. Zasada trzech jedności;

   1. akcja dzieje się mniej niż jedną dobę,

   2. miejsce przed pałacem królewskim w Tebach (informacje o akcjach w innych miejscach przynoszone przez posłańców)

   3. jednowątkowość – docieranie do zbrodniarza, który popełnił przed kilku laty zbrodnię

2. Zasada decorum – styl wysoki, język patetycznie wzniosły, pozbawiony wszelkich wulgaryzmów i słów potocznych

   1. nie pokazywana na scenie śmierć

   2. brak humorystycznych scen

   3. brak scen zbiorowych

   4. Edyp nie zmienia się

   5. bohater pochodzi z królewskiego rodu

   6. zachowana została czystość gatunku i rodzaju

3. Tytuł utworu = imię głównego bohatera

4. Chór – skraca tekst, komentuje, wprowadza aktorów

Plan rozwinięcia rozprawki - Edyp jako władca

II
     1.    Nie jest obojętny na losy miasta.
          a.    Kiedy na miasto spadają różne klęski, on smuci się razem z mieszkańcami.
                i.    „wiem, że cierpicie wszyscy (…) / a z całym miastem płacze dusza moja”.
          b.    Wysyła Kreona do wyroczni, żeby dowiedział się jak powstrzymać nieszczęście.
                i.    „Więc do pittyjskich wysłałem wyroczni/ Kreona szwagra (…)/ on ma się spytać Boga Apolina/ jakich potrzeba ofiar, jakich ślubów/ aby ta ludność była ocalona”.
     2.    Stara się odszukać i pomścić Lajosa.
          a.    Kiedy wraca jego szwagier i informuje go, że aby uratować miasto, trzeba zabić lub wygnać mordercę króla, szybko się za to bierze.
                i.    „Jeśli znajdziemy morderców Lajosa/ na śmierć skażemy, albo na wygnanie.”
     3.    Rozwiązał zagadkę Sfinksa.
          a.    Sfinks oblegał Teby, i nikt nie umiał się go pozbyć. Dopiero Edyp zdołał rozwiązać jego zagadkę i wybawić Teby.
                i.    „(…) a ledwom przyszedł do miasta, ja Edyp,\ (…) zmorę zagadko twórczą ja zgnębiłem”
    4.    Ceni dobro miasta bardziej niż swoje życie.
          a.    Kiedy Kreon pyta się, czy mówić przy ludziach czy na osobności, Edyp karze mu mówić przy ludziach. Nakazuje tak, ponieważ troszczy się o swój lud.
               i.    „Mów tutaj, przecie mnie bolą ich troski/ o nie dbam więcej niż o życie moje”.
          b.    Edyp obiecuje, że spełni nakazy wyroczni, lecz jeśli z jakiegoś powodu miałby ich nie spełnić, pozwala ludziom przeklnąć go.
              i.    „Gdy wróci niechaj przeklnie mnie ojczyzna/ jeśli nie spełnię wszystkich życzeń boga”
          c.    Gdy dowiaduje się, że to on jest mordercą, wydłubuje sobie oczy i udaje się na wygnanie.

mankamenty:

• brak komentarzy do cytatów i wniosków cząstkowych
• niewielka liczba argumentów
• zła kolejność problemów, która zaburza np. chronologię

plusy:

kompozycja problemowa

Plan rozwinięcia rozprawki na temat: Scharakteryzuj króla Edypa na podstawie fragmentu. Przedstaw obraz władcy na podstawie całej tragedii. Odwołaj się do innych utworów.

Teza: Edyp jest dobrym władcą

I Plan wstępu w rozprawce

II. Rozwinięcie - plan rozprawki

1. Edyp jest czujnym i przytomnym władcą

a) „Nie trzeba mi było waszych skarg, upomnień aby rozbudzić sumienia uspałość”.

- Edyp chwali swoją osobę, zwraca uwagę na swoje cechy

- Czuwa nad swoim ludem i obserwuje co się z nim dzieje

b) „bo jestem czujny i przytomny”

- Potwierdzenie powyższych stwierdzeń Edyp jest czujny i przytomny

2. Edyp jest pomocny i dobroduszny

a) „mnie bolą ich troski, o nie dbam więcej niż o życie moje.”

- Edyp zwraca się do luduDba o ich problemy bardziej niż o swoje własne.

- Troszczy się o innych.

b) „z całym miastem płacze moja dusza”

- Edyp chce się łączyć w bólu jaki przeżywa lud.

- Mówi że cierpi tak jak oniTo również wskazuje na to, że jest dobroduszny.

3. Edyp wytrwale dąży do celu

a) „sądzę, żeś ty tę zbrodnię sam zgotował”

- Edyp zwraca się do TerezjaszaWywiera na nim presję i chce by wyjawił prawdę

b) „jeśli znajdziemy morderców Lajtosa,na śmierć skarzemy”

- Mówi o celach po schwytaniu mordercy tym samym przekonuje Terezjasza o prawości swoich celów.

- Chce pomścić poprzedniego następcę tronu4. Edyp jest rozsądny i roztropny

a) „co myśli długo, dziś działać rozpocznie”

- Edyp mówi o sobie, zwraca uwagę na swoje cechy.

- Nie jest osobą która niedbale podejmuje decyzje, musi wszystko przemyśleć nim rozpocznie działać.

5. Edyp boi się że zostanie zrzucony z tronu.

a) „ludzi zazdrosnych robicie,jeśli mnie z tronu, który z własnej wolidało mi miasto”

- Edyp coraz bardziej stara się udowodnić, że jest dobrym władcą chce pokazać ludziom na co to stać.

- Obawia się że straci swoje miejsce w państwie

6. Juliusz Cezar był dobry dla swoich poddanych

a) Utrzymywał dobre stosunki z ludem i ze swoim wojskiem

- Liczne ucztySpędzał dużo czasu rozmawiając z żołnierzami

*Dzięki temu darzyli go większym szacunkiem

7. Juliusz Cezar był stanowczy

a) „Kości zostały rzucone”

- Cezar stwierdza że nie ma już odwrotu i trzeba się podjąć tego co przyjęliśmy za cel.

III. Plan zakończenia rozprawki