Biblia - informacje wstępne
Ważne terminy w Biblii
- biblia – gr. biblion – książka; biblia – ksiązki
- testament – łac. testamentum – przymierze; Stary Testament i Nowy Testament – stare i nowe przymierze ludu z Bogiem;
- ewangelia – gr. ewangelion – dobra nowina; ewangelos – przynoszący dobrą nowinę;
- werset – łac. werset – wyodrębniony graficznie odcinek tekstu, obejmujący kilka zdań tworzących całość znaczeniową i rytmiczną (przykłady).
Ogólna liczba hebrajskich rękopisów fragmentów Biblii – około 1300.
Czas powstania Biblii
Chrystianizm czas powstania Biblii wiąże z początkiem tradycji ustnej, czyli z Abrahamem – XIX w.p.n.e.
Zapisy poprzedziła wielowiekowa tradycja ustna: Mojżesz żył w XIII w.p.n.e., Dawid (psalmy) – w XI;
Najstarsze zapisy Biblii sięgają VI, V w. p.n.e.
Czas powstania Nowego Testamentu - I i II w. n.e.
Języki Biblii
Stary Testament został napisany po hebrajsku (przez Żydów żyjących w Palestynie) i grecku (przez Żydów żyjących poza Palestyną, w tzw. diasporach, np. w silnym ośrodku w Aleksandrii).
Nowy Testament napisano po grecku, hebrajsku i aramejsku.
Kanon ksiąg Starego i Nowego Testamentu
Kanon – łac. canon – reguła, prawidło; kanoniczny – ogólnie przyjęty, obowiązujący;
Kanon ksiąg Starego i Nowego Testamentu ustalono na Soborze Trydenckim (1564). Składa się na niego
- 46 ksiąg Starego Testamentu ( w tym pięć pierwszych zwanych Pięcioksięgiem Mojżesza; za najpiękniejszą księgę uważa się Psalmy)
- 27 ksiąg Nowego Testamentu (cztery ewangelie, Dzieje Apostolskie, Listy apostołów, Apokalipsa św. Jana)
Tłumaczenia Biblii
Tłumaczenia Biblii
- Pierwsze greckie tłumaczenie - Septuaginta (wg tradycji 70 tłumaczy w 70 dni; w ośrodku aleksandryjskim).
- Najważniejszym łacińskim tłumaczeniem jest tzw. Wulgata (łac. vulgatus – pospolity) dokonane przez św. Hieronima (przeł IV i V w.) uznana przez Kościół za oficjalny, obowiązujący przekaz Biblii.
- Pierwsze polskie tłumaczenie: Biblia królowej Zofii (XV w.);
- najsłynniejsze tłumaczenie Jakuba Wujka (1593 r.);
- protestanckie: Biblia Brzeska (1563 r.), Biblia Gdańska (1632 r.);
- najważniejsze dwudziestowieczne: Biblia Tysiąclecia (1965 r.).
Rola Biblii w kulturze
Rola Biblii w kulturze
Biblię można traktować jako dzieło literackie, podobne innym „księgom pierwszym”.
Biblię można traktować jako Pismo Święte – historia sacra (łac)-historia święta, historia przymierza. Wybitne oddziaływanie na kulturę europejską jest związane z Biblią jako „głosem Bożym”. Biblia to święta księga chrześcijan.
Filozofia chrześcijańska wielkości Biblii upatruje w ogarnięciu przez nią całości bytu:
-
kosmogonii-wyobrażeniu o początku,
-
upadku – wyobrażeniu o złu,
-
zbawieniu –wyobrażeniu możliwości naprawy, powrocie do wartości