Jak podsumować pracę nad motywem literackim, aby uczniowie nie tylko utrwalili wiedzę, lecz także nauczyli się ją wykorzystywać? Przedstawiamy 30 propozycji zadań i projektów na język polski – od planowania rozprawki, pisania eseju i udziału w debacie po tworzenie komiksów, filmów, przedstawień teatralnych i gier edukacyjnych. Zestaw powstał na potrzeby programu nauczania Do rzeczy! i pozwala różnicować poziom trudności, rozwijać umiejętności pisania i mówienia oraz indywidualizować pracę uczniów.

Efekty pracy nad poszczególnymi toposami w programie nauczania języka polskiego Do rzeczy!

Uczniowie razem z nauczycielem wybierają cele pracy w poszczególnych działach. Dokonując wyborów należy uwzględnić fakt, że najważniejsze jest ćwiczenie umiejętności pisania i mówienia.

Pisanie

Rodzaje tematów dla prac pisemnych: łatwiejsze z czasownikami: udowodnij, dowiedź, uargumentuj, wykaż, przekonaj - wymaga postawienia tezy i udowodnienia jej słuszności i trudniejsze z czasownikami: rozważ, przemyśl, zastanów się, rozpatrz - wymaga uwzględnienia wielu możliwości lub obu alternatyw.

  1. Stwórz plan akapitu;
  2. Zaplanuj i napisz akapit;
  3. Zaplanuj wstęp rozprawki i napisz go;
  4. Zaplanuj rozwinięcie rozprawki i napisz go;
  5. Zaplanuj zakończenie i napisz go;
  6. Zaplanuj rozprawkę na temat...
  7. Sporządź listę pytań, na które dają odpowiedź poznane teksty.
  8. Sporządź nieprzekraczające 120 słów streszczenie logiczne całego toposu lub wypracowania na jego temat.
  9. Napisz plan rozprawki i rozprawkę na temat...
  10. Napisz schemat/mapę myśli/plan eseju i esej na temat...
  11. Napisz schemat/mapę myśli/plan felietonu i felieton na temat...
  12. Napisz schemat/mapę myśli/plan recenzji i recenzję wybranego toposu...
  13. Napisz schemat/mapę myśli/plan hipertekstu i zrealizuj go, zachowując związek ze zrealizowanym toposem (gatunek dowolny).

Mówienie

Rodzaje tematów dla prac ustnych: łatwiejsze z czasownikami: udowodnij, dowiedź, uargumentuj - wymaga postawienia tezy i udowodnienia jej słuszności i trudniejsze z czasownikiem rozważ - wymaga uwzględnienia wielu alternatyw.

  1. Przygotuj argumenty na debatę oksfordzką do tezy..., uczestnicz w debacie: wygłoś jeden z argumentów i zadawaj pytania do argumentów innych; Debata oksfordzka (dyskusja oksfordzka)
    1. Powitanie,
    2. Odniesienie do ostatniego argumentu oponentów,
    3. Przedstawienie swoich racji,
    4. Udowodnienie własnych argumentów,
    5. Podsumowanie wystąpienia.
  2. Napisz plan przemówienia i nagraj na jego podstawie 5-minutową mowę retoryczną na temat...
  3. Napisz plan przemówienia i przygotuj 5-minutową mowę retoryczną na temat...
    1. wygłoś ją,
    2. wygłoś ją i obroń swoje stanowisko w rozmowie;
    3. przygotuj się w ciągu godziny;
    4. przygotuj się w ciągu 15 minut.
  4. przygotuj scenariusz i nagraj podcast na temat ...
  5. przygotuj scenariusz i nagraj słuchowisko na temat ...

Sztuka

Tekst

  1. Napisz wiersz - podsumowanie motywu
    1. wykorzystaj wiedzę o poetyce;
    2. wykorzystaj wiedzę o strofice;
    3. wykorzystaj wiedzę o wersyfikacji.
  2. Zaplanuj i napisz opowiadanie, w którym wykorzystasz wiedzę i wnioski zdobyte w czasie pracy nad toposem
    1. wykorzystaj wiedzę o sposobach kreacji narracji;
    2. wykorzystaj wiedzę o sposobach kreacji bohaterów i świata przedstawionego;
    3. wykorzystaj wiedzę o konwencji.
  3. Zaplanuj i napisz tekst dramatyczny, w którym wykorzystasz wiedzę i wnioski zdobyte w czasie pracy nad toposem.
    1. wykorzystaj monolog, dialog pozorny, dialog;
    2. wykorzystaj didaskalia.

Obraz

  1. Stwórz plakat syntetyzujący zgromadzoną w ramach toposu wiedzę
    1. odręcznie - format A4;
    2. cyfrowo - samodzielnie;
    3. cyfrowy kolaż z rzetelnie opisanymi źródłami.
  2. Stwórz komiks, w którym podsumujesz wiedzę zdobytą z zakresu danego motywu i zaprezentuj w klasie swoje dzieło.
    1. odręcznie,
    2. tylko za pomocą własnych narzędzi (aparat fotograficzny/gotowe obrazy na wolnej licencji, GIMP, Movie Maker),
    3. za pomocą specjalnych serwisów do tworzenia komiksów.
  3. Stwórz fotokast
    1. tylko za pomocą własnych narzędzi (aparat fotograficzny/gotowe obrazy na wolnej licencji, GIMP, Movie Maker),
    2. za pomocą specjalnych serwisów do tworzenia fotokastów.
  4. Stwórz foniks
    1. tylko za pomocą własnych narzędzi (aparat fotograficzny/gotowe obrazy na wolnej licencji, GIMP, Audacity, Movie Maker),
    2. za pomocą specjalnych serwisów do tworzenia foniksów.

Film

  1. Nakręć etiudę filmową, w której dokonasz syntezy zgromadzonej w czasie pracy nad toposem wiedzy.
    1. wykorzystaj wiedzę o scenografii,
    2. wykorzystaj wiedzę o kadrach, ujęciach, scenach,
    3. wykorzystaj wiedzę o montażu,
    4. wykorzystaj wiedzę o ścieżce dźwiękowej.
  2. Stwórz animację poklatkową
    1. wykorzystaj wiedzę o scenografii,
    2. wykorzystaj wiedzę o kadrach, ujęciach, scenach,
    3. wykorzystaj wiedzę o montażu,
    4. wykorzystaj wiedzę o ścieżce dźwiękowej.
  3. Stwórz film rysunkowy
    1. wykorzystaj wiedzę o scenografii,
    2. wykorzystaj wiedzę o kadrach, ujęciach, scenach,
    3. wykorzystaj wiedzę o montażu,
    4. wykorzystaj wiedzę o ścieżce dźwiękowej.

Teatr

  1. Stwórz kamishibai i opowiedz historię.
    1. skorzystaj z dowolnej techniki tworzenia grafiki
    2. opowiedz historię wykorzystując przygotowane obrazki.
  2. Napisz scenariusz i wystaw krótką scenkę, w którym uchwycisz najistotniejsze informacje
    1. wykorzystaj scenografię,
    2. wykorzystaj przestrzeń,
    3. wykorzystaj grę aktorską (komunikacja niewerbalna i werbalna).
  3. Napisz scenariusz i przygotuj przedstawienie inspirowane wiedzą zdobytą w czasie pracy nad motywem
    1. wykorzystaj scenografię,
    2. wykorzystaj przestrzeń,
    3. wykorzystaj grę aktorską (komunikacja niewerbalna i werbalna).
  4. Napisz scenariusz i wystaw skecz, nawiązujący do wiedzy i wniosków zdobytych w czasie pracy nad motywem
    1. wykorzystaj scenografię,
    2. wykorzystaj przestrzeń,
    3. wykorzystaj grę aktorską (komunikacja niewerbalna i werbalna).

Gra

  1. Stwórz grę, która będzie okazją do podsumowania i utrwalenia wiedzy zgromadzonej w czasie pracy nad danym motywem.
    1. LearningAps http://learningapps.org/,
    2. Hotpotatos http://hotpot.uvic.ca/
    3. Gra RPG,
    4. Gra planszowa.