WIEDZA • ZROZUMIENIE • UMIEJĘTNOŚCI

Język polski – lektury, matura, egzamin ósmoklasisty i pisanie

językoznawstwo

  • Absorpcja morfologiczna - definicja

    Definicja pojęcia: absorpcja morfologiczna

    Co to jest absorpcja morfologiczna?

    Absorpcja morfologiczna to zjawisko przesunięcia granicy morfemów.

  • Abstrakcja - definicja

    Abstrakcja - co to jest?

    Abstrakcja

    • pojęcie bez charakteru wyobrażeniowego. Operacja abstrakcji jest stosowana w naukach empirycznych. Pozwala tworzyć klasy obiektów i badać je. Klasy abstrakcyjnych obiektów nazywa się typami.
    • jest to jeden z wyższych procesów myślowych. Inne procesy myślowe to: analiza, porównywania, syntezy, generalizacji.

  • Afazja

    (neurologia)

    afazja sensoryczna

    = niezdolność odbierania cudzego tekstu (brak uszkodzenia organów słuchu)

    afazja ruchowa, motoryczna

    = zanik zdolności mówienia (uszkodzenie ośrodka Broca odp. za artykul.)

    Afonia, allalia= brak kontroli nad syst. fonolog.

    Anatria, dysartia= niezdolność do wymówienia niekt. gł.

    Awerbalizm, Aleksykalizm= źle łączy formę z treścią

    Parafazacja= fonet.zniekszt. wyr. przy płynnym mówieniu

    Agramatyzm= chory nie potrafi powiązać znaków jęz.

    Af. frastyczna= kłopoty z tworzeniem zł. zdań

    afazja pamięciowa

    = trudności w nazyw. przedm

    PODZIAŁ AFAZJI (językoznawstwo)

    afazja selekcji

    = chory nie korzysta z relacji paradygmatycznych zawartych w jego systemie językowym, nie potrafi dokonać wyboru odpowiedniego elementu systemu w trakcie konstruowania tekstu

    afazja kombinacji

    = chory nie korzysta z relacji syntagmatycznych zawartych w jego systemie językowym, tworzy ciągi wykolejone składniowo

  • Akt mowy - definicja i typy aktów mowy

    Akt mowy

    Akt mowy - definicja

    Akt mowy jest to użycie wypowiedzenia przez konkretnego nosiciela języka w konkretnej sytuacji. W typowej komunikacji jeden nosiciel języka powiadamia o czymś za pomocą wypowiedzenia innego nosiciela języka.

    De Saussure – akcentował indywidualny charakter aktu mowy; wyróżniał w nim:osobę mówiącą, osobę słuchającą, pojęcie, odpowiadający temu pojęciu obraz w mózgu osoby mówiącej.

    K. Buhler – także uważał akt mowy za jednowyrazowy, konkretny przejaw mówienia jednostkowego, ale pojmował go jako twór, a więc coś stojącego na wyższym stopniu abstrakcji niż mówienie jako działanie indywidualne.

    Typy aktów mowy (Searl):

    ASERCJE

    celem ich jest przedstawienie sądów o stanach rzeczy (wątpienie)

    DYREKTYWNY

    cel wywieranie nacisku na odbiorce , nakłonienie go do działania (rozkaz)

    KOMISYWNY

    cel podjęcie przez mówiącego zobowiązania do działania i odpowiedzialności za nie (obietnice)

    EKSPRESYWNY

    wyrażenie stanów psychicznych, emocjonalnych (gratulacje)

    DEKLARATYWNY

    wywołanie za pomocą pewnych wypowiedzi określonych stanów rzeczy w stosunkach społecznych

  • Akwizycja mowy - definicja

    Akwizycja mowy- co to jest?

    Akwizycja mowyto po prostu proces uczenia się języka.
    Problematyka nauczania (metodyka) i uczenia się języków obcych:
    • podstawy teoretyczne w Europie od O. Jespersena i H. Sweeta,
    • pełny rozwój w lingwistyki amerykańskiej  do której charakterystycznych cech należało m. in. nastawienie praktyczne.
    W czasie wojny potrzeba było intensywnego nauczania języka dla wojska (zasady nauczania reguł gramatycznych (langue) na nauczanie konkretnego mówienia (parole). Naczelnym stał się postulat, by uczyć języka = mówienia, a nie o języku.
    Umiejętność mówienia polega na wytworzeniu w sobie zespołu automatycznych nawyków, proces uczenia się językowego = nabywanie mowy jego użytkowników (dziecko).
    Trzeba więc usunąć balast niepotrzebny z tego punktu widzenia i opracować opisy strukturalne poszczególnych języków (proste, jasne, maksymalnie adekwatne) hasło nauczania programowego (maksymalnie sformalizowanego) polegającego na uprzedniej analizie materiału językowego w sposób tak ścisły jak w komputerze. Proces nauczania ma być prosty, jasny i pełny zarazem.

  • Dialektologia

    dział językoznawstwa, który jako nauka wyodrębnił się prawie we wszystkich krajach w XIX w.; bada regionalne odmiany języków nar. oraz ich zasięgi; d. hist. rekonstruuje zróżnicowania dialektyczne języka w minionych wiekach; twórcą nauk. dialektologii pol. jest K. Nitsch, autor m.in. syntet. pracyMowa ludu polskiego orazDialektów polskich.

  • Etnolingwistyka

    przedmiotem tej dziedziny są wzajemne związki między językiem, myśleniem, zachowaniem się człowieka i rzeczywistością, tzn. między formalną strukturą języka resztą kultury społecznośc.

    U jej podstaw stoi hipoteza Sapira i Whorfa, którzy dostrzegli zw. m-dzy typem jęz. a typem kultury - wpływ wzajemny. bada zależności m-dzy kult. a jęz, jak rzeczywistość odbija się w jęz.

  • Etymologia - definicja

    Opis działu leksykologii jakim jest etymologia.

    Etymologia - definicja pojęcia

    Dział traktujący o pochodzeniu i pierwotnym znaczeniu wyrazów. Zestawienia wyrazów, które uważa się za etymologicznie pokrewne, nie mogą mieć jednak char. przypadkowego, lecz muszą być oparte na danych gramatyki historyczno- porównawczej, przede wszystkim fonetyki historycznej

  • Gramatyka formalna

    Opis pojęcia: gramatyka formalna.

    Gramatyka formalna

    jeśli gramatyka języka jest ściśle i wyczerpująco sformułowana, to taki język logicy nazywają formalnym. W takich formalnych językach formułowane są teorie matematyczne.

    Przy opisywaniu języka formalnego wyróżnia się zazwyczaj formuły dwojakiego rodzaju:

    • podstawowe
    • pochodne

    Przy czym drugie są otrzymywane z pierwszych zgodnie z odpowiednimi regułami gramatyki.

    Stopień skomplikowania gramatyk poszczególnych języków formalnych jest różny.

    W niektórych formuły pochodne (zwane terminalnymi) otrzymuje się z formuł podstawowych nie bezpośrednio, lecz za pośrednictwem innych wyrażeń, zawierających specjalne symbole pomocnicze. Gramatyki takich języków noszą nazwę gramatyk formalnych lub generatywnych, a zajmujący się nimi dział matematyki - nazwę lingwistyki matematycznej.

    Nie każda gramatyka języka formalnego jest gramatyką formalną. Najprostsze mianowicie z języków formalnych - języki teorii logicznych, np. klasycznego rachunku zdań i rachunku predykatów - mają gramatyki prostszego typu, bez nieterminalnych formuł i nieterminalnych symboli.

    Formalizacja jest uważana za najdoskonalszą postać opisu naukowego. Stopień jej trudności zależy od rodzaju opisywanych zjawisk

  • Gramatyka semantyczna

    Definicja pojęcia: gramatyka semantyczna.

    Gramatyka semantyczna.

    przez zwolenników europejskiego strukturalizmu językowego nazywana jest tak nauka o znaczeniu znaków języka naturalnego, w tym także w znaczeniu psychologicznym.

  • językoznawstwo

    Podręczny słownik zawierający definicje najważniejszych pojęć z zakresu lingwistyki (językoznawstwa)

  • Językoznawstwo

    Co to jest językoznawstwo? Co to jest lingwistyka?

    Artykuł poświęcony pojęciu: językoznawstwo. Zawiera klasyfikacje i definicje.

  • Językoznawstwo funkcjonalne

    Krótki artykuł poświęcony pojęciu: językoznawstwo funkcjonalne

    Językoznawstwo funkcjonalne

  • Językoznawstwo pragmatyczne

    Dział semiotyki zajmujący się stos, zachodzącymi m-dzy znakami jęz. a ich użytkownikami obejmuje: komunikowanie, rozumienie, wyrażanie, motywacje psychol. mówiących, uwarunkowania społ. komunikacji jęz. (Dziś psycholingw. i socjolingw) Pragmatyka zajmuje się po prostu całą sferą „użyć języka”. Teza Morrisa odnosi się więc do inf. o postawach nad. wzgl. komunikatu. Pragmatyka tym różni się od semantyki, że pada znaczenie komunikatu wraz ze wszystkimi jego okol: intencją nadawcy, jego syt, postawy

    Ch. Morris(1938)

    Dział semiotyki zajmujący się badaniami mającymi, odniesienie do użytkowników języka (wyrażenia deiktyczne) Y. Bar-Hillel i R. Montague. W obrębie gr. transf. – generat. pragmatykę to nauka o performancji, zajmuje się ona tymi aspektami języka, które odnoszą się do sytuacji, w jakiej zostaje on użyty. W latach 70-ych identyfikowano pragmatykę z teorią aktów mowy. Dziś zalicza się ją do problematyki dot. zasad popr. użycia języka.

    R. Carnap

  • Językoznawstwo stosowane

    Co to jest językoznawstwo stosowane?

    Artykuł poświęcony pojęciu:

    Językoznawstwo stosowane

  • Kultura językowa

    zajmuje się „ochroną języka przed „zanieczyszczeniami".

  • Leksykologia

    Co to jest leksykologia?

    Definicja pojęcia leksykologia.

  • Logopedia - definicja

    Logopedia - co to jest?

    zajmuje się kształtowaniem poprawnej mowy oraz usuwaniem jej wad i zaburzeń, metodami nauczania mowy w przypadku jej braku lub utraty. Ma charakter interdyscyplinarny. Wyrosła z psychiatrii, w której w XIX w. badano problemy związane z patologią mowy. Jako odrębna dyscyplina zaczęła się kształtować dopiero w XX w. Choroby obejmujące system językowy stanowią dowód na istnienie poszczególnych systemów języka (afazje= chory może objąć jedną z części systemu język.)

  • Metodyka nauczania języka

    Metodyka nauczania języka

    formułuje zasady nabywania jasnej wiedzy językowej, wypracowuje optymalne zasady nauczania kategorii wiedzy językoznawczej, te cele są powiązane.

    Dawniej nacisk na edukację językoznawczą, dziś na nauczanie języków obcych (glottodydaktyka)

  • Model

    Model

    ma postać abstrakcyjną i teoretyczną.

Strona 1 z 2