W Latarniku najważniejsze motywy tworzą spójną sieć: tułaczka prowadzi do pragnienia domu i spokoju, samotność otwiera bohatera na naturę, a pamięć o ojczyźnie zostaje gwałtownie ożywiona przez literaturę. Skawiński doświadcza starości, pracy, obowiązku, kolejnych strat i potrzeby zakorzenienia; polska książka łączy te problemy w finale. Motywy ojczyzny, pamięci, emigracji, natury, losu, obowiązku i bezdomności nie są ozdobami fabuły — wynikają z konkretnych wydarzeń i pomagają wyjaśnić przemianę bohatera.
Tułaczka i emigracja
Skawiński sam mówi: Tułałem się
. Jego życie rozciąga się na wiele krajów i kontynentów, a finał ponownie otwiera przed nim „drogi tułactwa”. Latarnia jest krótkim zatrzymaniem w życiu człowieka, dla którego brak stałego miejsca stał się normą.
Ojczyzna
Polska pozostaje daleko, ale wraca przez język, pamięć, literaturę i emocje. Dla emigranta ojczyzna nie ogranicza się do terytorium: istnieje także w kulturze, wspomnieniach i sposobie przeżywania świata.
Literatura
Lektura Pana Tadeusza wywołuje gwałtowną zmianę stanu bohatera. Książka przywołuje wspomnienia, przywraca kontakt z polską mową i prowadzi do najważniejszego przełomu w fabule.
Pamięć i nostalgia
Po latach oddalenia Skawiński zostaje nagle zalany obrazami rodzinnej ziemi. Pamięć okazuje się trwała, choć na co dzień schodziła na dalszy plan pod wpływem codzienności emigranta i konieczności ciągłego zaczynania od nowa.
Samotność
Wyspa daje bohaterowi ciszę i odpoczynek. Z czasem Skawiński przestaje jednak bywać w mieście i czytać gazety. Samotność ma więc dwa oblicza: chroni go przed chaosem, ale coraz mocniej oddziela od codziennego świata.
Starość
Skawiński traci energię i coraz wyżej ceni spokój. Po latach walki, pracy i podróży jego potrzeby się zmieniają: osiągnięcia i przygody ustępują miejsca bezpieczeństwu oraz odpoczynkowi.
Praca i obowiązek
Latarnik odpowiada za światło potrzebne statkom. Finał pokazuje, jak bardzo osobiste przeżycie może zderzyć się z odpowiedzialnością wobec innych ludzi.
Natura
Morze, niebo, mewy i samotna wyspa stają się codziennym otoczeniem Skawińskiego. Przyroda uspokaja go, sprzyja kontemplacji i prowadzi do poczucia jedności z otoczeniem.
Los i niepowodzenia
Skawiński wielokrotnie próbuje urządzić sobie życie i równie często traci dorobek. Powtarzalność klęsk podkreśla jego wytrwałość, ale tłumaczy też późniejsze zmęczenie i marzenie o końcu wędrówki.
Dom i bezdomność
Latarnia ma być „spokojnym kątem”, w którym wieczny tułacz wreszcie się zatrzyma. Dom oznacza tu przede wszystkim bezpieczeństwo, przewidywalność i poczucie, że nie trzeba już ruszać dalej.
Książka
Polska książka pojawia się w punkcie zwrotnym i zostaje z bohaterem w finale. Łączy tropikalną teraźniejszość z utraconą ojczyzną i zostaje z bohaterem jako znak jego więzi z Polską.