Język polski – lektury, matura, egzamin ósmoklasisty i pisanie

lingwistyka

  • Model

    Model

    ma postać abstrakcyjną i teoretyczną.

  • Mowa

    Co to jest mowa?

    Opis terminu: mowa wraz z uwzględnieniem faz mowy i jej pochodzenia.

  • Neurolingwistyka - definicja

    Neurolingwistyka - definicja pojęcia

    bada jakie części mózgu odpowiadają za procesy powst. i rozumienia mowy; jest to dyscyplina psychologiczna.

  • Onomastyka

    Co to jest onomastyka?

    Omówienie działu leksykologii jakim jest onomastyka.
  • Polityka językowa

    sterowanie, manipulowanie językiem, mające na celu osiągnięcie konkretnego efektu.
  • Pragmatyka językowa

    Co to jest pragmatyka językowa?

    Omówienie działu semiotyki jaką jest pragmatyka językowa.

  • Redukcja

    Co to jest redukcja?

    Omówienie pojęcia: redukcja w języku.

  • Referencja horyzontalna

    Wyjaśnienie znaczenia pojęcia: referencja horyzontalna.

  • Retoryka

    Co to jest retoryka?

    Artykuł poświęcony krótkiemu omówieniu pojęcia retoryka.

  • Rodzina językowa

    Co to jest rodzina językowa?

    Artykuł poświęcony pojęciu rodziny językowej.

  • Semantyka

    Co to jest semantyka?

    Artykuł poświęcony semantyce.

  • Semantyka składnikowa

    Semantyka składnikowa

    Cel: rozkład znaczeń na prostsze składniki (komponenty) semantyczne.

  • Socjolingwistyka

    Socjolingwistyka - definicja pojęcia.

    Od lat 60-tych termin stosowany na określenie pewnej interdyscyplinarnej gałęzi badań naukowych (lingwistyka, psycholingwistyka, lingwistyka, językoznawstwo). Socjolingwistyka zajmuje się rolą języka w społeczeństwie, obserwuje i interpretuje językowe zachowanie się jednostek w określonym środowisku społecznym. Wiąże się ona z psycholingwistyką i lingwistyką antropologiczną.

    Socjolingwistyka zakłada, że język przybiera różne postaci w zależności od tego, kto nimi mówi - przynależność użytkownika języka do określonej grupy społ.ecznej wpływa na jego zróżnicowanie. Stąd mamy gwary społeczne (miejskie, wiejskie), środowiskowe (uczniowska, przestępcza). Ważny jest też stosunek między nadawcą, a odbiorcą tekstu, jak i okoliczności użycia języka. Np. rodzina, przełożeni etc.

  • statystyka językowa

    bada częstotliwość używania wyrazów, ich frekwencje, częstość występowania określonych fonemów typów słowotwórczych itp.
  • stylistyka językoznawcza

    Dziedzina należąca do szeroko rozumianej pragmatyki językoznawczej. Stylistyka bardzo dużo zawdzięcza szkole praskiej. W przeciwieństwie do syntaktyki językoznawczej, która - zdaniem prażan bada funkcje znaków językowych w abstrakcyjnym systemie, stylistyka stara się uchwycić system zasad, którymi się kieruje nadawca w czasie tworzenia tekstu. Sam tekst też jest strukturą. Ta sama treść może jednak otrzymać różną strukturę tekstową. Styl więc według szkoły praskiej to jakość strukturalna tekstu wynikła z celowego doboru przez nadawcę jednostek języka. W ramach tak pojmowanej stylistyki wiele miejsca zajmowały rozważania na temat stylu literackiego, a więc tych tekstów, w których na plan pierwszy wysuwa się funkcja poetycka. Tekst literacki koncentruje się nie na tym o czym informuje, ale na tym, w jaki sposób to czyni. Głównymi przedstawicielami tego nurtu byli J. Mukarowski i R. Jakobson.

  • tekst

    1. w językoznawstwie strukturalistycznym - obiekt służący do przekazywania inf. na bazie abstr jęz., zarówno w mowie jak i w piśmie. język istnieje w tekstach, które go realizują.
    2. to fizyczny wytwór sytuacji komunikacyjnej (napis).
    3. (lingwistyka) Obiektem badania lingwistycznego to twór powstały w skutek pewnych operacji abstrakcji przeprowadzonych na wyjściowym przedmiocie fizycznym, przede wszystkim segmentacji (z możliwością wyodrębnienia znaków supersegmentalnych) i identyfikacji wyodrębnionych segmentów jako wystąpień określonych znaków - typów (w piśmie znaki te są z góry dane, ponieważ wymienione operacje abstrakcyjne zostały przeprowadzone przy tworzeniu pisma. Na tym opiera się drugie, częstsze rozumienie tekstu, który jest tu ciągiem abstrakcyjnych znaków (np. fonemów, liter, słów), przyporządkowanych w naturalny sposób przedmiotowi fizycznemu służącemu do komunikowania się. Przy tym rozumieniu tekst jest obiektem unilateralnym (w jego skład wchodzi tylko signifiant w sensie Saussuera), a nie zalicza się do niego elementów interpretacji i strukturalizacji (oprócz tych, które posłużyły do segmentacji i identyfikacji znaków występujących w ciągu).
    [Encyklopedia językoznawstwa ogólnego]
    1. tekstologia lingwistyczna

      lingwistyka tekstu, teoria tekstu,

      Powstala w poł. lat 60. Przedstawiciel - M.A. Halliday twierdzi, że każdy adekwatny opis językowy powinien zawierać stwierdzenie stosunków zachodzących między tekstem a kategoriami teorii. Powinny przy tym wchodzić w grę płaszczyzny:

      1. formy.Przez formę należy rozumieć organizację substancji w zjawiskach percypowanych zmysłami
      2. substancji.Na substancję składają się dwa aspekty: efekty słuchowe i sygnały wzrokowe.
      3. kontekstu. Przez kontekst - z jednej strony stosunek formy względem niejęzykowych właściwości tych sytuacji, w których się język realizuje, z drugiej zaś - jej stosunek względem cech językowych pozostających poza ramami konkretnie rozpatrywanej szczegółowej sytuacji językowej.Z tym związany jest również fakt, że przez język dochodzą do głosu dwa rodzaje znaczeń: znaczenie formalne i kontekstowe. Znaczenie formalne pewnej cechy językowej to jej funkcja w splocie danych relacji formalnych. Znaczenie kontekstowe jest związane ze stosunkiem do cech pozajęzykowych. Stosunek ten nie ma charakteru bezpośredniego, realizuje się na podstawie pozycji danej cechy w ramach formy lingwistycznej. Znaczenie kontekstowe jest zatem logicznie zależne od znaczenia formalnego.
    2. Teoria komunikacji

      od l.40-tych XX wieku, zajmuje się podstawowymi problemami komunikacji; nawiązuje do badań empirycznych, przekazywania informacji za pomocą urządzeń technicznych. Jednostką informacji jest BIT. Twórca to amerykański matematyk C.E. Shannon. Opracował też metodę mierzenia prędkości, z jaką źródło wiadomości generuje informacje, sposób kodowania wiadomości, aby można ją było w ekonomiczny sposób przesyłać przez dany kanał i jak uchronić się przed błędami w jej przekazywaniu. Na gruncie tej teorii wypracowano ogólny schemat systemu komunikacyjnego:
      Źródło » koder » kanał » dekoder » adresat
      szum
      KODER- to część systemu dokonująca dowolnej obróbki sygnałów na wyjściu źródła
      DEKODER-część dokonująca obróbki sygnałów na wyjściu z kanału.
    3. Teoria pola znaczeniowego

      Omówienie pojęcia: teoria pola znaczeniowego.

      Teoria pola znaczeniowego

      opiera się na hipotezie, że znaczenia poszczególnych wyrazów są ustrukturowane przez wzajemne powiązania wewnątrz odrębnych sfer, zwanych polami znaczeniowymi, pokrywających w całości obszar doświadczenia poznawczego człowieka.

    4. Teoria psychei

      Omówienie teorii psychei.

      Teoria psychei

      zakłada, że nazwa wynika z istoty rzeczy nazywanej i dlatego brzmienie nazwy pozostaje w związku naturalnym z charakterem tej rzeczy. (Heraklita z Efezu – V wiek p.n.e)

    Strona 2 z 3