Język polski – lektury, matura, egzamin ósmoklasisty i pisanie

Odnajdź tezę w stwierdzeniu (ćwiczenie 01 - rozprawka)

W tym ćwiczeniu należy sformułować tezę na podstawie zapisanych poniżej stwierdzeń i zweryfikować efekty swojej pracy z sugerowanymi odpowiedziami, zamieszczonymi w dolnej części strony.

Zadanie 1.

Książki, które czytam, poszerzają wiedzę, uczą mnie zachowań, pomagają odróżniać dobro od zła.

Zadanie 2.

W książce panuje zło, dochodzi do rozbojów, licznych kradzieży, bohaterowie często napadają na słabszych lub są obojętni wobec zła.

Zadanie 3.

Dorośli interesują się tylko swoimi problemami, nie szanują dzieci, które mają swój świat i same spędzają wiele czasu w domu, bo ich rodzice dużo pracują.

Zadanie 4.

W naszej szkole nauczyciele lubią uczniów, chętnie pomagają swoim wychowankom, ich lekcje są bardzo ciekawe, a uczniowie chętnie biorą w nich udział, osiągają bardzo dobre wyniki w nauce, są mądrzejsi od swoich równieśników i odnoszą liczne sukcesy.

ODPOWIEDZI:

ad. 1. Książki uczą i wychowują.

ad. 2. Świat przedstawiony w książce jest zły.

ad. 3. Dorośli i dzieci nie mają ze sobą wiele wspólnego.

ad. 4. Nasza szkoła jest najlepsza.

Odnajdź tezę na podstawie czyjegoś poglądu (ćwiczenie 2 - rozprawka)

W tym ćwiczeniu należy sformułować tezę na podstawie zapisanych poniżej cytatów i zweryfikować efekty swojej pracy z sugerowanymi odpowiedziami, zamieszczonymi w dolnej części strony.

Zadanie 01.

"Tradycja (...) to umiłowanie szkoły, ojczyzny, rodziny..." N. H. Kleinbaum "Stowarzyszenie umarłych poetów"

Zadanie 02.

"Czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko" A. Mickiewicz "Romantyczność"

Zadanie 03.

"Nikt nie jest biedny jeśli ma przyjaciół" Albert Jacguard

Zadanie 04.

"Serce ma swoje racje, których rozum nie zna" Balise Pascal

Zadanie 05.

"Człowiekiem jestem, nic, co ludzkie, nie jest mi obce" Terencjusz

Zadanie 06.

"Nie rozstrzygaj sporów pięścią zostaw to głupszym" Voltaire (Francis Maria Aruett)

Zadanie 07.

"Najtrwalsze i najpiękniejsze więzi duchowe nawiązywane bywają od pierwszego wejrzenia" Edgar Allan Poe

Zadanie 08.

"Ze świata tego każdy ma tyle, ile sam sobie weźmie"Giovanni Boccaccio

Zadanie 09.

"Altruista to człowiek, który myśli o innych nie zapominając o sobie"Albert Camus

Zadanie 10.

"Pech ma w ogóle muzykalne ucho i lubi się rytmicznie powtarzać"Michał Choromański

ODPOWIEDZI:

ad. 01. Poszanowanie tradycji jest wyrazem miłości (i szacunku).

ad. 02. Wiara i uczucia są najważniejsze lub: intuicjonizm i metafizyka są ważniejsze niż racjonalizm i empiryzm.

ad. 03. Przyjaźń jest największym bogactwem człowieka.

ad. 04. Wobec uczuć rozum jest bezradny.

ad. 05. Człowiek powinien doświadczyć w życiu wszystkiego.

ad. 06. Inteligentni ludzie w sporach nie używają siły.

ad. 07. Najtrwalsza i najsilniejsza jest miłość od pierwszego wejrzenia.

ad. 08. Człowiek ma tyle, ile sam osiągnie.

ad. 09. Wszelki altruizm wynika z egoizmu.

ad. 10. Nieszczęścia zdarzają się regularnie.

Odnajdź tezę w przysłowiu (ćwiczenie 3 - rozprawka)

W tym ćwiczeniu należy sformułować tezę na podstawie zapisanych poniżej przysłów i zweryfikować efekty swojej pracy z sugerowanymi odpowiedziami, zamieszczonymi w dolnej części strony.

Zadanie 01.

Strzeżonego Pan Bóg strzeże.

Zadanie 02.

Gdy dziecko upada, Bóg ręce podkłada.

Zadanie 03.

Czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci.

Zadanie 04.

Dobre dziatki to skarb matki.

Zadanie 05.

Bez pracy nie ma kołaczy.

Zadanie 06.

Prawdziwego przyjaciela poznaje się w biedzie.

Zadanie 07.

Czego się Jaś nie nauczy, tego Jan nie będzie umiał.

Zadanie 08.

Apetyt rośnie w miarę jedzenia.

Zadanie 09.

Gdzie drwa rąbią tam wióry lecą.

Zadanie 10.

Co dwie głowy to nie jedna.

ODPOWIEDZI:

ad. 01. Bóg chroni tych, którzy dbają o własne bezpieczeństwo.

ad. 02. Bóg chroni dzieci.

ad. 03. Doświadczenia z dzieciństwa wpływają na to, jacy są ludzie.

ad. 04. Najważniejsze dla matki jest dobre wychowanie dzieci.

ad. 05. Tylko praca jest źródłem dostatku.

ad. 06. Trudne sytuacje demaskują fałszywą przyjaźń.

ad. 07. Lenistwa w młodości nie da się nadrobić.

ad. 08. Człowiek zawsze ma ochotę na więcej.

ad. 09. Trzeba liczyć się z konsekwencjami działań.

ad. 10. Im więcej doradców, tym mądrzejsza decyzja.

Odnajdź tezę w temacie (ćwiczenie 4 - rozprawka)

W tym ćwiczeniu należy sformułować tezę w zapisanych poniżej tematach rozprawki. Efekty swojej pracy możesz porównać z sugerowanymi odpowiedziami, zamieszczonymi w dolnej części strony.

Zadanie 01.

Odwołując się do tekstów z różnych epok dowiedź, że miłości towarzyszy cierpienie.

Zadanie 02.

Czy Konrada Wallenroda można uznać za szczęśliwego czlowieka?

Zadanie 03.

Odwołując się do utworów różnych epok, udowodnij, że rodzina jest wartością uniwersalną.

Zadanie 04.

W oparciu o dowolne przykłady literackie dowiedź, że człowiek odrzuca zło i wybiera dobro.

Zadanie 05.

Odwołując sie do dowolnych przykładów rozwiń myśl, że poeta odkrywa przed swoimi czytelnikami piękno świata, którego oni sami nie potrafią dostrzec.

Zadanie 06.

Opisz i porównaj dwa sposoby uzyskiwania efektu groteskowości w przytoczonych fragmentach dramatów Stanisława Ignacego Witkiewicza i Sławomira Mrożka.

Zadanie 07.

Charakteryzując Makbeta na podstawie danych fragmentów dramatu Szekspira, określ, na czym polega tragizm postaci i porównaj go z tragizmem bohatera ze znanego Ci dramatu antycznego.

Zadanie 08.

Dwa obrazy wojny - dwa sposoby mówienia o niej. Dokonaj analizy porównawczej poniższych fragmentów Potopu Henryka Sienkiewicza i Pamiętnika z powstania warszawskiego Mirona Białoszewskiego.

Zadanie 09.

Obraz małej ojczyzny w początkowym fragmencie poematu Tomasza Różyckiego "Dwanaście stacji". Jaką rolę odgrywają w tym tekście nawiązania do Pana Tadeusza?

Zadanie 10.

Różne koncepcje miłości i różne sposoby mówienia o niej. Dokonaj analizy i interpretacji porównawczej Przypomnienia dawnej miłości Franciszka Karpińskiego oraz danego fragmentu IV części Dziadów Adama Mickiewicza.

ODPOWIEDZI:

ad. 01.Miłości zawsze towarzyszy cierpienie.

ad. 02. Konrad Wallenrod był człowiekiem bardzo nieszczęśliwym.

ad. 03.Rodzina w życiu każdego człowieka jest bardzo ważna.

ad. 04.Człowiek jest istotą dobrą / zawsze wybiera dobro.

ad. 05.Poeta w swej tworczości pokazuje piękno świata.

ad. 06. Stanisław Ignacy Witkiewicz i Sławomir Mrożek w różny sposób uzyskują efekt groteskowości w przytoczonych fragmentach dramatów.

ad. 07.Tragizm Makbeta i tragizm Edypa mają różne źródła.

ad. 08. Henryk Sienkiewicz i Miron Białoszewski w swoich dziełach w różny sposób przedstawiają wojnę.

ad. 09. Nawiązania do Pana Tadeusza we fragmencie poematu Tomasza Różyckiego "Dwanaście stacji" podkreślają negatywny obraz małej ojczyzny.

ad. 10. Franciszek Karpiński i Adam Mickiewicz w swoich utworach wykorzystując inny język poetycki przedstawiają różne koncepcje miłości.

Temat z tezą - jak rozpoznać?

Tematy z tezą to najłatwiejsze, które można spotkać przy pisaniu wypracowań z języka polskiego (rozprawek, esejów, felietonów itp). Nie zmuszają one piszących do budowania własnych tez, a jedynie odnalezienia istniejących, co jest o wiele łatwiejsze. Tematy, które w swojej treści (niekoniecznie na początku) zawierają stwierdzenia:

uzasadnij, że...

udowodnij, że...

dowiedź, że...

wykaż, że...

umotywuj...

obroń...

jakie racje...

usprawiedliw...

rozwiń myśl...

dlaczego...

dlaczego mówimy, że...

W domyśle zawierają formułę: "wykaż prawdziwość postawionej tezy". Innymi słowy wymagają one od piszącego odnalezienia tezy i udowodnienia jej.

Polecamy ćwiczenia z odnajdywania tezy w temacie rozprawki w dziale rozprawka.