Język polski – lektury, matura, egzamin ósmoklasisty i pisanie

Co to jest mowa?

Opis terminu: mowa wraz z uwzględnieniem faz mowy i jej pochodzenia.

Neurolingwistyka - definicja pojęcia

bada jakie części mózgu odpowiadają za procesy powst. i rozumienia mowy; jest to dyscyplina psychologiczna.

Co to jest onomastyka?

Co to jest pragmatyka językowa?

Omówienie działu semiotyki jaką jest pragmatyka językowa.

Co to jest redukcja?

Omówienie pojęcia: redukcja w języku.

Co to jest rodzina językowa?

Artykuł poświęcony pojęciu rodziny językowej.

Co to jest semantyka?

Artykuł poświęcony semantyce.

Semantyka składnikowa

Cel: rozkład znaczeń na prostsze składniki (komponenty) semantyczne.

Socjolingwistyka - definicja pojęcia.

Od lat 60-tych termin stosowany na określenie pewnej interdyscyplinarnej gałęzi badań naukowych (lingwistyka, psycholingwistyka, lingwistyka, językoznawstwo). Socjolingwistyka zajmuje się rolą języka w społeczeństwie, obserwuje i interpretuje językowe zachowanie się jednostek w określonym środowisku społecznym. Wiąże się ona z psycholingwistyką i lingwistyką antropologiczną.

Socjolingwistyka zakłada, że język przybiera różne postaci w zależności od tego, kto nimi mówi - przynależność użytkownika języka do określonej grupy społ.ecznej wpływa na jego zróżnicowanie. Stąd mamy gwary społeczne (miejskie, wiejskie), środowiskowe (uczniowska, przestępcza). Ważny jest też stosunek między nadawcą, a odbiorcą tekstu, jak i okoliczności użycia języka. Np. rodzina, przełożeni etc.

Dziedzina należąca do szeroko rozumianej pragmatyki językoznawczej. Stylistyka bardzo dużo zawdzięcza szkole praskiej. W przeciwieństwie do syntaktyki językoznawczej, która - zdaniem prażan bada funkcje znaków językowych w abstrakcyjnym systemie, stylistyka stara się uchwycić system zasad, którymi się kieruje nadawca w czasie tworzenia tekstu. Sam tekst też jest strukturą. Ta sama treść może jednak otrzymać różną strukturę tekstową. Styl więc według szkoły praskiej to jakość strukturalna tekstu wynikła z celowego doboru przez nadawcę jednostek języka. W ramach tak pojmowanej stylistyki wiele miejsca zajmowały rozważania na temat stylu literackiego, a więc tych tekstów, w których na plan pierwszy wysuwa się funkcja poetycka. Tekst literacki koncentruje się nie na tym o czym informuje, ale na tym, w jaki sposób to czyni. Głównymi przedstawicielami tego nurtu byli J. Mukarowski i R. Jakobson.

lingwistyka tekstu, teoria tekstu,

Powstala w poł. lat 60. Przedstawiciel - M.A. Halliday twierdzi, że każdy adekwatny opis językowy powinien zawierać stwierdzenie stosunków zachodzących między tekstem a kategoriami teorii. Powinny przy tym wchodzić w grę płaszczyzny:

1. formy.Przez formę należy rozumieć organizację substancji w zjawiskach percypowanych zmysłami
2. substancji.Na substancję składają się dwa aspekty: efekty słuchowe i sygnały wzrokowe.
3. kontekstu. Przez kontekst - z jednej strony stosunek formy względem niejęzykowych właściwości tych sytuacji, w których się język realizuje, z drugiej zaś - jej stosunek względem cech językowych pozostających poza ramami konkretnie rozpatrywanej szczegółowej sytuacji językowej.Z tym związany jest również fakt, że przez język dochodzą do głosu dwa rodzaje znaczeń: znaczenie formalne i kontekstowe. Znaczenie formalne pewnej cechy językowej to jej funkcja w splocie danych relacji formalnych. Znaczenie kontekstowe jest związane ze stosunkiem do cech pozajęzykowych. Stosunek ten nie ma charakteru bezpośredniego, realizuje się na podstawie pozycji danej cechy w ramach formy lingwistycznej. Znaczenie kontekstowe jest zatem logicznie zależne od znaczenia formalnego.

Omówienie pojęcia: teoria pola znaczeniowego.

Teoria pola znaczeniowego

opiera się na hipotezie, że znaczenia poszczególnych wyrazów są ustrukturowane przez wzajemne powiązania wewnątrz odrębnych sfer, zwanych polami znaczeniowymi, pokrywających w całości obszar doświadczenia poznawczego człowieka.

Omówienie teorii psychei.

Teoria psychei

zakłada, że nazwa wynika z istoty rzeczy nazywanej i dlatego brzmienie nazwy pozostaje w związku naturalnym z charakterem tej rzeczy. (Heraklita z Efezu – V wiek p.n.e)

Omówienie teorii thesei.

Teoria thesei

zakłada, że związek między nazwami a nazywanymi rzeczami ma charakter umowny, konwencjonalny. ( Demokryta z Abdeny (V pne)). Epikur zajął stanowisko kompromisowe, w rozwoju języka wyróżnił on dwa okresy: starszy- naturalny, nowszy - konwencjonalny.

Co to jest typ?

Definicja pojęcia: typ.

Wyróżniamy 5 zasadniczych grup zmian językowych:

1. Zmiany systemów fonologicznych wynikają z: a) budowy i funkcji tych systemów, co nazywamy płaszczyzną fonologiczną ewolucji b) z czynników spoza systemu (budowa aparatu głosowego człowieka, ogólne tendencje życia psychicznego ludzi oraz wpływy innych systemów fonologicznych umożliwione kontaktami różnych grup społecznych) c) ekonomii wysiłku = uproszczenia w systemach fonologicznych.d) wpływ obcych języków przekształca często systemy fonologiczne e) wynik przeobrażeń społecznych
2. Zmiany systemu morfologicznego składniowego języka są w części konsekwencją zmian fonologicznych. Występuje to wyraźnie w zjawisku przesunięcia granicy morfemów, czyli tzw. absorpcji morfologicznej.
3. Zmiany słownikowe, czyli semantyczne polegają na zastąpieniu starej wartości słownikowej wyrazu przez jedno z jego znaczeń tekstowych które staje się nową wartością.
4. Zmiany te są możliwe przede wszystkim na skutek braku ciągłości w przekazywaniu języka. a) wynika ze zmian kultury. Wyraz związany jest z pewną funkcją społeczną, która spełniać mogą różne przedmioty i wobec tego przechodzi on z przedmiotu na przedmiot spełniający tę samą funkcję. b) przez przechodzenie wyrazów z języka jednych warstw społecznych do drugich. c) zapożyczenia przez język ogólny z języków specjalnych i odwrotnie.
5. Zmiany w systemie stylistycznym języka związane są zazwyczaj ze zmianami słownikowymi, z wędrówkami społecznymi wyrazów, które znów są wywołane w dużym stopniu przez czynniki emocyjne (prestiż społeczny).