Język polski – lektury, matura, egzamin ósmoklasisty i pisanie

1. Czynności wstępne - Marcin Ponikierski

a) Biografia
24 Grudnia 1798 - Adam Mickiewicz urodził w Zaosiu koło Nowogródka, w rodzine wywodzącej się z drobnej szlachty.
1815 - Adam udał się do Wilna, rozpoczyna studia.
1816 - 1819 - Studia w Wilnie. Mickiewicz nawiązał bliższe kontakty z grupą filomatów (Miłośnicy wiedzy. Celem działania tego związku było szerzenie nauki, samokształcenie oraz działalność polityczna, polegająca na dążeniach wolnościowych.) i filaretów (Legalne stowarzyszenie, które głosiło hasła wolnościowe i wyzwoleńcze, dlatego też szybko zostało zdelegalizowane. Poza hasłami politycznymi głosili ideały romantyczne.), pisał także swoje pierwsze utwory poetyckie, takie jak: Oda do młodości czy Pieśń filaretów. W tamtym czasie poznał również Marylę Wereszczakównę, do której miłość wpłynęła na jego całe późniejsze życie, zarówno osobiste jak i twórcze. Rodzina Maryli uznała, iż nie był on dla niej odpowiednim kandydatem na męża, (nie był bowiem zamożny), a więc Maryla wkrótce stała się żoną hrabiego Puttkamera.
1819 - 1823 - Praca w Kownie jako nauczyciel, nie spełnia się zawodowo. W tamtym czasie napisał m.in. Ballady i romanse, Grażynę oraz II i IV część Dziadów. W tym celu korzystał z bogatej tradycji ballad i podań litewskich.
1823 - roku organizacja filomatów, została zdekonspirowana. W wyniku postępowania sądowego Mickiewicza skazano na zesłanie do Rosji. Podczas pobytu w Rosji przyjaźnił się z tamtejszymi romantykami (m.in. Puszkinem) oraz dużo podróżował – na Krym, do Moskwy, Petersburga czy Odessy. W Rosji powstały Sonety krymskie oraz Konrad Wallenrod.
1829 - Po wyjeździe z Rosji znalazł się we Włoszech, gdzie dowiedział się o wybuchu powstania listopadowego. Decyduje się o udaniu do Polski
1831 - Przybycie do Polski, nieudana próba przedostania się do Królestwa.
1832 - Razem z falą popowstańczej emigracji znalazł się w Dreźnie, gdzie powstała III część Dziadów. Przyjechał do Paryża, gdzie postanowił pozostać na dłużej.
1834 - Małżeństwo z Cecylią Szymanowską, wydanie Pana Tadeusza. Dwa lata spędził w Lozannie jako profesor literatury łacińskiej. Tam napisał cykl liryków, od miejsca nazywanych lozańskimi.
1840 - Wykłada literaturę słowiańskią w College de France. Później rozpoczyna działalność publicystyczną na łamach Trybuny Ludów. Wtedy też jego żona zachorowała, a Mickiewicz stracił pracę. Nowe zatrudnienie znalazł jako bibliotekarz w Paryżu.
26 listopada 1855 roku - Śmierć Adama Mickiewicza w Konstantynopolu.

b) Czas wiersza
Wiersz "Oleszkiewicz" wraz z pozostałymi Ustępami został wydany w III części Dziadów w 1832 roku. Dotyczy on dnia 6 listopada 1824, przeddnia powodzi petersburskiej.

c) Cechy twórczości

• historyzm
• ludowość
• orientalizm
• ważna rola przyrody
• kult poezji i poetów
• odrzucenie sztywnych reguł poezji klasycznej
• irracjonalizm
• profetyzm
• mistycyzm
• romantyzm
• wiara w moc i potęgę uczucia
• umiłowanie wolności

2. Analiza wstepna - Dariusz Dziedziński

a) Tytuł
Tytułem ustępu jest "Oleszkiewicz" - Był znanym malarzem z Petersburga. Cechowała go głęboka wiedza i mistyczne przepowiednie. Jest bohaterem tego fragmentu. Prorokuje on karę, jaka spotka cara, scharakteryzowanego jako człowieka znajdującego się w mocy szatana.

b) Data powstania

Rok 1832.

c) Kluczowe słowa

• Powódź
• Przepowiednia
• Mistycyzm

3. Analiza właściwa- Rafał Skwarek, Andrzej Otto

a) Nadawca
Autor (A. Mickiewicz - przez postać Oleszkiewicza)

b) Odbiorca
Naród polski

c) Forma

• Środki stylistyczne:

• pytania retoryczne
• wykrzyknienia
• anafora
• porównania

• Budowa:

• wersyfikacja:
• rymy żeńskie, parzyste, koncowe, 11 zgłoskowiec
• kompozycja:
• styl apokalipsy (nastroj grozy, wizyjność, obrazowosc)
• charakter otwarty
• gatunek:
• synkretyczny(liryka + epika)

d) Treść

bohaterowie:
*Oleszkiewicz (prorok, malarz, mistyk)
*grupa polskich zesłańców
*Pielgrzym
*car

tematy:
*powódź (rzeka Newa wylewa)
*zagłada cara i tyranii

e) Intertekstualność
konteksty:
*historyczny (kataklizm 7 XI 1824r. wylanie Newy)
*filozoficzny (nawiązania do biblii)
teksty:
*Liliie
*Biblia

Co wydarzyło się wcześniej

Eteokles i Polinejkes, dwaj bracia Antygony, giną w bratobójczej walce o władzę w Tebach. Nowym władcą zostaje Kreon. Wydaje on edykt: Eteokles będzie pochowany z honorami, natomiast Polinejkes – jako zdrajca – ma pozostać niepogrzebany. Antygona wyjawia siostrze swoją decyzję.

Fragment

ANTYGONA:
O ukochana siostro ma, Ismeno!
Czy ty nie widzisz, że z klęsk Edypowych
Żadnej za życia los nam nie oszczędza?
Bo nie ma cierpień i nie ma ohydy,
Nie ma niesławy i hańby, które by
Nas spośród nieszczęść pasma nie dotknęły.
Cóż bo za rozkaz znów obwieścił miastu
Ten, który teraz władzę w ręku dzierży?
Czyś zasłyszała? Czy uszło twej wiedzy,
Że znów wrogowie godzą w naszych miłych?

ISMENA:
O Antygono, żadna wieść nie doszła
Do mnie, ni słodka, ni goryczy pełna,
Od dnia, gdy braci straciliśmy obu,
W bratnim zabitych razem pojedynku.
Odkąd tej nocy odeszły Argiwów
Hufce, niczego więcej nie zaznałam
Ni ku pociesze, ni ku większej trosce.

ANTYGONA:
Lecz mnie wieść doszła, i dlatego z domu
Cię wywołałam, by rzecz ci powierzyć.
(…)
O tak! Czyż nie wiesz, że z poległych braci
Kreon jednemu wręcz odmówił grobu?
Że Eteokla, jak czynić przystoi,
Pogrzebał w ziemi wśród umarłych rzeszy,
A zaś obwieścił, aby Polinika
Nieszczęsne zwłoki bez czci pozostały,
By nikt ich płakać, nikt grześć się nie ważył;
Mają więc leżeć bez łez i bez grobu,
Na pastwę ptakom żarłocznym i strawę.

Dlaczego ważny?

Tutaj rodzi się główny konflikt tragedii. Antygona decyduje się na złamanie zakazu Kreona i kieruje się prawem boskim, wyższym niż rozkaz władcy. Ismena odmawia jej pomocy, wyrażając lęk i uległość. To scena, w której Antygona świadomie wybiera los prowadzący ku śmierci – pokazuje jej heroizm i tragizm.

Co wydarzyło się wcześniej

Antygona już zapowiedziała, że złamie zakaz, Ismena odrzuciła jej propozycję. Na scenę wchodzi Kreon, by oficjalnie ogłosić swój dekret.

Fragment

KREON:
O Tebańczycy, nareszcie bogowie
Z burzy i wstrząśnień wyrwali to miasto,
A jam was zwołał tutaj przed innymi,
Boście wy byli podporami tronu
Za Laijosa i Edypa rządów.
(…)
A więc obwieściłem ukaz ostatni na Edypa synów:
Aby dzielnego w walce Eteokla,
Który w obronie poległ tego miasta,
W grobie pochować i uczcić ofiarą,
Która w kraj zmarłych za zacnymi idzie;
Brata zaś jego – Polinika mniemam –
Który to bogów i ziemię ojczystą
Naszedł z wygnania i ognia pożogą
Zamierzał zniszczyć, i swoich rodaków
Krwią się napoić, a w pęta wziąć drugich,
Wydałem rozkaz, by chować ni płakać
Nikt się nie ważył, lecz zostawił ciało
Przez psy i ptaki w polu poszarpane.
Taka ma wola, a nie ścierpię nigdy,
By źli w nagrodzie wyprzedzili prawych.

Dlaczego ważny?

To manifest władzy Kreona. Ustawia państwo i prawo ludzkie ponad więzi rodzinne. Kreon prezentuje się jako władca surowy, wierzący w prymat porządku nad współczuciem. Właśnie tu ujawnia się jego hybris – pycha, która prowadzi do tragedii.

Co wydarzyło się wcześniej

Antygona zostaje skazana na zamurowanie. Hajmon przychodzi do ojca, by uratować ukochaną.

Fragment

HAIMON:
Ojcze, najwyższym darem łaski bogów
Jest niewątpliwie u człowieka rozum.
(…)
Nie żyw więc tego, ojcze, przeświadczenia,
Że tylko twoje coś warte jest zdanie;
Bo kto jedynie sam sobie zawierzy,
Na swojej mowie polega i duszy,
Gdy go odsłonią, pustym się okaże.
(…)

KREON:
Nigdy już żywej ty jej nie poślubisz.

HAIMON:
Zginie – to śmiercią sprowadzi zgon inny.

Dlaczego ważny?

Hajmon apeluje do rozsądku i miłości, ale Kreon odpowiada uporem. Ich konflikt ukazuje rozdźwięk między młodym pokoleniem a despotyczną władzą. Zapowiedź Hajmona („śmierć sprowadzi zgon inny”) to foreshadowing katastrofy.

Co wydarzyło się wcześniej

Antygona zostaje prowadzona do grobowca, gdzie ma zostać żywcem zamurowana.

Fragment

ANTYGONA:
Patrzcie, o patrzcie, wy, ziemi tej dzieci,
Na mnie, kroczącą w smutne śmierci cienie,
Oglądającą ostatnie promienie
Słońca, co nigdy już mi nie zaświeci;
Bo mnie Hadesa dziś ręka śmiertelna
Do Acherontu bladych wiedzie włości.
Ani zaznałam miłości,
Ani mi zabrzmi żadna pieśń weselna;
Ale na zimne Acherontu łoże
Ciało nieszczęsne me złożę.

Dlaczego ważny?

To najbardziej poruszający monolog Antygony. Ukazuje jej samotność, rozpacz i świadomość niespełnionego życia. Widzimy bohaterkę nie tylko jako symbol odwagi, ale też jako młodą kobietę, której odebrano przyszłość. To moment największego emocjonalnego napięcia.

Co wydarzyło się wcześniej

Antygona jest już w grobowcu. Kreon pozostaje nieugięty, ale na scenę wchodzi wróżbita Tyrezjasz.

Fragment

TYREZJASZ:
Upór jest zawsze nierozumu znakiem;
Ustąp ty śmierci i nie drażń zmarłego:
Cóż bo za chwała nad trupem się znęcać?
(…)
Wiedz więc stanowczo, że nim słońce tobie
Wielu dokona kołowych obrotów,
Płód z twoich własnych poczęty wnętrzności
Jak trupa oddasz w zamianę za trupy;
Za to, że z światła strąciłeś do nocy,
Zamknąłeś życie haniebnie w grobowcu,
A tu na ziemi zmarłe trzymasz ciało,
Które się bóstwom należy podziemnym.

Dlaczego ważny?

Tyrezjasz wyraźnie wskazuje, że Kreon ściągnął na siebie gniew bogów. To punkt zwrotny – król zaczyna rozumieć swój błąd, ale działa zbyt późno. To klasyczna cecha tragedii: bohater poznaje prawdę, lecz nie może odwrócić losu.

Co wydarzyło się wcześniej

Kreon decyduje się odwołać swój rozkaz i pochować Polinejkesa, a także uwolnić Antygonę. Niestety przybywa za późno.

Fragment

POSŁANIEC:
Dojrzym wnet dziewkę, wiszącą za gardło,
Ściśnięte węzłem muślinowej chusty,
Podczas gdy młodzian uchwycił ją wpoły,
Boleśnie jęcząc nad szczęścia utratą,
Nad czynem ojca, nieszczęsnymi śluby.
(…)
Z gniewem na siebie nad ostrzem się schyla
I miecz w bok wraża; lecz jeszcze w konaniu
Drętwym ramieniem do zmarłej się tuli,
A z ust dyszących wytryska mu struga
Krwawa na blade kochanki policzki.

Dlaczego ważny?

To apogeum tragedii. Antygona odbiera sobie życie, Hajmon ginie przy niej, a Kreon staje się świadkiem klęski własnego domu. Spełnia się przepowiednia Tyrezjasza – kara bogów dosięga władcę w najokrutniejszy sposób.

Co wydarzyło się wcześniej

Po śmierci Antygony i Hajmona Eurydyka również popełnia samobójstwo, obwiniając męża. Kreon pozostaje sam.

Fragment

KREON:
Klnę moich myśli śmierciodajne winy,
Co zatwardziły mi serce!
Widzicie teraz wśród jednej rodziny
Ofiary, ofiar mordercę.
(…)
O biada! Do zguby
Wiodą śmiertelnych rachuby.

Dlaczego ważny?

To ostatnia scena tragedii. Kreon, żywy, ale zdruzgotany, zostaje sam z poczuciem winy. To klasyczna ironia tragiczna – chciał ocalić państwo, a zniszczył własną rodzinę. Jego cierpienie jest przestrogą, a zarazem spełnieniem losu, którego nie mógł uniknąć.

Analiza dramatu, interpretacja dramatu. Jak analizować dramat?

Przykładowe analizy i interpretacje dzieł epickich, fragmentów epiki. Jak analizować epikę? Opracowania lektur jednak znajdziesz w dziale WIEDZA.

Analiza filmu - jak analizować film? Przykłady analizy filmu, słownik pojęć filmowych, filmowe środki wyrazu.

Analiza i interpretacja wiersza, epiki, dramatu, obrazu, filmu. Dział zawiera porady, ćwiczenia rozwijające umiejętność analizy i interpretacji o raz przykładowe analizy i interpretacje tekstów kultury.

Literatura przedmiotu do analizy i interpretacji literatury (opracowania)

Przykładowa bibliografia przedmiotowa, czasem zwana literaturą przedmiotu, do której warto sięgnąć przygotowując się do prezentacji maturalnej z języka polskiego (Matura ustna) lub pisząc pracę, w której wybrałeś jakiekolwiek teksty: poetyckie, epickie, dramatyczne. Lista lektur zawiera najciekawsze i najprzydatniejsze pozycje, które można uznać za dobre i godne polecania opracowania z zakresu analizy i interpretacji tekstów literackich.

„Antologia współczesnej krytyki literackiej we Francji" oprac. W. Karpiński

Arystoteles „Poetyka"

Awierincew S., „Na skrzyżowaniu tradycji"

Baluchowa A., „Krytyka tematyczna"

Beckett S., „Dramaty. Wybór"

Brecht B., „Dramaty"

Chrząstowska B., „Poetyka stosowana"

Cieśla-Korytowska M. „"Dziady"Adama Mickiewicza"

de Romilly J., „Tragedia grecka"

„Dramat polski. Interpretacje", red. J. Ciechowicz, Z. Majchrowski

Eustachiewicz L., „„Szewcy" Stanisława Ignacego Witkiewicza"

Eustachiewicz L., „„Wesele" Stanisława Wyspiańskiego"

Fluchere H., „Szekspir – dramaturg elżbietański"

Gerould D.C., „Stanisław Ignacy Witkiewicz jako pisarz"

Handke R., „Hermeneutyka"

"Językowy obraz świata", red. J. Bartmiński

Judkowiak B., „Dramat polski. Interpretacje"

Kaniewski J., „Od czytania do pisania"

Kędzierski M., „Samuel Beckett"

Kitto H.D.F, „Tragedia grecka. Studium literackie"

Komorowski J. „"Makbet" Wiliama Shakespire'a"

Kott J., „Kamienny Potok. Eseje o teatrze i pamięci"

Kott J., „Szekspir współczesny"

Kott J., „Zjadanie bogów: szkice o tragedii greckiej"

Lehmann H.T., „Teatr postdramatyczny"

"Lekcje czytania. Eksplikację literackie", red. W. Dynak i A.W. Labuda

Lewański J., „Dramat i teatr średniowiecza i renesansu w Polsce"

Lisowska-Magdziarz M., "Analiza tekstu w dyskursie medialnym"

Macios T., „Jak czytać dramaty?"

Markiewicz H., „Interpretacja semantyczna dzieł literackich"

Miodońska-Brookes E., Kulawik A., Tatara M., "Zarys poetyki"

Nicoll A., „Dzieje dramatu"

„Prace o literaturze i teatrze ofiarowane Zygmuntowi Szweykowskiemu"

„Praska Szkolą Strukturalna w latach 1926-1948", red. M. R. Mayenowa

„Problemy metodologiczne współczesnego literaturoznawstwa", red. J. Sławiński i H. Markiewicz

„Problemy teorii literatury", red. H. Markiewicz

Prokop J., „O interpretacjach literackich"

R. Barthes, „Mit i znak"

Sajewska D., „"Chore sztuki". Choroba/tożsamość/dramat"

Sławińska I., „Odczytywanie dramatu"

Sławiński J., „O problemach "sztuki interpretacji""

"Słownik terminów literackich", red. Janusz Sławiński

Styan J.L., „Współczesny dramat w teorii i praktyce scenicznej"

Sugiera M., „W cieniu Brechta. Niemieckojęzyczny dramat powojenny 1945-1995"

Sugiera M., „Wariacje szekspirowskie w powojennym dramacie europejskim"

Szewczyk G., „Strindberg jako prekursor ekspresjonizmu w dramacie"

„Szkice szekspirowskie" oprac. W. Chwalewik

Szondi P., „Teoria nowoczesnego dramatu 1880-1950"

„Sztuka interpretacji" oprac. H. Markiewicz

Szydłowska W., „„Czekając na Godota" Samuela Becketta"

Taborski R., „„Moralność pani Dulskiej" Gabrieli Zapolskiej"

„Teoria badań literackich w Polsce", opr. H. Markiewicz

Tomczyk Marta "Jak czytać wiersz?"

Wiendlocha J., Juranek A., Młynarczyk M., Zając Z., „Nowa matura, nowe możliwości"

Wimsatt W.W., "Rumaki gniewu. Współczesne lekcje krytyczne"

Wit Labuda A., „Eksplikacja tekstu"

Witkowska A., „Mickiewicza – słowo i czyn"

„Współczesna teoria badań literackich za granicą", oprac. H. Markiewicz

Wysłouch S., „Analiza strukturalno-semiotyczna"

Ziejka F., „„Wesele" w kręgu mitów polskich"

Analiza obrazu: "Sąd Ostateczny" Hansa Memlinga

Epoka:

przełom średniowiecza i renesansu - lata 1465-1471

obecność motywu Deesis

motyw Sądu Ostatecznego

technika:

malarstwo olejne na desce

forma:

tryptyk - obraz/ołtarz składa się z trzech części - największej - centralnej i dwóch bocznych

[penaptyk - ołtarz pięcioczęściowy; poliptyk - ołtarz wieloczęściowy]

Przestrzeń obrazu

Jezus w centrum uwagi

biała lilia (po prawej stronie głowy Jezusa) stanowi symbol Zwiastowania i oznacza błogosławieństwo, dobre uczynki, nagrodę

rozpalony miecz (po lewej stronie głowy Jezusa) stanowi symbol wygnania z raju, oznacza zło, grzech i potępienie

tęcza - symbol przymierza Boga z Ludźmi (Noe)

złota sfera (Jezus na niej stoi) -oznacza, świat, któego władcą jest Chrystus

czerwona szata - symbol męczeńskiej śmierci, władzy królewskiej

Natura:

związana jest tylko z dobrem (kwiaty rosnące przy kryształowych schodach są alegorią przymiotów, które muszą posiadać zbawieni), po stronie piekła jest tylko goła ziemia

biała lilia (po prawej stronie głowy Jezusa) stanowi symbol Zwiastowania i oznacza błogosławieństwo, dobre uczynki, nagrodę

pomarańczowa lilia (przy kryształowych schodach) - symbol męczeństwa

stokrotki (przy kryształowych schodach) symbolizują pokorę

fiołki (przy kryształowych schodach) oznaczają skromność

Kamienie

na piersi Archanioła (korale - męczeństwo, diament - wytrwałość, rubiny - altruistyczna miłość (caritas), perły - niewinność)

kryształowe schody - czystość

diabły

są różne, co stanowi alegorię grzechów, za które potępione dusze trafią do piekła

diabeł ze skrzydłami motyla - niestałość - walczy w głębi obrazu z aniołem o duszę

diabeł w rudym futrze - obżarstwo i pijaństwo - w prawej części tryptyku na środku

diabeł z ryjem dzikiej świni, znajduje się wyżej i trzyma kobietę i mężczyznę (grzech cudzołóstwa)

diabeł o skrzydłach ćmy wyżej - nieczystość

diabeł o twarzy małpy - w prawym dolnym rogu - symbolizuje wszelkie zło

Kompozycja:

Dominantą kompozycyjną wydaje się krąg, w którego centrum znajduje się Jezus. Tych kręgów jest kilka:

• Jezusa otaczają apostołowie, Maria i Jan Chrzciciel
• za Sędzią widać tęczę
• wokół głowy Jezusa rozachodzą się złote kręgi
• ostatni, najszerszy krąg stanowią od prawej ludzie wstępujący do nieba, wchodzący na kryształowe schody, potem w centralnej części obrazu wychodzący z ziemi i ważeni, po lewej stronie spadający w czeluście piekielne, które unoszą się do prawego górnego rogu płótna.

Bibliografia:

http://pl.wikipedia.org/wiki/S%C4%85d_Ostateczny

{ln: Jak analizować obraz}

Analiza obrazu: Stańczyk na dworze królowej Bony po utracie Smoleńska

Jan Matejko: Stańczyk na dworze królowej Bony po utracie Smoleńska

Artykuł zawiera analizę obrazu Jana Matejki pt.: Stańczyk na dworze królowej Bony po utracie Smoleńska.

Analiza obrazu "Wielki dzień Jego gniewu", John Martin

(The Great Day of His Wrath)

Epoka:

romantyzm - lata 1851-1853

Temat obrazu:

motyw Sądu Ostatecznego

motyw Dies irae

wyraźna inspiracja Apokalipsą św. Jana (wręcz literalna wierność)

Wymiary obrazu:

1965 cm x 3032 cm

Technika:

malarstwo olejne na desce

Forma:

część tryptyku złożonego z trzech obrazów o tematyce apokaliptycznej:

"WIelki dzień Jego Gniewu" (The Great Day of His Wrath),

"Sąd Ostateczny" (The Last Judgement),

"Plany raju" (The Plains of Heaven)

Przestrzeń obrazu

W centrum uwagi znajduje się krwawy książyc, który ginie w ciemnościach, które wypełniają przepaść znajdującą się pod nim i rozpościerającą się aż do widza. Przestrzeń między górami wypełniona jest dymem, mgłą.

Dynamikę obrazu budują walące się góry, głazy, trzęsienie ziemi, pioruny, a także ludzie.

Góry są tak potężne, że nie mieszczą się w ramach obrazu. Kiedy patrzymy na obraz sprawiają wrażenie, że za chwilę przygniotą wszystko, także nas. Wrażenie to potęguje fakt, iż szczyt pasma gór wznosi się wraz ze zbliżaniem do widza i nie mieści się na płótnie, bo wisi wysoko nad naszymi głowami, by za chwilę na nas runąć.

Natura:

Nie sposób nie dostrzec ogromnej antynomii, na którą składają się wątli ludzie oraz gromiące ich potężne żywioły: ognia, ziemi, wiatru i wody. Nie ma ani jednej rośliny, ani jednego zwierzęcia, które mogłyby wskazywać na związek natury i człowieka, które zmniejszyłyby dystans między ludźmi a naturą.

Ziemia:

Z prawej i lewej strony monumentalne skaliste góry, od których odrywają się ogromne głazy. Szczyty gór walą się do środka, w przepaść. Lewa góra zgniata tym samym miasta na niej zbudowane. Ziemia bardziej przypomina rozszalałe morze, którego dwie ogromne fale za chwilę z furią uderzą w ocalałych w dolinie ludzi.

Ogień

Liczne pioruny rozdzierające zachmurzone niebo uderzają w niszczone miasto na lewym wzgórzu.

Widzowie są świadkami potężnego trzęsienia ziemi. Z głębi ziemi wypływa lawa. Świadczy o tym źródło światła znajdujące się w dole powstałym w wyniku trzęsienia

Krwawy księżyc tłumią chmury.

Woda

Po zboczu lewej gówy w przepaść spływa woda, która zabiera ze sobą wszystko co napotyka na drodze.

Góry przypominają spiętrzone fale - co może stanowić aluzję do biblijnego potopu.

Wysoko nad górami po prawej stronie obrazu widać także czarne słońce.

Wiatr

Pioruny, kłębiące się mroczne, i nieprzeniknione chmury dopełniają obrazu przerażającego huraganu.

Cywilizacja

Ulegające unicestwieniu miasta, charakteryzują się niską, śródziemnomorską zabudową, również elementy kolumnad wskazują na Grecję i Bliski Wschód. Kiedyś dominujące nad naturą, zbudowane na górach, teraz wyraźnie jej ulegają. Zwraca uwagę brak nowoczesnej architektury. Autor obrazu pozostaje wierny Apokalipsie, ukazując zagładę świata (budynki i ludzi), jaki widział św. Jan.

Ludzie

Jedyni ludzie, jakich można dostrzec znajdują się przy dolnej krawędzi obrazu. Spychani z prawej i lewej strony przez góry do przepaści. Są stłoczeni, przybierają różne postawy.

Ci na których ciała pada białe światło są przerażeni, biernie poddają się zagładzie, załamują ręce. Znajdują się w mocy Boga (symbolika zimnego białego światła).

Nieliczni pogrążeni jeszcze w ciemnościach stawiają daremny opór, próbując schować się w niszach, czepiając się skał.

Ze wszystkich ludzi wyróżnia się jedna postać, znajdująca się na zboczu prawego wzgórza i wznosząca w górę ręce w geście oddania się woli Boga. (Gest ten może także oznaczać błaganie.) Otaczają ją skulone ciała. To właśnie w jej okolice uderza piorun o bardzo nienaturalnym kształcie. Wśród półnagich postaci znajdują się ubrane w stroje z czasów powstania Apokalipsy. Widać tu chrześcijańską wstydliwość, miejsca intymne zawsze są ukryte pod zwojami materiału. Taki sposób pokazania ludzi potęguje chaos.

Nie odgrywa tu znaczenia symbolika prawej i lewej strony. Światło również nie dzieli na dobrych i złych. Wszyscy są skazani na zagładę.

Kompozycja obrazu:

Kompozycja otwarta

o ile apokalipsa dobiega końca już w głębi obrazu - przestrzeń zamykają krwawy księżyc i prawie dotykające ziemi wierzchołki gór, o tyle w okolicach widza dopiero ma się zakończyć. Co więcej zdaje się zmierzać w naszym kierunku, by objąć nas i cały świat za naszymi plecami.

Dominanta kompozycyjna

Wydają się nią góry, które zwalą się za chwilę na podłużną dolinę rozciągającą się w stronę widza. W centrum obrazu znajduje się ziejąca ogniem dziura w ziemi, powstała prawdopodobnie w wyniku trzęsienia ziemi lub uderzenia meteorytu.

Głębia

Znajdujący się w pierwszym planie ludzie, z racji niewielkich rozmiarów, miejsca w przestrzeni (dolna część obrazu), pozycji ciała (na ogół spadają, leżą lub klęczą) oraz ogarniającego ich mroku nie odgrywają tutaj większej roli. Zupełnie inaczej ma się sprawa z ogromnymi, nie mieszczącymi się w ramach obrazu górami, które łączą wszystkie plany. Wyraźnie dominują obraz ogromem i dramatyzmem.

Perspektywa

Zbocza walących się gór tworzą tunel perspektywiczny, który koncentruje się na czerwonym księżycu. Taka perspektywa i dynamizm gór czynią widza częścią obrazu i zapowiadają, że Dzień Gniewu obejmie za chwilę i jego świat.

Światło

Obraz horyzontalnie dzieli się na dwie sfery: górną i dolną. Granica przebiega dokładnie w połowie przestrzeni obrazu. Dolna część obrazu ukazuje spychanych w przepaść przez trzęsienie ziemi ludzi. Górna należy do sfery natury, która dokonuje zagłady ludzkości: pioruny, walące się góry, spadające głazy. Za symboliczny można uznać układ światła. Górna część obrazu jest rozświetlona błyskawicami. Zwraca uwagę oślepiająca jasność, mająca swe źródło za górami. Może ona zapowiadać nadchodzącego Boga. Za chwilę dopełni się więc totalna zagłada.

Warto zwrócić uwagę również na dwa rodzaje światła: białe, chłodne - związane z błyskawicami i jasnością wizierającą zza gór; czerwone, znajdujące się tylko w głębi obrazu - ma dwa źródła: krwawy księżyc i otchłań z lawą w ziemi.

Kolorystyka

W dolnej części obrazu dominuje ciemność. Mroczne niebo rozświetlają błyskawice. Skały powodują, że szarości i brązy wypełniają przeważającą część przestrzeni. Tylko w głębi obrazu dominuje krwawa czerwień.

Nastrój

Obraz z jednej strony zapiera dech i budzi podziw dla potęgi natury. Bardzo szybko jednak odbiorca ulega panującej w nim atmosferze przerażenia, poczucia nadchodzącej katastrofy.

ZOBACZ OBRAZ WRAZ Z WSZYSTKIMI DETALAMI:

http://www.googleartproject.com/museums/tate/the-great-day-of-his-wrath-72

Bibliografia:

http://www.tate.org.uk/servlet/ViewWork?cgroupid=999999961&workid=9310&searchid=11150&tabview=work

http://www.googleartproject.com/museums/tate/the-great-day-of-his-wrath-72

{ln: Jak analizować obraz}

Analizy rzeźby, przykładowe interpretacje rzeźby. Jak analizować rzeźbę? Rzeźbiarskie środki wyrazu.

Analiza wiersza "Do króla" Ignacego Krasickiego

Warto przeczytać: {ln: jak analizować wiersz (i interpretować)?} oraz  {ln: Środki poetyckie}

Nadawcą w tekście "Do króla" jest typowy szlachcic. Krytykuje on króla, stawia mu zarzuty :

Analiza satyry: Pijaństwo Ignacy Krasickiego

Warto przeczytać: {ln: jak analizować wiersz (i interpretować)? ' Jak analizować i interpretować wiersz?} oraz  {ln: Środki poetyckie ' Środek poetycki}